Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 26.02.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.01.1975 70392 Opis przedrukowany ze wzgledu na zauwazone bledy KI. 2lc, 28/03 MKP HOlh 31/00 CZY" .LWIA iV;.c;,o i Twórcawynalazku: Zdzislaw Wronski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Energetyczne Okregu Centralnego, Warszawa (Polska) Lacznik zabezpieczajacy elektroenergetyczne linie napowietrzne sredniego napiecia przed skutkami zwarc doziemnych Przedmiotem wynalazku jest lacznik zabezpieczajacy przed skutkami zwarc doziemnych elektroenergetycz¬ ne linie napowietrzne sredniego napiecia z izolowanym punktem zerowym a takze z punktem zerowym uziemionym przez opór czynny i opór indukcyjny.W liniach elektroenergetycznych sredniego napiecia, w których punkt zerowy nie jest bezposrednio uziemiony, moga wystepowac z róznych powodów prady doziemne o charakterze pojemnosciowym, przy czym prady te o ile nie sa szybko likwidowane powoduja w miejscu doziemienia trwale uszkodzenia izolatorów, przewodów i stanowia przyczyne przepiec. Ponadto miejsca w poblizu uszkodzenia sa niebezpieczne dla ludzi i zwierzat z powodu wystepujacych napiec krokowych i dotykowych.W celu ograniczenia skutków zwarc doziemnych stosuje sie powszechnie dlawiki gaszace, przylaczone do szyn zbiorczych stacji elektroenergetycznej wzglednie do punktu zerowego transformatorów. Jednakze warun¬ kiem skutecznego dzialania dlawików gaszacych jest ich wlasciwe dostrojenie do aktualnego rezimu pracy zasilania sieci, co przy zmianach ruchowych i powszechnej eksploatacji stacji bezobslugowych jest praktycznie niemozliwe.W przypadku stacji elektroenergetycznych wyposazonych w telesygnalizacje zaistniale doziemienie jest sygnalizowane do posterunku monterskiego, skad dyzurny udawal sie na stacje i wylaczal kolejno poszczególne odejscia liniowe do chwili zaniku asymetrii na przekladnikach napieciowych, co oznaczalo wylaczenie linii doziemionej i powodowalo odszukanie uszkodzonego miejsca w terenie. Natomiast w^ przypadku, gdy doziemie¬ nie wystapilo na linii wychodzacej z malej stacji nie wyposazonej w telesygnalizacje, stan zaklócenia moze trwac kilka godzin, a czasami nawet kilka dni powodujac zwiazane z tym dalsze konsekwencje. Dotychczasowe zabezpieczenia wymagaja stosowania selektywnych ukladów nadmiarowo-pradowych powodujacych odlaczenie linii takze przy zaklóceniach przemijajacych wywolanych pradami zwarc doziemnych wywolujac tym samym niepozadane przerwy w doplywie energii elektrycznej. Zabezpieczenia te sa skomplikowane i stosunkowo czesto zawodza w eksploatacji.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogodnosci przez opracowanie sprawnie dzialajacego urzadzenia, które by szybko likwidowalo doziemienia przemijajace bez wylaczenia linii, nie dopuszczalo do powstawania uszkodzen. Cel ten osiagnieto przez zastosowanie lacznika wedlug wynalazku, który pozwala na samoczynne2 70392 szybkie zbocznikowanie to jest umyslne doziemienie uziemionej fazy na szynach zbiorczych elektroenergetycznej stacji wyjsciowej, szybkim odziemieniu tej fazy, a nastepnie o ile uziemienie jest trwale ponownie zbocznikowa¬ nie na stale tej fazy az do chwili podjecia interwencji przez obsluge.Lacznik zabezpieczajacy wedlug wynalazku, przystosowany do zainstalowania na scianie lub na wylaczni¬ ku trójbiegunowym ido uruchomienia solenoidami lub za pomoca mechanizmu napedowego, na przyklad mechanizmu wedlug patentu nr 62731, który jest wyposazony w nóz zaklinowany na osi podpartej w miejscu uziemionym wraz z dzwignia, polaczona przegubowo cieglem zalaczajacym i cieglem wylaczajacym. Ciegla te sa poruszane solenoidami albo dzwignia zaklinowana na wale wymienionego powyzej mechanizmu napedowego, przy zastosowaniu którego cieglo zalaczajace jest zaopatrzone w sprezyne i zapadke uruchamiana solenoidem i ma zakrzywiony koniec w celu zaczepienia nim o dzwignie zaklinowana na wale mechanizmu napedowego. Do dzwigni tej jest zamocowane przegubowo cieglo wylaczajace i sprzeglowy drazek z podluznym wycieciem do wspólpracy z druga dzwignia, zaklinowana na wale slimaka stanowiacego element wymienionego juz mechanizmu napedowego. Drazek sprzeglowy jest zaopatrzony w sprezyne odciagowa i zapadke uruchamiana solenoidem.Przedmiot wynalazku jest dokladnie wyjasniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia lacznik w widoku bocznym, uruchamiany za pomoca dwóch solenoidów i przystosowany do zainstalowania na scianie w rozdzielni elektroenergetycznej, fig. 2 — ten sam lacznik widziany z przodu, fig. 3 — lacznik w odmianie przystosowanej do zamontowania na wylaczniku trójbiegunowym i do uruchamiania mechanizmem napedowym laczników, na przyklad mechanizmem wedlug patentu nr 62731, a fig. 4 — schemat przylaczenia lacznika do szyn zbiorczych w rozdzielni elektroenergetycznej sredniego napiecia.Jak uwidoczniono na rysunku, lacznik wedlug wynalazku, który instaluje sie niezaleznie na kazdej z faz, sklada sie z noza 1 zaklinowanego wraz z dzwignia 2 na osi 3 podpartej w punkcie uziemionym. Do dzwigni 2 sa zamocowane przegubowo dwa ciegla, a mianowicie cieglo wylaczajace 4 i cieglo zalaczajace 5.Lacznik w odmianie konstrukcyjnej przedstawionej na fig. 1 i fig. 2 jest zamocowany do sciany za posred¬ nictwem wspornika 6 z osadzona w nim dluga osia 7, do której jest przymocowane ramie 8 polaczone przegubo¬ wo z cieglem wylaczajacym 4. Do ciegla 4 je"st przymocowany drazek 9 laczacy to cieglo z solenoidem 10, który sluzy do jednoczesnego otwierania wszystkicli trzech laczników na poszczególnych fazach dzieki polacze¬ niu tych laczników osia 7. Natomiast do zamykania kazdego lacznika sluza solenoidy 11 zainstalowane indywidualnie przy cieglach 5. Powyzej wspornika 6 jest zamocowany do sciany izolowany przepust \2 wyposa¬ zony w przylaczeniowy zacisk 13 do wylacznika i szczeke 14 wspólpracujaca z nozem 1.Lacznik w odmianie uwidocznionej na fig. 3 jest przystosowany do zamontowania na wylaczniku trójbie¬ gunowym i do napedu mechanizmem wedlug patentu nr 62731, którego slimacznica przekazuje obroty na wal 15 i zaklinowana na nim dzwignie 16 polaczona przegubowo z cieglem 4, a drugim koncem opierajaca sie na zakrzywionym koncu ciegla 5. Do ciegla 5 jest zamocowana sprezyna 17 w celu odciagania tego ciegla w prawa strone, natomiast zaczepienie ciegla 5 o dzwignie 16 powoduje zapadka 18 sterowana solenoidem 19. Do przegubowego polaczenia ciegla 4 z dzwignia 16 jest zamocowany sprzeglowy drazek 20 wyposazony w sprezyne 21 i przytrzymywany zapadka 22, która uruchamiana jest solenoidem 23. Sprzeglowy drazek 20 ma podluzne wyciecie „w", z którym wspólpracuja kolki osadzone na koncach dzwigni 24 zaklinowanej na wale 25 niewidocznego na rysunku slimaka zazebionego ze slimacznica mechanizmu wedlug patentu nr 62731. Nóz 1 wspólpracuje ze szczeka 26 przymocowana do izolowanego przepustu 27 wylacznika trójbiegunowego, który posiada styki ruchome 28 umozliwiajace elektryczne polaczenie kazdej pary przeciwleglych przepustów poprzez ich stale styki 29 i 30. Przez styki 30 wylacznik trójbiegunowy jest przylaczony do szyn zbiorczych "sz * stacji elektroenergetycznej sredniego napiecia.Dzialanie lacznika wedlug wynalazku wynika scisle z jego budowy i przebiega w sposób nastepujacy: w przypadku lacznika w wykonaniu przedstawionym na fig. 1 i fig. 2 wystepujace uziemienie powoduje wzbu¬ dzenie solenoidu 11, który przyciagajac w dól cieglo 5 powoduje wejscie noza 1 w szczeke 14 i w konsekwencji wywola doziemienie uziemionej fazy po zamknieciu wspólpracujacego wylacznika. Przy laczniku w odmianie konstrukcyjnej pokazanej na fig. 3 wystepujace uziemienie powoduje wzbudzenie solenoidu 23, który zwalnia zapadke 22 a wówczas sprezyna 21 odciaga drazek 20 w lewo. Jednoczesnie zaczyna sie obracac w lewo slimak mechanizmu napedowego wedlug patentu nr 62731, a wiec takze w lewo obraca sie wal 25 z dzwignia 24, której kolek wchodzi w wyciecie „w" drazka 20 zaczynajac pchac go do góry. W chwili powstania uziemienia z ukladu pomiarowego szyn zbiorczych stacji elektroenergetycznej wychodzi impuls na solenoid 19, który powoduje za pomoca zapadki 18 zaczepienie ciegla 5 o dzwignie 16. Drazek sprzeglowy 20 przesuwajac sie ku górze powo¬ duje obrót w prawo dzwigni 16 a takze dzwigni 2 z nozem 1, który wejdzie w szczeke 26. W koncowej fazie przesuwu do góry drazka 20 kolek dzwigni 24 wyjdzie z wyciecia „w" drazka 20, a przeciwlegly kolek tej dzwigni odpycha drazek 20 w prawo powodujac jego zazebienie z,zapadka 22. Równoczesnie nastapi zamkniecie roboczych styków 28 ze stykami 29 i 30 i w ten sposób uziemiony biegun na linii zostanie zbocznikowany co powoduje, ze miejsce uszkodzenia na linii zostanie pozbawione napiecia. Po krótkiej jednak chwili naped wylacznika powoduje otwarcie jego styków 28.3 70392 O ile uziemienie na linii bylo przemijajace, powtórne doziemienie nie nastapi. Wówczas solenoid 23 otrzyma impuls z ukladu automatyki i zluzuje zapadke 22, przez co drazek 20 przesunie sie w lewo pod wplywem sprezyny 21. Jednoczesnie zaczyna obracac sie wprawo slimak mechanizmu napedowego wedlug patentu nr 62731, a wiec takze w prawo obróci sie wal 25 z dzwignia 24, przy czym jeden z kolków tej dzwigni wejdzie w wyjecie „w" drazka 20 zaczynajac pchac go do dolu wraz z cieglem 4, powodujac otwarcie lacznika przez wylaczenie noza 1. W koncowej fazie przesuwu ku dolowi drazka 20 kolek dzwigni 24 wyjdzie z wyciecia „w"drazka 20, a przeciwlegly kolek tej dzwigni odepchnie w prawo drazek 20 powodujac jego zazebienie z zapadka 22. Przy uziemieniu trwalym po opisanym wyzej otwarciu styków ruchomych 28 nastapi ponowne zamkniecie styków 28 juz na stale. Wówczas nastapic musi interwencja obslugi polegajaca na odszukaniu uziemionej linii, po czym nastepuje samoczynny powrót lacznika do polozenia wyjsciowego.Przeprowadzone próby i doswiadczenia wykazaly pelna sprawnosc lacznika wedlug wynalazku ijego wysokie walory eksploatacyjne. PL PL