Pierwszenstwo: 21.12.1971 (P. 152348) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.01.1975 74465 KI. 22g,3/66 MKP C09d3/66 Twórca wynalazku: Wieslaw Olczyk Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Lakier do skóry Przedmiotem wynalazku jest poliuretanowy la¬ kier na skóry o zdolnosci szybkiego wysychania.Znane sa lakiery na skóre oparte na poliestrach lub poliuretanach, utwardzanych izocyfianionowymi srodkami sieciujacymi. Lakiery te odznaczaja sie duza przyczepnoscia, silnym polyskiem oraz •duza elestycznoscia i o(opornoscia na dzialanie czynni¬ ków mechanicznych i chemicznych. Wada lakierów poliuretanowych, jest ich dlugi okres' wysychania, si^^Jacy 8-^24 godzin, oraz koniecznosc naklada¬ nia grubej warstwy lakieru na skóre, dla osiagnie¬ cia dostatecznego efektu pokrywania i osiagniecia dobrego polysku. Stan ten powoduje koniecznosc utrzymywania skór w pozycji horyzontalnej przez caly czas wysychania. Jest to dla garbarni produ¬ kujacych skóry klopotliwe, wymaga stosowania specjalnych ram, na kitóre skóry sa napinanie przed natrysnieeiem lakierem i specjalnych urza-dzen w suszarni dla utrzymywania tych ram w poloze¬ niu horyzontalnym.Znane sa równiez lakiery nitrocelulozowe daja¬ ce efekt szybkiego wysychania powlok. Stosuje sie je jako lakiery tzw. koncowe, dla lakierowania skór pokrytych juz poprzednio odpowiednia powloka.Wada tych lakierów jest koniecznosc uprzedniego apreturowania skór apretura z polyskiem, koniecz¬ nosc grubego nakladania tego lakieru na skóry dla osiagniecia dostatecznego polysku, a efekt odpor¬ nosci na mokne tarcie 'jest krótkotrwaly. Grujbe na¬ lozenie lakieru nitrocelulozowego oslabia i tak nie- 2 zlbyt duza przyczepnosc tych powlok do skór, a tak¬ ze powoduje zmniejszenie elastycznosci powlok.Lakiery nitrocelulozowe, nawet silnie plasityfikowa- ne nie maja wystarczajacej elastycznosci, przez co 5 obuwie wykonane ze s|kór krytych lakierami nitro¬ celulozowymi po krótkim czasie uzytkowania ulega ziniiszczentiu. Powloka nitrocelulozowa peka i lusz¬ czy sie. Skóry kryte tymi lakierami utrzymuja przez to bardzo krótko odpornosc na mojcre tarcie. io Celem niniejszego wynalazku bylo opracowanie lakieru, który odznaczalby sie szylbkim wysycha¬ niem a zarazem mial duza przyczepnosc do skóry, duza elastycznosc, wysoki polysk, oraz duza odpor¬ nosc na dzialanie czynników mechanicznych i che- 15 micznych. Wlasnosci te udalo sie uzyskac dzieki doiborze odpowiednich skladników lakieru.Lakier wedlug wynalazku zawiera jako kompo¬ nenty zwiazki poliuretanowe, poliestnowe lub mie¬ szaniny 'tych zwiazków, poliakryilany lub polime- 20 takrylany oraz. nitroceluloze, najkorzystniej w ilo¬ sci 5 do 60% w stosunku do suchej masy lakieru.Od ilosci tej uzalezniony jest stopien i szybkosc wysychania powloki. Polimery akrylowe luft) meta- krylowe dzialaja dddaitnio na uklad poliuretany^ 25 -nitroceluloza, zwiekszajac rozlewnosc i przyczep¬ nosc powloki do skóry, przy czym dla osiagniecia tych efektów wystarcza niewielkie ich dodatki.Dla krycia skór opisywanymi lakierami nie trze¬ ba stosowac specjalnych ram i urzadzen suszacych, 30 czas ich wysychania nie przekracza kilkudziesieciu 7446574465 3 minut. Poza ityim skóry kryte tymi lakieraimi moz¬ na suszyc w stanie zawieszonym nie obawiajac sie splywania lakieru, .anj tworzenia sie zacieków na skórach. Lakiery te mozna stasowac jako normal¬ ne lakiery mia skóry, nadajace skórze saliny polysk* lub jako apretury ochronne, uodporniajace powlo¬ ke skór ma zadrapania i dzialanie wilgoci. Mozna je stosowac jako apretury upiekszajace, pozwala- jace na konserwowanie olbuwia przez zmywanie woda, bez uzycia past konserwujacych. Przez odpo¬ wiedni dobór komponentów wyjsciowych i modyfi¬ kacje sposobu nakladania, miozna w lakierach tych regulowac polysk, nadawac im matowosc, mozna takze regulowac w pewnych granicach ich szybkosc wysychania.Lakier wedlug wynalazku jest lakierem typu roz¬ puszczalnikowego, stosuje sie go jako roztwory w rozpuszczalnikach organicznych, takich jak octa¬ ny etylu, butylu, amylu, cykloheksanon, octan gli¬ kolu etylowego, aceton, chlorek etylenu itp. Lakie¬ ry te sa utwardzane zwiazkami poliizocyjaniano- iwymi, w niektórych przypadkach przy wiekszej ilo¬ sci dodanej nitrocelulozy mozna nie dodawac po- liizocyjanianowych srodków utwardzajacych. Wy¬ mienione lakiery mozna 'barwic barwnikami rozpu¬ szczalnymi w organicznych rozpuszczalnikach lub pigmentowac.Przyklad I. 80 g 45%^owego roztworu w octa¬ nie etylu poliuretanu otrzymanego' z reakcji 36 g. tolilenodwuizocyjanianu z 260 g poliestru kwasu adypinowego i glikolu etylenowego o ciezarze cza¬ steczkowym okolo 2000 i liczbie wodorotlenowej okolo 60 i 160 g poliestru kwasu adypinowego i gli¬ kolu dwuetylenowego o ciezarze czasteczkowym okolo 2100 i liczbie wodorotlenowej okolo 40, 20 g poliuretanu otrzymanego z 5,6 g tolilenodwuizocy¬ janianu z 2 g poliestru kwasu adypinowego i gli¬ kolu etylenowego, o ciezarze czasteczkowym okolo 2000 i liczbie wodorotlenowej okolo 60 i 78 g polie¬ stru kwasu adypinowego i gfókolu dwuetylenowego o ciezarze czasteczkowyim okolo 2100 i liczbie wo¬ dorotlenowej okolo 40, oraz 20 g poliestru kwasu aidypinowego glikolu dwuetylenowego i triolu o cie¬ zarze czasteczkowym okolo 2200 i liczbie wodoro¬ tlenowej okolo 60, rozpuszcza sie w 50 g cyfciohek- sanonu, dodaje 2 g poliestru kwasu adypinowego i -glikolu 1,4 butylenowego i triolu, o ciezarze cza- steczkowyim okolo 1200 i liczbie wodorotlenowej okolo 170 rozpuszczonego w 20 g octanu etylu oraz °*3 g produktu polimeryzacji akrylanu butylu, roz¬ puszczonego w 10 g acetonu.Do tej mieszaniny dodaje sie 15 g nitrocelulozy sredniowiskozowej, rozpuszczonej w 15 g octanu etylu, 15 g octanu butylu i 15 g cyklohekisanonu.Do calosci dodaje sie 55 g produktu reakcji 1 mo¬ la trójmetylolopropanu i 3 moli tolilenodwuizocy- janianu rozpuszczonego w 20 g octanu etylenu. Po wymieszaniu calosci miesz,anina natryskuje sie skó¬ ry^ Otrzyimuje sie powloke wysychajaca w ciagu 2 goclEin.Przykaid H. 100 g poliuretanu otrzymanego z 5,4 jg; tolilenodwuizocyjanianu oraz z mieszaniny 80 g poliestru kwasu adypinowego i glikolu dwue¬ tylenowego p ciezarze czasteczkowym 2100 i licz¬ bie wodorotlenowej 40 i 20 g poliestru kwasu ady¬ pinowego i glikolu dwuetylenowego i triolu o cie¬ zarze czasteczkowym 2200 i liczbie wodorotleno¬ wej 60, miesza sie z 2 g poliestru kwasu adypino¬ wego i glikolu etylenowego i tiolu o ciezarze cza- 5 steczkowym 2300 i liczbie wodorotlenowej 50, do¬ daje sie 1 g produkjtu polimeryzacji 85 czesci akry¬ lanu butylu 5 czesci akrylonitrylu i 10 czesci kwasu maleinowego, rozpusziczonego w 10 g acetonu. Ca¬ losc rozpuszcza sie w 60 g cyfldolieksanonu 80 g 10 octanu glikolu etylenowego, 60 g octanu butylu i 60 g octanu etylu. Do mieszaniny tej dodaje sie 50 g sredniowiiskozowej nitrocelulozy, rozpuszczonej w 50 g octanu etylu, 50 g cykloheksanonu, 50 g to¬ luenu. Do calosci dodaje sie 30 g 70% roztworu ace- 15 tonowego produktu reakcji 3 moli szesciometyle- nodwuizocyjanianu i 1 mola wody. Po wymieszaniu lakierem tym natryskuje sie skóry. Otrzymuje sie powloke o wyisokiiim polysku wysychajaca w ciagu 3 godzin. 20 Przyklajd III. 100 g 45%-owego roztworu w oc¬ tanie etylu i benzenie (1:1) poliuretanu liniowego otrzymanego z reakcji 8,2 g tolilenodwuizocyjania¬ nu oraz mieszaniny 60 g poliestru kwasu adypino¬ wego i glikolu etylenowego o ciezarze czasteczko- 25 wym j2000 i liczbie wotiordtlenowej 60, 40 g polie¬ stru kwasu adypinowego i glikolu dwuetylenowego o ciezarze czasteczkowym 2100 i liczbie wodorotle¬ nowej 40, miesza sie z 2 g produktu polimeryzacji metakrylanu butylu rozpuszczonego w 10 g aceto- 30 nu, dodaje siie 1,5 g nigrozyny tluszczowej rozpusz¬ czonej w 45 g octanu etylu. Calosc rozpuszcza sie w 50 g cykloheksanonu, 150 g octanu butylu oraz 100 g octanu etylu. Po rozpuszczeniu calosci doda¬ je sie 30 g sredniowiskozowej nitrocelulozy rozpu- 35 szczonej w 60 g octanu etylu.Do calosci dodaje sie 40 g 75%-owego roztworu w octanie etylu produkitu reakcji 1 mola trójmety¬ lolopropanu i 3 moli tollilenodlwuiizocyjanianu. Po dokladniejszym wyimdesizaniu roztworem tym natry- 40 skuje sie skóry. Otrzymuje sie powloke o srednim polysku wysychajaca w ciagu 2 godzin.Przyklad IV. 30 g poliestru kwasu adypino¬ wego* glikolu butylenowego i triolu, o ciezarze cza¬ steczkowym 1200 i liczbie wodorotlenowej 170, mie- 45 sza sie z 70 g poliuretanu otrzymainiego z 5,4 g to- lilenodwuizocyjanianu oraz mieszaniny 65 g polie¬ stru kwasu adypinowego i glikolu 1,2 propylenowe- go o ciezarze czasteczkowym 1900 i liczbie wodoro¬ tlenowej 55 i 35 g poliestru kwasu adypinowego 50 i glikolu etylenowego i triolu o ciejzarze czasteczko¬ wym 2300 i liczbie wodorotlenowej 50. Dodaje sie 100 g cykloheksanonu, 100 g octanu butylu i 100 g octanu etylu oraz 0,5 g produktu polimeryzacji! akrylanu butylu rozpuiszczonego w 15 g octanu ety- 55 lu. Calosc miesza sie i dodaje nastepnie 8 g sred¬ nio wiskozowej nitrocelulozy rozpuszczonej w 20 g octanu etylu po dokladnym wymieszaniu calosci, dodaje sie 70 g 75% roztworu w octanie etylu pro¬ duktu reakcji ,1 mola trójmetylolopropanu i 3 moli 60 tolilenodwuizocyjanianu. Po dokladnym wymiesza¬ niu lakierem tym natryskuje sie skóry. Otrzymuje sie powloke o bardzo' duzym polysku, wysychajaca, po 5 godzinach.Przyklaid V. 95 g 45%-owegoroztworu w octa- 65 nie etylu i benzenie (1 :1) poliuretanu liniowego;5 74465 6 w 00 g octanu etylu, (miesza sie z 60 g sredniowisko- wej niitrocelulozy rozpuszczonej w 60 g octanu ety¬ lu i 60 g octanu (butylu, dodaje sie 5 g produktu reakcji blokowej kopoliimeryziaicji metakrylamu bu- 5 tylu z metakrylanem imetyju rozpuszczonym w 15 g octanu etylu, dodaje sie 100 g cykloheklsanoniu i 10 g produktu reakcji 1 mola trojmetylopropanu z 3 molami tolllenodwiiizocyjanianu, rozpuszczonego w 4 g octainu etylu. Po doklaldnylm wymieszaniu 10 i il/2 godz. odlezeniu lakierem tym natryskuje sie skóry. Otrzymuje sie powloke o duzym polysku wy¬ sychajaca po 5 godzinach. otrzymanego z reakcji 8,2 g tolilenodwuizocyjanianu oraz mieszaniny 60 g poliesitru kwasu adypinowego i glikolu etylenowego o ciezarze czasteczkowym 2000 i liczbie wodorotlenowej 66 i 40 g poliesitru kwasu adypinowego i glikolu dwuetylenowego o ciezarze czaste nowej 40, miesza sie z 5 g produktu blokowej kopo- liimeryzacji imetaksyienu butylu z kwasem metakry¬ lowym rozpuszczonym w 10 g octanu etylu.Do mieszaniny tej dodaje sie 50 g octanu glikolu etylenowego, 100 g octanu butylu i 150 g octanu etylu oraz 100 g sredniowiskozowej ni|trocelulozy rozpuszczonej w 160 g octanu etylu i 100 g toluenu, do której dodano 5 g rozdrobnionej krzemionki i 5 g sadzy i 2 g nigrozyny tluszczowej. Roztworem tym natryskuje sie iskóry gruntowane czarnym pod¬ kladem. Otrzymuje sie powloke czarna o srednim polysku, wysychajaca po 1/2 godzinie.Przyklad VI. 40 g poliestru kwasu adypino¬ wego i glikolu diwuetylenowego, rozpuszczonego PL PL