PL6987B1 - Sposób otrzymywania barwników szeregu antrachinonowego. - Google Patents

Description

Wykryto, ze utleniajac braunsztynem lub innemi srodkami utleniaj acemi w stezo¬ nym kwasie siarkowym purpurynoamid (1- amino-2.4-dwuoksyantrachinon) z kwasem oksybenzoesowym lub aminobenzoesowym lub ich pochodnemi, w których to zwiaz¬ kach polozenie para wzgledem grupy hy¬ droksylowej lub aminowej jest niezajete, otrzymuje sie z latwoscia barwniki, które ze wzgledu na ich zachowanie nalezy uwa¬ zac za oksyazyny. I tak np, barwnikowi, o- trzymanemu z purpurynoamidu i kwasu salicylowego nalezy przepisac wzór naste¬ pujacy: /\/ CO^ NH I yc6 h2 < co OH OH COOH W samym stopie utleniajacym produkty rzeczone znajduja sie w postaci chinowej wzglednie chinonimidowej, stosunkowo dosc nietrwalej, przyczem jeszcze nieroz¬ strzygnieto czy zachodzi tu tworzenie sie chinonów, czy tez chinonimidów. Srodkamiredukujacemi, jak np. kwasem siarkawym, tego rodzaju ciala chinonowc redukuja sie z latwoscia na odnosne oksyazyny. Nalezy zaznaczyc, ze chinony wzglednie chinoni- midy powstaja podczas reakcji nie jako produkty utlenienia utworzonych przytem oksyazyn, lecz tworza sie bezposrednio ja¬ ko pierwsze produkty reakcji, wskutek cze¬ go juz w pierwszem stadjum reakcji w sto¬ pie utleniajacym mozna stwierdzic obok purpurynoamidu, który nie wszedl do reak¬ cji, obecnosc j&dynie chinonu wzglednie chi- nonimidu, natomiast obecnosci oksyazyny wykryc nie mozna. Do gladkiego przepro¬ wadzenia reakcji nalezy uzyc braunsztynu w ilosci, odpowiadajacej w praktyce trzem atomom tlenu.Oksyazyny, otrzymane w ten sposób, sa mocnemi barwnikami, dajacemi zabarwie¬ nia na zaprawie, lecz zapomoca nich mozna otrzymac odcienie korzystne i bez zaprawy/ Oksyazyna z purpurynoamidu i kwasu sa¬ licylowego barwi np. welne na zaprawie chromowej na odcien niebiesko-zielony, bardzo odporny na scieranie i dzialanie swiatla. Postacie chinonowe wzglednie chi- nonimidowe barwnika mozna równiez sto¬ sowac do wybarwien; natenczas ciala te re¬ dukuja sie sama substancja wlókna.W sposobie tym purpurynoamid mozna zastapic jego pochodnemi np. kwasem pur- purynoamidosulfonowym lub jakakolwiek badz inna pochodna. Mozna równiez stoso¬ wac kwasy amidobenzoesowe, w których jeden wodór grupy aminowej ulegl podstawieniu, jak np. kwas fenylogli- cyno-o-karbonowy. Zamiast skladniki rze¬ czone utleniac razem, mozna je, lecz jest to mniej korzystne, utleniac oddzielnie, t. j. uprzednio utlenic w stezonym kwasie siar¬ kowym purpurynoamid na chinon wzgled¬ nie chinonimid, poczem dopiero na ostat¬ nie dzialac kwasem oksy- wzglednie -ami- nobenzoesowym, jak to zaznaczono ponizej w przykladzie IV.Przyklad I, 10 czesci wagowych purpury¬ noamidu rozpuszcza sie w 300 cz. wag. kwasu siarkowego, zawierajacego 95%H2S04 i do srozczynu tego dodaje sie 15 cz. wag. kwasu salicylowego. Mieszajac energicznie, doda¬ je sie zwolna 15 cz. wag. drobno sproszko¬ wanego braunsztynu, zarobionego 160 cz. wag. kwasu siarkowego, utrzymujac tem¬ perature 8—10°. Barwa zólto-brunatna stopu przechodzi stopniowo w czerwonawo-nie- bieska. Przebieg reakcji sprawdza sie, bio¬ rac od czasu do czasu próby, które wlewa¬ my do wody, dodaje sie.kilka kropli siar¬ czynu, gotuje sie, przesacza i po przemyciu osad rozpuszcza sie w kwasie siarkowym.W miare postepu reakcji zabarwienie zie¬ lone roztworu staje sie coraz to bardziej czyste i widmo nowycK cial—coraz to moc¬ niejsze, po dodaniu zas kwasu bornego i o- grzaniu widmo purpurynoamidu slabnie odpowiednio. Skoro przy próbie tego ro- dazju widmo purpurynoamidu zniknie calkowicie lub prawie ze calkowicie, naten¬ czas wlewa sie 5000 cz. wag. wody i doda¬ je sie 50 cz. wag. dwusiarczynu sodowego.Pierwotne zabarwienie osadu, wskutek dzialania redukujacego kwasu siarkawego, staje sie stopniowo, szybciej po ogrzaniu, ciemnofioletowoniebieskiem, przyczem chi¬ non przechodzi w oksyazyne. Osad ten go¬ tuje sie, odsacza i przemywa kilkakrotnie.Produkt otrzymany w ten sposób mozna u- zywac do barwienia bezposrednio.W celu otrzymania produktu w stanie czystym, wilgotny produkt surowy wycia¬ ga sie alkoholem, przyczem do roztworu przechodzi ewentualnie pozostaly jeszcze w niewielkiej ilosci niezmieniony purpury¬ noamid, poczem sucha pozostalosc prze- krystalizowuje sie z pirydyny. Czysty barw¬ nik rozpuszcza sie w alkoholu goracym i goracym kwasie octowym, dajac zabarwie¬ nie niebieskie. W benzolu nawet w tempe¬ raturze wrzenia jest trudno rozpuszczalny, rozpuszcza sie natomiast latwo w goracej pirydynie, z której po ostudzeniu krystali¬ zuje w pieknych krysztalach ciemnofiole- ._ 2 -iowych. W lugu sodowym barwnik rozpu¬ szcza sie, dajac zabarwienie niebieskozie- lone, które na powietrzu przechodzi w nie- biegkoifioletowe po utlenieniu sie chinonu wzglednie chinonimidu. Roztwór barwnika w stezonym kwasie siarkowym barwi sie na zielono i posiada widmo charakterystyczne skladajac sie z prazka silnego w czerwonem i slabszego w pomaranczowemu Po dodaniu kwasu bornego zabarwienie roztworu pra¬ wie nie ulega zmianie, widmo po rozcien¬ czeniu roztworu staje sie bardziej ostre, w rozcienczeniu jeszcze wiekszym gdy roz¬ twór wydaje sie byc pozbawionym zabar¬ wienia, widmo jest jeszcze wyrazne. Po za¬ daniu roztworu kwasem siarkowym i braun¬ sztynem, zabarwienie zielone przechodzi w czerwonawoniebieskie z chwila utworze¬ nia sie produktów utlenienia o postaci chi- nonowej • W kapieli kwasu octowego barwnik daje na welnie niezaprawionej odcienie niebie¬ skie, Na welnie zaprawionej tlenkiem glinu otrzymujemy zabarwienie zielononiebieskie, zaprawionej chromem—mocne zabarwienie niebieskozielone.Przyklad II, 10 cz. wag. purpurynoami- du rozpuszcza sie w 200 cz, wag. kwasu siar¬ kowego o zawartosci 95% H2S04 i do o- chlodzonego do 10° roztworu dodaje sie 10 cz, wag. kwasu antranilowego. Nastepnie roztwór ten utlenia sie, jak wskazano w przykladzie I, 15 cz, wag, braunsztynu o zawartosci 82% Mn 02 w temperaturze 2— 3°, Koniec reakcji rozpoznaje sie równiez po zniknieciu purpurynoamidu. Dalsza prze¬ róbke prowadzi sie w sposób, wskazany w przykladzie I, Barwnik wykrystalizowuje sie z pirydy¬ ny. Reakcje jego sa podobne do produktu opisanego w przykladzie I, Cialo to nie rozpuszcza sie w alkoholu goracym. Roz¬ twory w stezonym kwasie siarkowym maja zabarwienie zielononiebieskie i widmo po¬ dobne do produktu otrzymanego w przy¬ kladzie I z kwasu salicylowego z ta tylko róznica, ze pasma absorbcyjne przesuniete sa dalej w kierunku niebieskiej czesci wid¬ ma, ciemniejsze pasma znajduja sie w po¬ maranczowej, slabsze — w zóltej czesci widma.Przyklad III, Barwnik otrzymany z purpurynoamidu i kwasu fenyloglicyno-o- karbónowego w Sposób podobny do barwni¬ ków opisanych powyzej, wykazuje wiele podobienstwa do barwnika otrzymanego w przykladzie II, W pirydynie nawet na go¬ raco rozpuszcza sie z trudnoscia. Roztwór w stezonym kwasie siarkowym ma barwe zielononiebieska, którego widmo zblizone jest do widma barwnika, otrzymanego z kwasu antranilowego.Przyklad IV, 2 cz, wag. purpurynoami¬ du rozpuszcza sie w 50 cz, wag, kwasu siar¬ kowego, zawierajacego 95% H2SO^ i do roztworu dodaje sie stopniowo mieszajac energicznie 10 cz, wag, braunsztynu o za¬ wartosci 87% Mn02 w postaci pasty. In¬ tensywne zabarwienie brunatnozólte roz¬ tworu purpurynoamidu staje sie przytem mniej intensywne. Nastepnie dodaje sie 11/2 cz. wag. kwasu salicylowego, miesza w ciagu kilku godzin w temperaturze 10—20° i postepuje dalej, jak to wskazano w przy¬ kladzie I. Produkt surowy zawiera oprócz barwnika, opisanego w przykladzie I, je¬ szcze znaczne ilosci niezmienionego purpu¬ rynoamidu, który mozna wyciagnac zimnym alkoholem.W sposób podobny mozna otrzymac i in¬ ne barwniki, podpadajace pod zastrzezenia patentowe. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe. 1, Sposób otrzymywania zawierajacych azot nowych pochodnych antrachinonu, po¬ siadajacych charakter chinonów, wzglednie chinonimidów, znamienny tern, ze purpury- noamid lub jego pochodne wraz z kwasem — 3 —oksybenzoesowym lub jego pochodnemi lub z kwasem amidobenzoesowym lub jego pochodnemi, podstawiónemi w rdzeniu lub w grupie aminowej, w których to kwa¬ sach polozenie para wzgledem grupy hy¬ droksylowej wzglednie aminowej jest nie- zajete, utlenia sie w stezonym kwasie siar¬ kowym braunsztynem lub podobnie dziala- jacemi srodkami utleniajacemi lub na pro¬ dukty utlenienia purpurynoamidu i jego po¬ chodne o postaci chinonowej dziala sie po¬ wyzej wspomnianemi kwasami oksyben- zoesowemi lub amidobenzoesowemi lub ich pochodnemi.

2. Sposób przeprowadzenia otrzyma¬ nych wedlug zastrz, 1 produktów w pro¬ dukty nie wykazujace charakteru chinono- wego, wzglednie chinonimidowego zapomo- ca obrobienia ich srodkami redukuj acemi. I. G. Farbenindustrie Aktiengesellschaft. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL PL