Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.02.1975 74740 KI. 42m4,7/57 MKP G06g7/57 CZYTELHIA Urzedu Patentowego rolskiel Bie-..7r-p.- -¦ •'I ^ Twórcy wynalazku: Jerzy Kozlowski, Jerzy Radomski, Lech Rózanski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Poznanska, Poznan (Polska) Uklad rezystorowo-diodowy zwlaszcza do modelowania charakterystyk przeplywu rur wodociagowych Przedmiotem wynalazku jest uklad rezystorowo- - diodowy o zmienianej w sposób ciagly charakte¬ rystyce napieciowo-pradowej potegowej, znajduja¬ cy zastosowanie zwlaszcza w analizatorach sieci hy¬ draulicznych do modelowania charakterystyk prze¬ plywu rur wodociagowych.Znany jest uklad rezystorowo-diodowy o stalej charakterystyce napieciowo-pradowej okreslonej funkcja U = K • Iv, gdzie U oznacza napiecie na za¬ ciskach ukladu, I oznacza natezenie pradu, K — wspólczynnik rezystancyjny okreslajacy wzmocnie¬ nie charakterystyki, y — wykladnik potegowy.Uklad ten ma dwa zaciski miedzy którymi sa szere¬ gowo polaczone rezystory. Do kazdego wezla mie¬ dzy tymi rezystorami dolaczone sa pola ryzujace rezystory, których drugie konce sa zwarte i dola¬ czone do bieguna zródla napiecia stalego. Drugi bie¬ gun tego zródla dolaczony jest do jednego z zaci¬ sków ukladu. Jednoczesnie pomiedzy zaciskiem ukladu do którego dolaczony jest biegun zródla pra¬ du stalego a wezlami miedzy szeregowo polaczo¬ nymi rezystorami dolaczone sa diody w kierunku przewodzenia pradu plynacego z tego zródla. W ukladzie tym zmiana wartosci wspólczynnika rezy- stancyjnego K odbywa sie skokowo przez wymiane calego kompletu rezystorów ukladu, badz w spo¬ sób ciagly przez zmiane napiecia polaryzujacego.W zastosowaniach praktycznych na przyklad przy modelowaniu odcinków rurowych sieci wodociago¬ wych wymagana jest zmiana wspólczynnika rezy- 20 so stancyjnego K w bardzo szerokich granicach mozli¬ wie w sposób ciagly. Uklad wykorzystujacy zmiane napiecia polaryzujacego daje bardzo waski zakres regulacji, nadto ulegaja zmianie wartosci napiec progowych ukladu, to znaczy napiec, przy których przestaja przewodzic poszczególne diody, co czyni uklad mniej dokladnym. Uklad o skokowej zmianie wspólczynnika rezystancyjnego K ma wade pole¬ gajaca na koniecznosci wymiany kompletu rezysto¬ rów, co dodatkowo powaznie utrudnia obsluge ukladu.Celem wynalazku jest usuniecie wad i niedogod¬ nosci znanego ukladu, zas zadaniem technicznym jest uzyskanie ukladu, który zapewni ciagla zmia¬ ne, w szerokich granicach wspólczynnika rezystan¬ cyjnego K bez zmiany napiecia polaryzujacego.Istota rozwiazania wedlug wynalazku polega na tym, ze uklad ma wszystkie rezystory nastawne, natomiast ruchome styki tych rezystorów sa pola¬ czone mechanicznie ze soba tak, ze przy ich ruchu rezystancje wszystkich rezystorów zmieniaja sie jednoczesnie i proporcjonalnie do swych znamiono¬ wych wartosci.Zaleta ukladu jest to, ze pozwala na ciagla zmia¬ ne wartosci wspólczynnika rezystancyjnego K w szerokim zakresie przy zachowaniu niezmienionej dokladnosci ukladu, czego nie zapewniaja rozwia¬ zania dotychczasowe.Przedmiot wynalazku w przykladzie rozwiazania 747403 74740 4 zostal przedstawiony na rysunku w ujeciu schema¬ tycznym.Uklad ma dwa zaciski 1 i 2, miedzy którymi sze¬ regowo polaczone sa nastawne rezystory 3. Do kaz¬ dego wezla miedzy tymi rezystorami 3 dolaczone sa nastawne polaryzujace rezystory 4, których dru¬ gie konce sa zwarte i dolaczone do bieguna zródla 5 napiecia stalego. Drugi biegun tego zródla 5 do¬ laczony jest do zacisku 2 ukladu. Jednoczesnie po¬ miedzy zaciskiem 2 ukladu a wezlami miedzy szere¬ gowo polaczonymi nastawnymi rezystorami 3 sa do¬ laczone w kierunku przewodzenia pradu plynacego z tego zródla 5 diody 6. Natomiast nastawne rezy¬ story 3 i 4 maja ruchome styki 7, które sa pola¬ czone mechanicznie ze soba i sa przesuwne jedno¬ czesnie, co powoduje proporcjonalne zmiany rezy¬ stancji wszystkich nastawnych rezystorów.Dzialanie ukladu polega na tym, ze jednoczesna i proporcjonalna zmiana wszystkich rezystancji na¬ stawnych rezystorów zapewnia zadana ciagla zmia¬ ne wartosci wspólczynnika rezystancyjnego K cha¬ rakterystyki napieciowo-pradowej ukladu. PL PL