PL75566B2 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: MKP C09b 29/08 Zgloszenie ogloszono: 30,05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 Twórcywynalazku: Halina Scibisz, Jan Gmaj Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Przemyslu Barwników, Zgierz (Polska) Sposób wytwarzania nowych barwników azowych rozpuszczalnych w wodzie Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych barwników azowych rozpuszczalnych w wodzie, barwiacych wlókna poliakrylonitrylowe na kolor zólty i wykazujacy bardzo dobre odpornosci na swiatlo, sublimacje i gazy przemyslowe.Barwniki, których sposób wytwarzania jest przedmiotem wynalazku, sa zwiazkami o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, Rx i R2 l oznaczaja atomy wodoru albo grupy metylowa lub etylowa. XiYoznaczaja atomy wodoru, chloru albo bromu, a Z oznacza jednowartosciowy anion, jak np. Clrf CH3SO4", C6H5S03~, CH3COO', CH3COO" itp.Sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie nowe barwniki o ogólnym wzorze 1 przez sprzeganie zdwuazo- wanej aminy o ogólnym wzoize 2 w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenia, ze zwiazkami o ogólnym wzorze 3, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, przy czym amina o ogólnym wzorze 2, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenia, moze byc uzyta do reakcji dwuazowania bez wydzielania jej ze srodowiska reakcji, w którym zostala wytworzona. x Otrzymane sposobem wedlug wynalazku barwniki o ogólnym wzorze 1 barwia wlókno poliakrylonitrylowe z roztworu wodnego, ewentualnie w obecnosci srodków dyspergujacych, w podwyzszonej temperaturze, na kolor zólty. Stosuje sie je jako zwiazki jednorodne oraz w postaci mieszanek z innymi barwnikami. Otrzymane wybarwienia posiadaja bardzo dobre odpornosci na swiatlo, pranie, sublimacje i gazy przemyslowe.Wynalazek ilustruja, nie ograniczajac jego zakresu, nastepujace przyklady, w których czesci oznaczaja czesci wagowe, a stopnie temperatury podane sa w stopniach Celsjusza: Przyklad I. Do 10 czesci stezonego kwasu siarkowego dodaje sie, mieszajac, wciagu 1-2 godzin w temperaturze 30-40 i 1 czesc azotynu sodowego. Nastepnie mieszanine podgrzewa sie do temperatury 70-80° i utrzymuje sie w tych warunkach w ciagu 0,5-1 godziny. Otrzymany kwas nitrozylosiarkowy oziebia sie do temperatury 10-20° i wprowadza do niego roztwór 3,85 czesci 4-N,N-dwumetylosulfonamido-2,6-dwu- chloroaniliny w 17 czesciach stezonego kwasu siarkowego. Dwuazowanie prowadzi sie w temperaturze pokojowej w ciagu 2-3 godzin. Otrzymany zwiazek dwiazowy w stezonym kwasie siarkowym wylewa sie do 100 czesci lodu, niszczy nadmiar kwasu azotawego przez dodanie kv/*su sulfaminowego lub mocznika i dodaje w ciagu okolo 3 godzin do roztworu 3,85 czesci chlorku amoniowego 4-N,N-trójmetyloaminodwufenyloaminy POLSKA RZECZPOSPOLITA LODOWA URZAD PATENTOWY PRL2 75 566 w 450 czesciach wody. Sprzeganie prowadzi sie w temperaturze 0-5°. Po zakonczeniu reakcji sprzegania dodaje sie roztwór krystalicznego octanu sodowego do pH 5-6, miesza w ciagu 3-4 godzin, po czym wytracony osad barwnika filtruje sie i suszy w temperaturze okolo 60°. Surowy barwnik mozna oczyscic pizez rozpuszczenie w goracej wodzie, przefiltrowanie roztworu z weglem aktywnym i ponowne wytracenie barwnika za pomoca chlorku sodowego lub mieszaniny chlorków sodowego i cynkowego. Otrzymuje sie okolo 6,1 czesci barwnika, który barwi wlókno poliakrylonitrylowe na kolor intensywnie zólty. Wybarwienia odznaczaja sie wybitnymi odpornosciami na swiatlo, pranie i sublimacje.Opisanym wyzej sposobem otrzymuje sie barwniki barwiace wlókno poliakrylonitrylowe na kolor zólty o bardzo dobrych wlasnosciach uzytkowych, uzywajac zamiast podanej wyzej ilosci 4-N,N-dwumetylosulfona- mido-2,6-dwuchloroaniliny równowaznych ilosci 4-N,N-dwumetylosulfonamido-2-bromo-6-chloroaniliny, 4-N,N-dwuetylosulfonamido-2,6-dwuchloroaniliny, 4-N,N-dwumetylosulfonamido-2,6-dwubromoaniliny, 4-N,N-dwuetylosulfonamido-2-bromo-6-chloroaniliny lub 4-sulfonamido-2,6-dwuchloroaniliny. Zamiast podanej wyzej ilosci chlorku amoniowego 4-N,N,N-trójmetyloaminodwufenyloaminy mozna uzyc do reakgi i sprzegania z wszystkimi wymienionymi wyzej skladnikami czynnymi takze równowaznych ilosci chlorku amoniowego 4-N,NJvI,-trójmetyloamino-N,-metylodwufenyloaminy.Przyklad II. W 4,5 czesciach stezonego kwasu siarkowego rozpuszcza sie 1 czesc 4-N,N-dwuetylosul- fonamidoaniliny, dodaje 0,01 czesc jodu lub siarki, podgrzewa do temperatury 80—100° i wkrapla sie w ciagu 2—3 godzin 1,43 czesci bromu. Nastepnie miesza sie pod chlodnica zwrotna w temperaturze 80—10Cfdo zaniku bromu w masie reakcyjnej. Po zakonczeniu reakcji bromowania mase oziebia sie do temperatury 10—15°, dodaje do 3,1 czesci kwasu nitrozylosiarkowego, zawierajacego 0,31 czesci azotynu sodowego, dwuazuje w temperaturze pokojowej w ciagu okolo 1 godziny i wylewa do 25 czesci lodu. Nadmiar kwasu azotawego usuwa sie przez dodanie kwasu sulfaminowego lub mocznika. Otrzymany zwiazek dwuazowy wkrapla sie w ciagu 1—2 godzin do roztworu 1,2 czesci chlorku amoniowego 4-N,N,N,-trójmetyloaminodwufenyloaminy w 130 czesciach wody.Sprzeganie prowadzi sie w temperaturze okolo 0°. Po zakonczeniu sprzegania mase reakcyjna zobojetnia sie octanem sodowym do pH 5-6 i wysala barwnik chlorkiem sodowym lub mieszanina chlorków sodowego i cynko¬ wego. Wytracony osad barwnika filtruje sie, przemywa 10% solanka i suszy w temperaturze okolo 60°. Otrzy¬ muje sie okolo 2,2 czesci barwnika o wzorze 1, w którym R oznacza atom wodoru, Rx iR2 oznaczaja grupy etylowe X i Y oznaczaja atomy wodoru bromu w polozeniach 2 i 6 pierscienia fenylowego skladnika czynnego, a Z oznacza atom chloru. Otrzymany barwnik barwi wlókna poliakrylonitrylowe na kolor zólty. Wybarwienia odznaczaja sie wybitnymi odpornosciami na swiatlo, pranie i sublimacje.Opisanym wyzej sposobem otrzymuje sie barwniki barwiace wlókno poliakrylonitrylowe na kolor zólty, o doskonalych trwalosciach, uzywajac zamiast podanej wyzej ilosci 4-N,N-dwuetylosulfonamidoaniliny równowaznych ilosci 4-N,N-dwumetylosulfonamidoaniliny, 4-N-metylosulfonamidoaniliny, 4,-n-etylosulfonam- idoaniliny lub 4-N,N-dwumetylosulfonamido-2-cliloroaniliny Przyklad III. 1 czesc 4-N,N-dwumetylosulfonamido-2,5-dwuchloroacetyloaniliny wprowadza sie do 8 czesci 15% kwasu solnego i ogrzewa w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna wciagu 2—3 godzin.Nastepnie wylewa sie mase reakcyjna do 16 czesci lodu i'dwuazuje 5 n roztworem azotynu sodowego. Otrzy¬ many zwiazek dwuazowy filtruje sie weglem aktywnym i sprzega, wprowadzajac do roztworu 0,9 czesci chlorku amoniowego 4-N,N,N,-trójmetyloaminodwufenyloaminy w 70 czesciach wody. Sprzeganie prowadzi sie w tem¬ peraturze 0—5°. Po dodaniu zwiazku dwuazowego miesza sie calosc w ciagu 0,5—1 godziny i wkrapla do niej roztwór 2,3 czesci krystalicznego octanu sodowego w 10 czesciach wody. Nastepnie barwnik wysala sie z roztworu przez dodanie chlorku sodowego, ewentualnie chlorków cynkowego i sodowego. Wytracony osad barwnika filtruje sie i oczyszcza przez rozpuszczenie go w goracej wodzie, przesaczenie z weglem aktywnym i ponowne wytracenie barwnika przez wysolenie chlorkiem sodowym, po czym barwnik filtruje sie i suszy w temperaturze okolo 60°. Otrzymuje sie okolo 1,2 czesci barwnika, który barwi wlókno poliakrylonitrylowe na kolor zólty. Wybarwienia odznaczaja sie bardzo dobrymi odpornosciami na swiatlo, pranie i sublimacje.Opisanym wyzej sposobem otrzymuje sie barwnik barwiacy wlókno poliakrylonitrylowe na kolor zólty o bardzo dobrych odpornosciach na pranie i swiatlo, uzywajac zamiast podanej wyzej ilosci 4-N,N-dwumetylosul- fonamido-2,5-dwuchlorocaetyloaniliny równowaznych ilosci 4-N,N-dwuetylosulfonamido-2,5-dwuchloroace- tyloaniliny, 4-N,N-dwumetylosulfonamido-2-chloroacetyloaniliny, 4-N-metylo- lub 4-N-etylosulfonamido-2-chlo- roacetyloaniliny lub 4-sulfonamido-2-chloroacetyloaniliny. Jako skladnika biernego uzywa sie podanej wyzej ilosci chlorku amoniowego 4-N,N,N-trójmetyloaminodwufenyloaminy lub równowaznej ilosci chlorku amonio¬ wego 4-N,N,N-trójmetyloamino-N,-metylodwufenyloaminy. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania nowych barwników azowych rozpuszczalnych w wodzie, barwiacych wlókna poliakrylonitrylowe na kolor zólty, o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza atom wodoru lub grupe metylo-75 566 3 wa, Rj i R2 oznaczaja atomy wodoru albo grupy metylowa lub etylowa, X, i Y oznaczaja atomy wodoru, chloru albo bromu, a Z oznaczajednowartosciowy anion, jak np. Cl", CH3SO4", C6H5S03~, CH3COO" itp, znamienny tym, ze amine aromatyczna o ogólnym wzorze 2, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie dwuazowaniu, ewentualnie w srodowisku po reakcji syntezy wyzej wymienionej aminy i sprzegn nastepnie ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 3, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie. ^^