Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 05.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.12.1974 72977 KI. 20a,12 MKP B61b 7/14 [CZYiLLNIaT Urzedu Patentowego 1 | hhftj tua?ptsptli!i| li Twórca wynalazku: Jerzy Osmólski Uprawniony z patentu tymczasowego: Krakowskie Biuro Projektów Budownictwa Przemyslowego, Kraków (Polska) Urzadzenie zabezpieczajace dla krzeselek koleilinowych Brzedmlotem wynalazku jest urzadzenie zabez¬ pieczajace dla krzeselek kolei linowych.Oo1;ychiczalSi krzeselka wiekszosci jednolkiowych toofei krzeselkowych zaopatrywane sa w otwieranie porecze i podnózki zamocowane obrotowo1 do bocz- 5 nych poreczy krzeselka, a niajaee1 na celu zabez¬ pieczenie pasazera przed wypadnieciem oraz polep¬ szenie warunków przejazdu. Znanych jest wiele rozwiazan konstrukcyjnych tych urzadzen, w któ¬ rych najczesciej otwierana porecz zabezpieczajaca 10 polaczona jest przegubowo z podnózkiem i sprze¬ gnieta kinematycznie z zespolem ryglujacym uklad porecz — podnózek w krancowych polozeniach, zwlaszcza w polozeniu zamknietym. Stan zaryglo¬ wany znanych umzacLzen tego typu utlrzymiywany 15 jest jedynie przez ciezar wlasny swoboidnie opusz¬ czonej poreczy. DOia ulatwienia otwierania, urza¬ dzenia te zazwyczaj posiadaja sprezyne spiralna piralciujaca na skrecanie w teni sposób, ze w pro¬ cesie zamykania ukladu sprezyna ta zostaje na- 20 pieta i w tym stanie utrzymywana jest przez za¬ ryglowanie urzadzenia, izas zwolnienie rygla przez uniesienie poreczy zwalnia natychmiast sprezyne, która rozkrecajac sie powoduje samoczynny obrót ukladu porecz — podnózek, a wiec natychmiastowe, 25 nagle otwarcie krzeselka.Wada dotychczas 'stosowanych urzadzen, jak wy¬ kazaly doswiadczenia zebrane w toku eksploatacji wielu kolei krzeselkowych, jest niepewne dziala¬ nie zespolu ryglujacego i wynikajaca stad mozli- 30 2 wosc niezamierzonego otwarcia krzeselka badz wskutek wstrzasów, badz przez przypadkowe unie¬ sienie poreczy, co doprowadza nawet do nieszcze¬ sliwych wypadków.Celem wynalazku jest wyeliminowanie powyz¬ szych wad i zwiekszenie bezpieczenstwa pasazerów poprzez skonstruowanie takiego urzadzenia zabez¬ pieczajacego, które zapewnia zaryglowanie wyklu¬ czajace mozliwosc niezamierzonego otwarcia krze¬ selka. Cel ten zostal osiagniety przez urzadzenie za¬ bezpieczajace wedlug wynalazku, którego istota jest utrzymywanie poreczy zabezpieczajacej w stanie za¬ ryglowanym nie tylko przez jej ciezar wlasny, ale i przez oddzialywanie isprezyny pracujacej na sci¬ skanie oraz wprowadzenia do procesu otwierania WymusizoneigO' sterowania przy pomocy elementów sterujacych.Urzadzeniie wedlug wynalaizku przedstawione jest w przykladzie na zalaczonym rysunku, na którym Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny mechanizmu sterujaco-rygliujacego w rozwiazaniu podstawowym, Fig. 2 — przekrój tego mechanizmu w linii A-A, Fig. 3 — przekrój podluzny i czesciowy widok od¬ miany konstrukcyjnej urzadzenia, a Fig. 4 — prze¬ krój tej odmiany w linii B-B.Urzadzenie wdlug wynalazku sklada sie z otwie¬ ranej poreczy 1 z czopem 15, obrotowej glowicy 1S z pokrywa 12, rurowej obudowy 9 z uchwytem 23 sluzacym do zamocowania urzadzenia do poreczy krzeselka, walka 16 zakonczonego widelkami 3, 72 9773 72 977 4 dwuramiennej dzwigni 2 z ryglem 4 i wkretem ustalajacym 14, tulei sterujacej 17 z rowkiem 5 wycietym promieniowo w jej górnej czolowej po¬ wierzchni, z srubowa powierzchnia sterujaca 7 wy¬ konana w idolinej czolowej czesci (tej tulei w zakre¬ sie kata wewnetrznego y oraz z srru'bowa powderzch- mda sterujaca 19 o pochyleniu przeciwnym dio po- wierzchni 7, a wykonana w zakresie kata we- wnetaznego P, z tulei sterujacej 8 z srubowa po¬ wierzchnia sterujaca 18 wykonana w górnej czesci tej tuHed w zakresie kata wewnetrznego 8 oraz z srubowa powierzchnia Islterujaca 27 o pochyleniu przeciwnym do powierzchni 18, a wykonana w za- kre^Ee^kaffcar^wewtn^^ p.Srubowe powierzchnia 19 i 27 oraz 7 i 18 maja uksztaltowanie. geometryczne wzajemnie sobie od- powiadajace, to fest pochylenie li skok jednakowe.Ponadto kienmiki nsochyden powierzchni srubowych 7, 1S, », *7 ^a tak d-brane, ze przesuwanie sie w góre tulei sterujacej 8 po walku 16, w okresie gdy wspólpracuja ze soba powierzchnie srubowe 7 i 18, wymusza obrót tulei 8 i walka 16 w kie¬ runku zgodnym z kierunkiem otwierania, zas gdy wspólpracuja ze soba powierzchnie srubowe 19 i 27, w (kierunku zgodnym z kierunkiem zamykania urzadzenia.(Dalsze czesci urzadzenia wedlug wynalazku to: sprezyna 10 pracujaca na sdiskanie, która moze byc wykonana jako spLtfadna sprezyna lub pakiet spre¬ zyn talerzowych, nakretka regulujaca 22, nakretka ustalajaca 21, wpusty prowadzace 6 tulei steruja¬ cej 17, wpusty prowadzace 20 tulei sterujacej 8 i podnózek 26 wraz z kolkiem zabezpieczajacym 11.Dzialanie urzadzenia polega na tym, ze w stanie zamknietym i zaryglowanym rygiel 4 znajduje sie w zazebieniu z rowkiem 5, a poniewaz równoczesnie górna tuleja sterujaca 17 prowadzona jest w obu¬ dowie 9 za pomoca wpustów 6, obrót walka 16, a wiec zarazem poreczy 1 i podnózka 26 jest nie¬ mozliwy. W tym stanie scisnieta uprzednio spre¬ zyna 10 dociska do siebie obie tuleje siberujace 8 i 17 stykajace sie ze soba powierzchniami srubo¬ wymi 19 i £7, a poniewaz obie tulej osadzone sa na walku 16 przesuwnie, tym samym czolowa górna powierzchnia tulei sterujacej 17 dociskana jest do dolnej powierzclmi dwuramiennej dzwigni 2. W ten sposób powstaje moment przeciwstawiajacy sie obrotowi czopa 15 i przypadkowemu obrotowi po¬ reczy 1.Odryglowanie mechanizmu moze nastapic jedynie przez wymuszone obrócenie poreczy 1 o kat a, co wywoluje równoczesny obrót czopa 15 5 dwura¬ miennej dzwigni 2, której obnizajace sie ramie odsuwa w dól tuleje sterujaca 17 wraz z row¬ kiem 5, pokonujac opór sprezyny 10. Równoczesnie obraca sie w góre drugie ramie dzwigni diwura- miennej 2 wraz. z ryglem 4, który wychodzi z za¬ zebienia z rowkiem 5 i w krancowym polozeniu urzadzenie zostaje odrygUowattie. w tym stanie moze rozpoczac sie iaza wymuszonego otwierania1. Po¬ pchniecie do przodu poreczy 1 powoduje obrót wal¬ ka 16 i polaczonej z nim wpustami 20 tulei steru¬ jacej 8. Poniewalz tuleja sterujaca 17 ustalona jest w obudowie 9 wpustami 6, przylegajace do siebie srubowe powierzchnie 19, 27 zaczna sie po sobie slizgac w zakresie kata wewnetrznego p. Ze wzgle¬ du na pochylenie powierzchni srubowych 19, 27 obrót ten wywoluje równoczesne odsuniecie w dól tulei sterujacej 8 i dalsze scisniecie sprezyny 10. 5 Tak wiec wstepna faza otwierania wymaga za¬ dzialania odpowiedniej sily na ramieniu poreczy 1, co stanowi istotne zabezpieczenie przed niezamie¬ rzonym otwarciem urzadzenia. 5 Gdy strefa obrotu przekroczy kat P, naprzeciw siebie ustawia sie powierzchnie .srubowe 18, 7.Powstajaca na tych powierzchniach skladowa sily wywolanej przez rozprezajaca sie sprezyne 10 spo¬ woduje dalsze, juz samoczynne otwarcie sie urza¬ dzenia w zakresie kata Y- W tym stanie otwartym •Urzadzenie jest utrzymywane przez pozostale na^ piecie sprezyny 10.Zamykanie urzadzenia odbywa sie w odwrotnej kolejnosci. Pierwsza faza wymuszonego zamykania pod dzialaniem sily przylozonej do poreczy 1 prze¬ biega w zakresie kata Y- W tej fazie obraca sie wraz z walkiem 16 tuleja sterujaca 8 odsuwana równoczesnie w dól przez wspólpracujace ze soba powierzchnie srubowe 18, 7, co powoduje stopniowe sciskanie sprezyny 10. IZ chwila gdy obrót osiagnie poczatek zakresu kata p, wejda do wzajemnej wspólpracy srubowe powierzchnie 19, 27 o pochy- lleniu przeciwnym i wtedy skladowa sily wywo¬ lanej przez rozprezajaca sie sprezyne 10 spowoduje dalsze, juz samoczynne domkniecie sie urzadzenia w zakresie kata p. W koncowym momencie tej fazy rygiel 4 usitawi sie nad rowkiem 5, wskutek czego Hzwignia dwuramienna 2 naciskana od dolu przez sprezyne 10, za posrednictwem tulei sterujacych 8, 17 obróci sie do poziomu i rygiel 4 sprezyscie wsko¬ czy do rowka 5, a wiec urzadzenie zostanie samo¬ czynnie zaryglowane.Odmiana konstrukcyjna rózni sie od rozwiazania podstawowego konstrukcja i sposobem wspólpracy tullei sterujacych 17, 8, które wedlug odmiany zo¬ staja zastapione odpowiednio tulejami sterujacy¬ mi 28, 29.Tuleja sterujaca 28 z rowkiem 5 wycietym pro¬ mieniowo w górnej powierzchni czolowej jest pro¬ wadzona przesuwnie w obudowie 9 za1 pomoca wpu¬ stów 6. Tuleja 28 posiada ponadto wytoczenie 32 o srednicy wewnetrznej odpowiadajacej zewnetrz¬ nej srednicy tulei 29, która prowadzona, jest prze¬ suwnie na walku 16 za pomoca wpustów 20 i moze wsuwac sie w glab wytoczenia 32. Ponadto tuleja sterujaca 28 posiada w dowolnej czesci pobocznicy wytoczenia 32, najlepiej trzy, symetrycznie roz¬ mieszczone, pólkuliste gniazda 31, w które wsta¬ wione sa kulki 24.Na pobocznicy tulei sterujacej 2& w zakresie kata wewnetrznego P i Y wykonane sa srubowe rowki 30 w przekroju pólkolistym, w ilosci i roz¬ mieszczeniu odpowiadajacym ilosci i rozmieszcze^ niu gniazd pólkulistych 31 i kulek 24. Na Fig. 4 dla uproszczenia oznaczono katy wewnetrzne P i y tylko dla jednego srubowego rowka 30.Podhyflenie rowków srubowych 30 sa tak dobra¬ ne, ze przesuniecie sie w góre tulei sterujajcej 29 powoduje w zakresie kata wewnetrznego y otwar¬ cie — zas w zakresie kata wewnetrznego P — zam¬ kniecie urzadzenia. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6072 977 5 6 W czasie montazu tuleja sterujaca 29 zostaje wprowadzona do wytoczenia 32 tulei sterujacej 28 tak, ze kulki 24 wejda w odipowiednie srubowe rowki 30, dzieki czemu obie tuleje sterujace 28, 29 zostaja sprzezone w sposób obrotowo-przesuwny.Wszystkie pozostale czesci jak i dzialanie urzadze¬ nia sa analogiczne jak w powiazaniu podstawo¬ wym. PL PL