Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 26.05.1975 74909 KI. 27c,7/07 MKP F04d 27/00 Twórcy wynalazku: Stanislaw Labonski, Jan Cygankiewicz, Adam Zy¬ zak, Stanislaw Bigaj Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Ka¬ towice (Polska) Urzadzenie blokujace Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie bloku¬ jace mechanizm przestawiania lopatek wentyla¬ tora rewersyjnego przy ruchu posuwisto-zwrot¬ nym.Mechanizm przestawiania lopatek wirnika wen¬ tylatora rewersyjnego sklada sie z szeregu róz¬ nych elementów i zespolów, które sa w stalym ruchu obrotowym a w czasie przestawiania lopa¬ tek równiez i w ruchu posuwistym. Ruchy obro¬ towe tych elementów powoduje glówny naped wentylatora przez zespól wirnika, natomiast ru¬ chy posuwisto-zwrotne nadaja specjalne uklady hydrauliczne lub mechaniczne, zasadniczo dziala¬ jace w czasie przestawiania lopatek wentylatora.Jednoczesna praca tych ukladów jest niezbedna przy dlugotrwalym utrzymywaniu wymaganego kata ustawienia lopatek w czasie normalnej eksploatacji wentylatora kopalnianego. Uklady regulacji i sterowania lopatkami wentylatora re¬ wersyjnego maja dosc skomplikowana budowe a jednoczesnie wymagana jest od nich bardzo wy¬ soka pewnosc ruchowa przy wielomiesiecznym statycznym stanie mechanizmów, tylko okresowo wykonujacych ruchy posuwiste.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadze¬ nia blokujacego mechanizm przestawiania lopatek wentylatora i takie osadzenie go wewnatrz wen¬ tylatora, aby mozliwe byly wszelkie wymagane ruchy obrotowe elementów a jednoczesnie mozna bylo w czasie normalnej pracy wentylatora doko- 15 20 25 80 nywac zablokowania lub odblokowania elementów o ruchu posuwistym, polaczonych z lopatkami w taki sposób, ze zmiana polozenia jednych powo¬ duje natychmiastowa odpowiednia zmiane kata ustawienia drugich.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie urzadzenia blokujacego, pracujacego na zasadzie klina scietego na pewnej dlugosci i zamocowane¬ go w kadlubie lozyskowym wentylatora oraz od¬ chylanego od polozenia równoleglego do osi po¬ dluznej wentylatora za pomoca specjalnej sruby, sterowanej na zewnatrz urzadzenia wentylacyj¬ nego. Klin jest wyposazony we wkret prowadzo¬ ny w otworze kadluba i utrzymujacy klin w sta¬ lym polozeniu w stosunku do kadluba. Odchyle¬ nie klina oraz ustawianie go pod katem do po¬ dluznej osi kadluba powoduje zakleszczenie tloka lozyskowego w mechanizmie przestawiania lopa¬ tek, a tym samym ustalenie kata lopatek wenty¬ latora w pozadanym polozeniu. Od sposobu za¬ budowania klina w kadlubie lozyskowym zalezy kierunek blokady tloka, a tym samym ustalenie lopatek w zakresie katów dodatnich lub ujem¬ nych.Odmiana urzadzenia polega na zastosowaniu klina z oporowa glówka osadzonego w rowku ka¬ dluba oraz w rowku tloka i zwiazanego przegu¬ bowo za pomoca sworznia ze sterujaca sruba, przy czym blokowanie tloka w kadlubie dokonu¬ je sie dolna zukosowana powierzchnia klina przy 74 90974900 8 4 oparciu sie glówki klina o górna plaszczyzne row¬ ka kadluba.Bardzo wazna zaleta urzadzenia blokujacego wedlug wynalazku jest miedzy innymi to, ze ste¬ rowanie klinem blokujacym odbywa sie na ze¬ wnatrz urzadzenia wentylacyjnego oraz w czasie jego normalnej pracy, przy czym budowa urza¬ dzenia blokujacego jest prosta a ustalenie i dlugo¬ trwale utrzymanie stalego kata lopatek wentyla¬ tora rewersyjnego jest skuteczne.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu, na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny kadluba lo¬ zyskowego z urzadzeniem blokujacym, fig. 2 — przekrój poprzeczny wzdluz linii A-A zaznaczonej na fig. 1, a fig. 3 i 4 przedstawiaja odmiane urza¬ dzenia blokujacego w przekrojach podluznych przy odblokowanym i zablokowanym tloku lozy¬ skowym.Jak uwidoczniono na fig. fig. 1 i 2 urzadzenie blokujace mechanizmu przestawiania lopatek wen¬ tylatora rewersyjnego sklada sie z klina 1 ze scie¬ ta powierzchnia 2, osadzonego w rowku 3 lozy¬ skowego kadluba 4 oraz w rowku 5 lozyskowego tloka 6 oraz wyposazonego we wkret 7 prowa¬ dzony w otworze 8 kadluba 4 i utrzymujacy klin 1 w stalym polozeniu w stosunku do kadluba 4.Klin 1 od polozenia równoleglego do osi kadluba 4 odchylany jest za pomoca sruby 9, osadzonej w obejmie 10 i sterowanej za pomoca klucza przez otwór 11 w korpusie 12 urzadzenia wenty¬ lacyjnego. Ustalenie sruby 9 odbywa sie przeciw- nakretka 13, a utrzymanie obejmy 10 sciagajacy¬ mi srubowymi elementami 14. Lozyskowy tlok 6 z jednej strony jest polaczony z obrotowa tarcza sterowania lopatek, ulozyskowanym drazkiem 15, a z drugiej strony za pomoca zaczepu 14 z urza¬ dzeniem mechanicznym lub przesuwnikiem hy¬ draulicznym, przesuwajacym tlok 6 w kadlubie 4 w kierunkach wedlug wskazan strzalek 17. kie¬ runek przesuwania tloka 6 decyduje o kierunku przestawiania kata lopatek do + max lub — max, przy czym zerowe ustawienie lopatek odpowiada srodkowemu usytuowaniu tloka 6 w kadlubie 4.Przesuwanie tloka 6, a tym samym i przestawia¬ nie kata lopatek wentylatora odbywa sie przy stalym kierunku obrotów wedlug strzalki 18 ulo- zyskowanego drazka 15 zgodnego z kierunkiem obrotów napedu glównego wentylatora.Urzadzenie blokujace wedlug wynalazku dziala w nastepujacy sposób. Dla zablokowania tloka 6 w kadlubie 4, na przyklad w prawym skrajnym polozeniu, odpowiadajacym maksymalnemu ssaniu wentylatora kopalnianego, za pomoca specjalnego klucza przez otwór 11 w korpusie 12 wlozonego na glówke sruby A, wkrecamy ta srube wewnatrz kadluba 4, Prz^ czym w tym czasie nastepuje kontakt sruby 9 z klinem 1, a nastepnie jego od- odchylenie o kat równy scieciu tego klina na po¬ wierzchni 2. W tym polozeniu klin 1 cala zuko- sowana powierzchnia Z przylega do górnej po¬ wierzchni rowka 3, a utrzymywany w tym od¬ chylonym polozeniu sruba S), swa dolna plasz¬ czyzna ustala tlok 6, uniemozliwiajac jego ruchy w kierunku wedlug wskazan dolnej strzalki 17.Dla uniemozliwienia odkrecania sie sruby 9 przy wibracji urzadzenia wentylacyjnego, srube te kon¬ troluje sie nakretka lfy która dokreca sie do obejmy 10 specjalnym kluczem. Odblokowanie tloka 6 w kadlubie 4 nastepuje przy odwrotnych czynnosciach manipulacyjnych z nakretka 13 i sruba 9.W odmianie urzadzenia uwidocznionej na fig. fig. 3 i 4 zastosowano klin 1)9 z oporowa glówka 20 osadzony w rowku 3 kadluba 4 oraz w rowku 21 tloka 22 i zwiazany przegubowo za pomoca sworznia 23 ze sterujaca sruba 24, przy czym zu- kosowanie powierzchni 25 klina 19 jest równe zukosowaniu dolnej powierzchni rowka 21, co po¬ zwala na znacznie szerszy zakres katów bloko¬ wanych. PL PL