PL 71 158 Y1 2 Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest zlacze, zwlaszcza przewodów wentylacyjnych, które moze byc wykorzystane do laczenia przewodów wentylacyjnych z urzadzeniami wentylacyjnymi, na przyklad z wymiennikami ciepla, z centralami klimatyzacyjnymi i podobnymi urzadzeniami, a takze do laczenia, przedluzania i zaslepiania przewodów wentylacyjnych. Opracowane zlacze moze byc takze z powodze- niem wykorzystane do laczenia przewodów w instalacjach innego typu, na przyklad do laczenia prze- wodów i urzadzen w systemach odsniezania, odkurzania, a takze do laczenia przewodów sanitarnych, odwadniajacych i nawadniajacych oraz przemyslowych, po odpowiednim doposazeniu opracowanego zlacza w elementy uszczelniajace. Opracowane zlacze dostosowane jest do konstrukcji rur karbowa- nych lub korugowanych. Obecnie, w kazdym z systemów wentylacyjnych wystepuja trzy podstawowe rodzaje zakonczen kanalów i ksztaltek: ? króciec „neutralny", który ma srednice, odpowiadajaca srednicy danego systemu – zakon- czenia takie maja wszystkie kanaly wentylacyjne oraz niektóre ksztaltki, ? króciec nyplowy – jest minimalnie mniejszy od krócca neutralnego, a dzieki temu bez pro- blemu laczy sie z elementami o koncu neutralnym lub mufowym wchodzac do ich srodka, ? króciec mufowy – ma srednice minimalnie wieksza od krócca neutralnego, dzieki temu takze latwo laczy sie z elementami o koncu neutralnym lub mufowym nachodzac na nie (koniec nyplowy, wzglednie neutralny jest wsuwany do jego srodka). Wsród wielu rozwiazan polaczen rur znana jest konstrukcja przedstawiona w opisie polskiego wynalazku pt.: „Mufa rurowa" PL-176818 (publ. BUP 2005-05-02), która zlozona jest z dwóch pólpanwi, która przeznaczona jest do osadzania w niej rur jednolitych lub dwuczlonowych, jako tzw. rur remonto- wych. Uszczelnienie umieszczone pomiedzy scianka zewnetrzna tej rury, a scianka wewnetrzna mufy stanowi jednolita mate uszczelniajaca, przecieta w linii osi poziomej przekroju poprzecznego rury, wy- konana z elastomeru albo z miekkiego tworzywa termoplastycznego. Na jej zewnetrznej stronie uksztal- towane sa zebra, które zazebiaja sie z odpowiednimi bruzdami scianki wewnetrznej mufy, zas jej po- dluzny walek wchodzi do wpustu pólpanwi. Walek moze byc usytuowany z jednej strony mufy lub po obu stronach mufy. Inne rozwiazanie przeznaczone do laczenia rur przedstawione zostalo w opisie polskiego wyna- lazku PL-175627 pt.: „Przegub rurowy" (publ. BUP 1995-09-18). Opisany tu przegub rurowy sklada sie z elementów w ksztalcie rur, z uszczelka umieszczona pomiedzy jego elementami kulistymi. Zlaczka przegubu kulistego ma ksztalt przenikajacych sie powierzchni kulistych o wspólnym srodku, ale róznych promieniach. Przejscie z tylnej do przedniej czesci zlaczki i kuli przegubu stanowi uskok w ksztalcie pierscienia lub scietego stozka. Podobne rozwiazania, jak te przeznaczone do laczenia elementów systemów wentylacyjnych stosuje sie równiez w innych instalacyjnych. Dotyczy to na przyklad rozwiazania objetego patentem PL-206603 pt.: „Zlacze do rur" (publ. BUP 2007-04-02). Przedstawiona tu konstrukcja sluzy do laczenia rur plastikowych z rurami metalowymi uzywanymi w instalacjach wodnych. Opisane tu zlacze ma ze- wnetrzny korpus z tworzywa sztucznego i co najmniej z jednej strony ma metalowy wklad, dookola zewnetrznej powierzchni, którego znajduje sie pierscien uszczelniajacy, wtopiony pomiedzy wklad a ze- wnetrzne tworzywo korpusu zlaczki. Wewnetrzny, przelotowy otwór w zlaczce, ma zmienna geometrie i srednice. Przy czym z jednej strony zlaczki otwór ten ma srednice odpowiadajaca jednej z typowych zewnetrznych srednic rur z tworzywa, do laczenia których zlaczka jest przeznaczona, natomiast na od- cinku o dlugosci mierzonej wzdluz osi otworu nieco mniejszej od srednicy srednica – jest stala. Srednica otworu przelotowego skokowo maleje w zaglebionym w zlaczce koncu odcinka, tworzac kolnierz opo- rowy dla wkladanej, a nastepnie laczonej ze zlaczka rury, ustalajac w ten sposób glebokosc, na jaka rura z tworzywa moze i powinna byc wlozona do wewnatrz zlaczki, dla uzyskania trwalego polaczenia. Znana jest tez „Zaslepka rury" opisana w polskim wzorze uzytkowym Ru-60045 (publ. BUP 2000- 01-31), która przeznaczona jest zwlaszcza do zaslepiania wlotów przewodów rurowych w pomieszcze- niach mieszkalnych. Jest ona zlozona z cylindrycznej czesci osadczej, cylindrycznego gniazda we- wnetrznego, pokrywy maskujacej i pierscieniowej plaszczyzny oporowej. Zaslepka ta charakteryzuje sie tym, ze jej cylindryczna czesc osadcza ma pierscieniowa plaszczyzne oporowa o szerokosci czynnej, stanowiaca co najmniej polowe wysokosci cylindrycznej czesci osadczej, ale nie wieksza niz polowa wymiaru srednicy cylindrycznej czesci. Zewnetrzna plaszczyzna maskujaca ma pierscieniowe sciecie nachylone pod katem 15° i wyznacza ona kolowa krawedz lezaca w polowie szerokosci pierscieniowej. PL 71 158 Y1 3 Celem opracowanego wzoru uzytkowego jest skonstruowanie zlacza, stanowiacego uniwer- salny element laczacy i zamykajacy do przewodów rurowych, który bedzie przy tym latwo monto- walny, a jego montaz nie bedzie wymagal stosowania dodatkowych akcesoriów, srubek, obejm, czy tez nakretek. Istota opracowanego zlacza, zwlaszcza przewodów wentylacyjnych, które ma korpus z wyko- nanymi w nim co najmniej dwoma sprezynujacymi zaczepami z wykonana wokól kazdego z nich ob- wodowa szczelina, która przedzielona jest jedynie – usytulowanymi po obu stronach sprezynujacych zaczepów – lacznikami, które lacza sprezynujacy zaczep z korpusem zlacza, polega na tym, ze spre- zynujacy zaczep ma ksztalt wyoblony przy krawedzi jednego z swoich krótszych boków, tj. przy tej krawedzi, która jest przeciwlegla do krawedzi przebiegajacej zgodnie z krawedzia nieznacznie roz- chylonego obwodowo korpusu. Korzystnie, w przekroju wzdluznym sprezynujacy zaczep ma haczykowaty ksztalt zblizony ksztal- tem do znaku zapytania „?". Przy krawedzi nieznacznie rozchylonego obwodowo korpusu sprezynujacy zaczep uksztaltowany jest zazwyczaj tak, ze jego pogrubienie tworzy przyciskowy element. Korzystnie, korpus – po stronie przeciwleglej do jego nieznacznie rozchylonej krawedzi – ma obwodowy uskok wykonany zarówno po zewnetrznej, jak i po wewnetrznej stronie korpusu. Zasadniczo obwodowy uskok ma postac pierscieniowego wystepu, pojedynczych, dowolnie roz- mieszczonych wystepów lub uskoków. Korzystnie, uskok przechodzi w umieszczony nad nim obwodowy kolnierz. Korzystnie, nad obwodowym uskokiem, wokól obwodowego kolnierza, rozmieszczone sa – zwy- kle w równych odstepach – zamki. Korzystnie, zamki maja ksztalt przypominajacy w widoku z boku litere „L". Zlacze, zwlaszcza przewodów wentylacyjnych, którego korpus moze byc polaczony z kolejnym korpusem odwróconym w stosunku do niego o 180° tak, ze ich nieznacznie kielichowo rozchylone brzegi sa ustawione przeciwlegle. Korpusy te moga stanowic monolit. Zamontowanie opracowanego zlacza jest latwe, nie wymaga zastosowania zadnych dodatko- wych akcesoriów (srub, czy tez nakretek), ani tez uzycia szczególnej sily. A przy tym, przedstawione zlacze – po jego umieszczeniu w laczonych elementach i przewodach – zostaje w nich bardzo stabilnie posadowione. Opracowane zlacze, zwlaszcza elementów plaskich pokazane zostalo na rysunkach, na których fig. 1 – przedstawia zlacze w widoku perspektywicznym odwrócone zwezona czescia w góre, fig. 2 – przedstawia zlacze z widocznym jednym z zaczepów sprezynujacych w widoku z boku, fig. 3 – przed- stawia dwa zintegrowane zlacza, tworzace mufe do obustronnego laczenia przewodów. Jak pokazano na rysunkach, w korpusie 1 zlacza, stanowiacego przedmiot niniejszego wzoru uzytkowego – wykonane zostaly co najmniej dwa sprezynujace zaczepy 2, przy czym zostaly one wyodrebnione w korpusie 1 w wyniku wykonania wokól kazdego ze sprezynujacych zaczepów 2 ob- wodowej szczeliny 3. Szczelina 3 przedzielona jest jedynie – usytuowanymi zwykle mniej wiecej w po- lowie jej dlugosci, po obu stronach sprezynujacych zaczepów 2 – lacznikami 4, które lacza sprezynu- jacy zaczep 4 z korpusem 1 zlacza. Sprezynujacy zaczep 2 ma ksztalt wyoblony przy krawedzi jed- nego z swoich krótszych boków, tj. przy tej krawedzi, która jest przeciwlegla do krawedzi przebiega- jacej zgodnie z krawedzia nieznacznie rozchylonego obwodowo korpusu 1. W przekroju wzdluznym sprezynujacy zaczep 2 ma haczykowaty ksztalt przypominajacy ksztaltem znak zapytania. Natomiast przy krawedzi nieznacznie rozchylonego obwodowo korpusu 1 – sprezynujacy za- czep 2 uksztaltowany jest tak, ze jego pogrubienie tworzy przyciskowy element 5. Po nacisnieciu sprezynujacego zaczepu 2, a scislej przyciskowego elementu 5 – wyoblona, ha- czykowata czesc sprezynujacego zaczepu 2 unosi sie, wysuwa sie spomiedzy garbów laczonego prze- wodu, nastepuje zwolnienie sprezynujacego zaczepu 2 i mozliwe jest przesuniecie, czy nawet usuniecie przewodu. Natomiast wówczas, kiedy sprezynujacy zaczep 2, a scislej jego przyciskowy element 5 nie jest dodatkowo naciskany – w tej pozycji wyoblona, haczykowata czesc sprezynujacego zaczepu 2, pozostaje wsunieta pomiedzy garby laczonego przewodu i blokuje ten przewód. Zasade blokowania sie tych elementów wyjasniono nizej. Obwód korpusu 1 – po stronie przeciwleglej do krawedzi nieznacznie rozchylonego korpusu 1 – ma obwodowy uskok 6, który moze przechodzic w umieszczony nad nim obwodowy kolnierz 7. Ob- wodowy uskok 6 wykonany jest zarówno po zewnetrznej, jak i po wewnetrznej stronie korpusu 1. Przy czym zwlaszcza po stronie wewnetrznej moze miec on zarówno postac pierscieniowego wystepu, jak PL 71 158 Y1 4 równiez pojedynczych, dowolnie rozmieszczonych wystepów, czy tez uskoków. Wewnetrzny uskok 6 zapobiega zbytniemu, zbyt glebokiemu wsunieciu laczonego przewodu w przestrzen korpusu 1, czy tez calkowitemu przesunieciu sie tego przewodu przez korpus 1. Wsuniecie laczonego przewodu do korpusu 1 ulatwia jego nieznacznie, kielichowo rozszerzony ksztalt. Wyoblona, haczykowata czesc sprezynujacego zaczepu 2 bedzie w momencie wsuwania prze- wodu do korpusu 1 przeskakiwac z garbu na garb przewodu, az do momentu, kiedy wsuwany przewód natrafi na przeszkode we wnetrzu korpusu 1 w postaci obwodowego uskoku 6. Wewnetrzny uskok 6, jakkolwiek bedzie on uformowany, skutecznie zablokuje mozliwosc dalszego przesuwania sie przewodu wewnatrz korpusu 1 i przewód ten zostanie stabilnie zablokowany dzieki osadzeniu sie haczykowatych brzegów sprezynujacych zaczepów 2 w jednej z przerw miedzy garbami laczonego przewodu wsunie- tego do korpusu 1 zlacza. Na obwodowym uskoku 6, wokól obwodowego kolnierza 7 rozmieszczone sa – korzystnie w rów- nych odstepach – zamki 8. Zamki 8 maja zawsze ksztalt dostosowany do kompatybilnych z nimi odpo- wiedników zamków 8, które stanowia zazwyczaj otwory, wzglednie takze zaczepy i sa one umieszczone w miejscu, do którego ma zostac doprowadzony przewód laczony opisanym wyzej zlaczem. W przykladzie wykonania (na rysunku fig. 1) zamki 8 maja ksztalt przypominajacy w widoku z boku litere „L". Wysokosc na jaka zamki 8 sa uniesione nad uskokiem 6 wyznacza ilosc materialu, czy raczej grubosc materialu, tj. blachy, uszczelki, fragmentu sciany montazowej, stanowiacego fragment przedmiotu, z którym laczone jest zlacze i w który jest ono wkrecane, który to material po wkreceniu zlacza wypelniac bedzie przestrzen pomiedzy zamkami 8 a plaszczyzna zewnetrznego uskoku 6, nad którym rozmieszczone sa zamki 8. Zamki 8, sa istotna czescia opisanego zlacza, poniewaz umozliwiaja stabilne wkrecenie obwodo- wego kolnierza 7 i calego zlacza w miejsce, do którego jest ono doprowadzane. W przypadku, gdy polaczone zostana ze soba dwa korpusy 1 bez uzupelniajacych je kolnierzy 7 (fig. 3) odwrócone w stosunku do siebie o 180°, a ich nieznacznie kielichowo rozchylone brzegi beda ustawione przeciwlegle – wówczas opracowane zlacze stanowic bedzie mufe laczaca, dostosowana do laczenia ze soba karbowanych przewodów. Ta odmiana opisanego zlacza moze powstac nie tylko w wyniku polaczenia dwóch korpusów 1, ale moze stanowic takze element monolityczny, wykonany dowolna, znana technika. Stanowiace przedmiot niniejszego wzoru uzytkowego zlacze, zwlaszcza przewodów wentylacyj- nych – wykonane jest z tworzywa sztucznego, na przyklad: z polietylenu (PE), polipropylenu (PP), czy tez polichlorku winylu (PVC), zywic epoksydowych, metalu lub innego tworzywa. Natomiast uszczelki, dodatkowo wykorzystywane do uszczelnienia opracowanego zlacza, za- pewniajace obwodowe uszczelnienie przewodu ze zlaczem (uszczelki oringowe) lub uszczelnienie doczolowe (uszczelki doczolowe) – sa zazwyczaj wykonywane z gumy, silikonu lub z innego materialu i sa one zakladane na laczona rure korugowana lub karbowana, na jej garby lub miedzy tymi garbami. PL PL PL PL