Uprawniony z patentu: Ministerium fur Verkehrswesen, Berlin (Niemiec¬ ka Republika Demokratyczna) Róznicowe urzadzenie dosuwowe dla zlacza przewodowego w samoczynnych sprzegach pojazdów szynowych Przedmiotem wynalazku jest róznicowe urzadze¬ nie dosuwowe dla zlacza przewodowego w sprze¬ gach samoczynnych stosowanych w pojazdach szy¬ nowych, które to zlacze, podczas sprzegania z sa¬ siednim zlaczem tego samego typu, zostaje prze¬ suniete za pomoca dzwigni w zasadzie dwuramien- nej, osadzonej obrotowo na osi i uruchamianej przez sprzeg pojazdu sasiedniego w chwili sprze¬ gania, ze swego polozenia spoczynkowego, leza¬ cego poza zasiegiem ruchów sprzegu sasiedniego, w polozenie robocze, przy czym dzwignia ta po¬ laczona jest przegubowo z urzadzeniem dosuwo- wym umieszczonym w glowicy sprzegowej.Urzadzenia dosuwowe, sluzace do doprowadzania dwóch sasiednich zlacz przewodowych do styku w sprzegach samoczynnych pojazdów szynowych sa juz znane, zwlaszcza w sprzegach z glowica typu szczekowego o zamku poruszajacym sie wzdluz osi glównej sprzegu.Znane rozwiazanie konstrukcyjne przewiduje sprezynujace zamocowanie zlacza przewodowego, posiadajacego forme bloku o bocznej powierzchni stykowej, zamontowanego w uchwycie pod glowica sprzegowa. Do przesuniecia tego zlacza z polozenia spoczynkowego, znajdujacego sie w tyle, w polo¬ zenie przednie do polaczenia z laczem sprzegu sasiedniego, zastosowany jest mechanizm dosuwo- wy, skladajacy sie z dzwigni dwuramiennej od¬ chylajacej sie na sworzniu oraz drugiej dzwigni, jednoramiennej równiez odchylnej, umieszczonej 10 15 20 25 na tym samym sworzniu i posiadajacej uchwyt do trzymania zlacza przewodowego. Obie dzwignie sa wzajemnie napiete za pomoca teleskopowego mechanizmu sprezynowego. Dzwignia dwuramien- na posiada na ramieniu skierowanym ku srodko¬ wi zlacza sprezyne powrotna, która w polozeniu rozlaczonym cofa mechanizm dosuwowy i tym sposobem przestawia zlacze w tylne polozenie spo¬ czynkowe; drugie ramie, wystajace poza scianke boczna glowicy sprzegowej, jest wygiete w kie¬ runku zlacza sasiedniego i w chwili sprzegania wspóldziala z odpowiednimi czesciami sprzegu sa¬ siedniego.Przy laczeniu ze zlaczem sasiednim, skutkiem zetkniecia sie z czesciami tego zlacza, dwuramien- na dzwignia zostaje cofnieta, pokonujac sile spre¬ zyny powrotnej i jednoczesnie w ten sam sposób zostaje uruchomiona dzwignia jednoramienna, któ¬ ra przesuwa zlacze przewodowe z tylnego poloze¬ nia spoczynkowego w polozenie przednie do zla¬ czenia ze zlaczem sasiednim tego samego typu.Ten typ mechanizmu dosuwowego wymaga jed¬ nak duzo miejsca, co, ze wzgledu na ograniczone wymiary sprzegu automatycznego, jest cecha ujem¬ na tego urzadzenia.Nastepnym mankamentem jest sprezyna powro¬ tna, która nie ma zadnej oslony i zabezpieczenia przed wplywami atmosferycznymi i zanieczyszcze¬ niami, skutkiem czego wymaga stosunkowo znacz¬ nych nakladów na utrzymanie i konserwacje. Po- 7672076720 3 nadto przy laczeniu dwóch zlacz przewodowych wystepuje jeszcze ta niedogodnosc, ze w chwili stykania sie zlacz, wraz ze sprezyna powrotna zostaje równiez napiety mechanizm teleskopowy i wówczas, przy niewielkich predkosciach nabie- gowych, zapas energii kinetycznej nagromadzonej w pojezdzie dojezdzajacym do spiecia z pojazdem stojacym moze okazac sie niewystarczajacy, skut¬ kiem czego pelne i niezawodne samoczynne sprze¬ gniecie zlacz przewodowych moze nie dojsc do skutku.W nastepnej znanej wersji konstrukcyjnej zlacza urzadzenie dosuwowe posiada dwuramienna dzwi- gnjs odchylna, której ramiona polaczone sa ze so¬ ba przegubowo w plaszczyznie jej ruchu; dzwig¬ nia ta sluzy do przemieszczania zlacza przewodo¬ wego z jego tylnego polozenia spoczynkowego w polozenie przednie, laczeniowe i jest umieszczona na pionowej osi obrotu w glowicy sprzegowej.Dzwignia utrzymywana jest przy pomocy sprezy¬ ny w stanie rozciagnietym, przy czym w chwili laczenia ramie dzwigni wspólpracujace z odpo¬ wiednia czescia zlacza sasiedniego pojazdu, pod wplywem naciagu wspomnianej sprezyny, ulega katowemu przestawieniu wzgledem drugiego ra¬ mienia, które trzyma zlacze przewodowe.Do powrotnego przesuniecia zlacza z jego polo¬ zenia roboczego w polozenie spoczynkowe, sluzy równiez sprezyna powrotna, która moze byc za¬ stosowana jako element sciagajacy lub tez skre¬ cajacy. Jednakze, jakkolwiek w tej wersji zostaly osiagniete pewne korzystniejsze warunki w sensie zaoszczedzenia miejsca, to jednak, z uwagi na uklad elementów sprezynowych, w dalszym ciagu istnieje ryzyko nie dojscia do skutku niezawod¬ nego samoczynnego polaczenia zlacz przewodowych, zgodnie z miedzynarodowymi warunkami kolejo¬ wymi, z powodu braku dostatecznej energii kine¬ tycznej nabiegajacego pojazdu, jesli jego predkosc przy dojezdzaniu do sprzegniecia jest mniejsza.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymie¬ nionych niedogodnosci technicznych.Zadaniem wynalazku jest dostarczenie opisane¬ go na wstepie typu róznicowego urzadzenia do- suwowego, w którym, przy zachowaniu zasady dwuramiennej, odchylnej, przegubowo laczonej w plaszczyznie ruchu dzwigni, zabierajacej jak naj¬ mniej miejsca, ramie wspóldzialajace ze zlaczem sasiednim wymagalo by minimum sily do dosu- niecia zlacza przewodowego, zgodnie z miedzyna¬ rodowymi warunkami kolejowymi.Zgodnie z istota wynalazku, zadanie to zostalo w taki sposób rozwiazane, ze dwuramienna dzwig¬ nia, która w znany sposób umieszczona jest od- chylnie na osi obrotowej, pionowo przymocowanej do glowicy sprzegowej, sklada sie z dwóch dzwig¬ ni sterujacej i dzwigni biegunowej, przy czym caly ten uklad osadzony jest przy pomocy lozyska umieszczonego na dzwigni biegunowej w glowicy sprzegu samoczynnego; dzwignia biegunowa na swym przedluzeniu poza lozyskiem posiada prze¬ gub laczeniowy, na którym nasadzona jest w pla¬ szczyznie jego obrotu dzwignia sterujaca, która posiada niezalezny ruch wzgledem dzwigni biegu¬ nowej, przy czym dzwignia sterujaca w obrebie przegubu laczeniowego zaopatrzona jest w kula- czek i ogranicznik; kulaczek wspóldziala z mecha¬ nizmem sprezynowym, umieszczonym w dzwigni biegunowej, zas ogranicznik umieszczony jest na 5 powierzchni przeciwleglej. Wedlug dalszego roz¬ wiazania konstrukcyjnego mechanizm sprezynowy umieszczony jest w dzwigni sterujacej, a nalezacy do niego kulaczek znajduje sie na dzwigni bie¬ gunowej. io Inna cecha rozwiazania wedlug wynalazku pole¬ ga na tym, ze odleglosc pomiedzy srodkiem obro¬ tu w lozysku dzwigni biegunowej i osia gló%na mechanizmu sprezynowego jest dwukrotnie wieksza od odleglosci pomiedzy srodkiem obrotu przegubu 15 laczeniowego i osia glówna mechanizmu sprezy¬ nowego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym poka¬ zany jest zasadniczy uklad dwudzwigniowy, skla- 20 dajacy sie z dzwigni sterujacej 1 i dzwigni bie¬ gunowej 6, który to uklad ulozyskowany jest od- chylnie w osi pionowej w lozysku 3, umieszczo¬ nym z kolei na dzwigni biegunowej zas cale to urzadzenie spoczywa w glowicy sprzegowej znane- 25 sgo typu, w sprzegu samoczynnym, czesciowo za¬ znaczonym na rysunku.Dzwignia biegunowa 6, która swym wolnym koncem wspólpracuje ze zlaczem przewodowym, równiez tylko czesciowo zaznaczonym, jest prze7 30 dluzona poza swoje lozysko 3 i wyposazona w lacznik przegubowy 2, sluzacy jako os obrotu dla dzwigni sterujacej 1, posiadajacej ruch odchylny w plaszczyznie ruchu lacznika przegubowego i nie¬ zalezny od dzwigni biegunowej 6. Ponadto dzwig- 35 nia 6 posiada, na przyklad, w sasiedztwie lozyska 3 kanal cylindryczny, w którym umieszczony jest mechanizm sprezynowy 5.Przy laczniku przegubowym 2 na dzwigni bie¬ gunowej 6 znajduje sie prostopadla do wspomnia¬ no nego kanalu powierzchnia oporowa 11, która wspóldziala z kulaczkiem 10 dzwigni sterujacej 1.Dzwignia ta, która w zasadzie posiada ksztalt L polaczona jest odchylnie z dzwignia biegunowa 6 za posrednictwem lacznika przegubowego, przy 45 czym jej wygiety wolny koniec wspólpracuje z od¬ powiednimi czesciami zlacza sasiedniego sprzegu.Na lozysku przegubu 2 dzwigni sterujacej 1, w dolnej czesci powierzchni czolowej znajduje sie kulaczek 10, zas na czesci górnej umieszczony jest 50 kulaczek 4, na którym opiera sie sprezyna 5, do¬ ciskajaca kulaczek 10 do powierzchni oporowej 11 dzwigni biegunowej 6. W celu cofniecia zlacza przewodowego z jego przedniego polozenia robo¬ czego w polozenie spoczynkowe, lezace poza 55 strefa ruchu zlacza sprzegu sasiedniego pojazdu, umieszczona jest w znany sposób na lozysku 3 sprezyna powrotna 7.Dla osiagniecia skutecznego efektu w dzialaniu mechanizmu róznicowego, dobrano odleglosc 8 me- 60 chanizmu sprezynowego 5 do srodka obrotu w lo¬ zysku 3 dwukrotnie wieksza od odleglosci 9 po¬ miedzy srodkiem obrotu lozyska przegubowego 2 i osia glówna mechanizmu sprezynowego 5.W czasie sprzegania dwóch pojazdów uklad «5 dwudzwigniowy, w którym dzwignia sterujaca 176720 5 6 naciska znane, nie pokazane na rysunku zlacze sasiedniego wagonu, zostaje obrócona w kierunku przeciwnym wskazówki zegara, wedlug strzalki A, zas dzwignia sterujaca 1 przekreca sie wokól prze¬ gubu 2 w kierunku strzalki C a jednoczesnie spre¬ zyna 5, znajdujaca sie na dzwigni biegunowej 6, zostaje scisnieta za posrednictwem kulaczka 4 w kierunku strzalki B.Sprezyna 5 ulega scisnieciu az do chwili, kiedy sila jej osiagnie wartosc zdolna do pokonania oporów tarcia zlacza przewodowego umieszczonego na dzwigni biegunowej 6. Jesli proces sprzegania odbywa sie przy duzych predkosciach nabiego- wych, wówczas opory dzwigni biegunowej 6, na skutek wystepujacych sil bezwladnosci, wzrastaja znacznie bardziej niz przy sprzeganiu z malymi predkosciami nabiegowymi; wtedy sprezyna 5 pod¬ lega silniejszemu scisnieciu, a sily przyspieszajace zostaja znacznie zredukowane.Po pokonaniu oporów tarcia zlacza przewodowe¬ go, ramie dzwigni biegunowej 6 przesuwa sie w kierunku strzalki D, przy czym po sprzegnieciu sprezyna 5 wywiera dostateczny docisk pomiedzy zlaczami przewodowymi sprzegnietych wagonów.Przy rozprzeganiu wagonów sprezyna 5 naciska na kulaczek 4 dzwigni sterujacej 1 w kierunku przeciwnym wzgledem strzalki B, przy czym ra¬ mie- dzwigni sterujacej 1 wykonuje ruch odchylny na osi przegubu 2 w kierunku przeciwnym wzgle¬ dem strzalki C, a kulaczek 10 dzwigni sterujacej 1 styka sie z powierzchnia 11 dzwigni biegunowej 6 i w ten sposób sila napietej w czasie sprzega¬ nia wagonów sprezyny powrotnej 7 zmusza dzwi¬ gnie 1 i dzwignie 6 do ruchu powrotnego dokola osi lozyska 3 w kierunku wskazówki zegara na pozycje wyjsciowa. PL PL