PL68286B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 04.X.1968 Szwajcaria Opublikowano: 30.VI.1973 68286 KI. 8m,7 MKP D06pl/08 CZYTELNIA UKD Urzedu Patentowego Wlasciciel patentu: CIBA Socistc Anonyme, Bazylea (Szwajcaria) Sposób barwienia syntetycznego materialu wlókienniczego Przedmiotem wynalazku jest sposób barwienia syntetycznych materialów wlókienniczych, zwlasz¬ cza materialów na osnowie wlókien akrylowych.Barwniki stosowane w sposobie wedlug wyna¬ lazku sa juz opisane we francuskim opisie paten¬ towym dodatkowym nr 79 556 i francuskim opisie patentowym nr 1 421 912 jako pólprodukty do wy¬ twarzania czwartorzedowych barwników.W wymienionych opisach patentowych nie po¬ daje sie i nie przewiduje sie bezposredniego sto¬ sowania tych barwników. W pewnych przypadkach korzystnie stosuje sie mieszanine dwóch lub kilku barwników.Stwierdzono, ze mozna barwic syntetyczne ma¬ terialy wlókiennicze, zwlaszcza na osnowie wló¬ kien akrylowych, jesli stosuje sie wolny od grup nadajacych rozpuszczalnosc w wodzie barwnik o wzorze 1, w którym R oznacza nizszy rodnik alkilowy zawierajacy do 4 atomów wegla lub atom wodoru, D oznacza reszte skladnika czynnego, a symbol A oznacza rodnik fenylowy 1,4 ewentu¬ alnie podstawiony.Korzystnie stosuje sie barwniki o wzorze 2, w którym D ma wyzej podane znaczenie, d ozna¬ cza atom wodoru, atom chlorowca, nizszy rodnik alkilowy zawierajacy do 4 atomów wegla, nizsza grupe alkoksylowa, zawierajaca do 4 atomów we¬ gla lub aryloksylowa, lub arylomerkaptanowa, o oznacza atom wodoru lub atom chlorowca, niz¬ szy rodnik alkilowy zawierajacy do 4 atomów 10 15 20 25 so 2 wegla, nizsza grupe alkoksylowa zawierajaca do 4 atomów wegla lub aryloksylowa, arylomerkap¬ tanowa, trójfluorometyIowa, alkilosulfonylowa, ko¬ rzystnie metylosulfonylowa lub grupe acyloamino- wa ewentualnie alkilowana przy atomie azotu, korzystnie metylowana, w której grupe acylowa stanowi rodnik nieorganicznego kwasu jednokar- boksylowego, np. rodnik formyIowy, acetylowy, propionylowy lub chloroacetylowy, rodnik orga¬ nicznego kwasu monosulfonowego, np. metano-, etano- lub p-tolueno-monosulfonowego lub rodnik jednoestru kwasu weglowego lub jednoamidu kwa¬ su weglowego, np. rodnik fenoksykarbonylowy, metoksykarbonylowy, aminokarbonylowy i butylo- aminokarbonylowy.Szczególnie korzystne sa barwniki o wzorze 3, w którym D oznacza jedno- lub dwucykliczny rodnik heterocykliczny ewentualnie podstawiony, lub podstawiony rodnik benzenu, a, o i d maja wyzej podane znaczenie.Korzystnie d oznacza atom wodoru lub atom chloru, rodnik metylowy, grupe metoksylowa, rod¬ nik etylowy, grupe etoksylowa, fenylomerkaptano- wa lub fenyloksylowa, co oznacza takie grupy lub atomy jak d, przy czym moze równiez oznaczac atom bromu lub grupe acetyloaminowa, Rodnik skladnika czynnego D stanowi pochodna glównie jedno- lub dwucyklicznyeh amin o wzorze D-NH2, np. dowolnych, ulegajacych dwuazowaniu heterocyklicznych amin, które nie zawieraja kwa-68 286 2|a*liWti^ol,/Sa -mgtylosulfonylotiazol, -antino-4-metylo-5-mt: zol^ 2*^&Xkentfó\is nylDtiazot 2-?™lpfr-ffiil snych podstawników nadajacych rozpuszczalnosc w wodzie, zwlaszcza jednak amin zawierajacych piedoczlonowy pierscien heterocykliczny o 2 lub 3 heteroatomach, które stanowia przede wszystkim 1 atom i jeden lub dwa atomy siarki, tlenu lub azotu lub pochodnych aminobenzenu, zwlaszcza aminobenzenu o wzorze 4, w którym a oznacza atom wodoru lub atom chlorowca, rodnik alkilo¬ wy, grupe alkoksylowa, nitrowa, cyjanowa, kar- balkoksylowa, alkilosulfonowa, b oznacza atom wodoru lub atom chlorowca, rodnik alkilowy, gru¬ pe cyjanowa lub trójfluorometylowa, o' oznacza grupe nitrowa, cyjanowa, karbalkoksyiowa lub al- kilosulfonylowa. Wymienione aminy przykladowo st r ._ io-5-nitrotiazol, 2-amino-5- 2-amino-5-cyjanotiazol, 2- ctiazol, 2-amino-4-metylotia- 2-amino-4-(4,-chloro)-fe- (L'-nitro)-fenylotiazol, 3-ami- nopirydyna, 3-aminochinolina, 3-aminopirazol, 3- -amino-1-fenylopirazol, 3-aminoindazol, 3-amino-l, 2,4-tiazol, 5-(metylor, etylo-, fenylo- lub benzylo)- -1,2,4-tiazol, 3-amino-l-^'-metoksyfenylo)-pirazol, 2-aminobenzotiazol, 2-amino-6-metylobenzotiazol, 2-amino-6-metoksybenzotiazól, 2-amino-6-chloro- benzotiazol, 2-amino-6-cyjanobenzotiazol, 2-amino- -6-tiocyjanobenzotiazol, 2-amino-6-nitrobenzotiazol, 2-amino-6-karboksyetoksybenzotiazol, 2-amino-(4 lub 6)-metylosulfonylobenzotiazol, 2-amino-l,3,4-tia- diazol, 2-amino-l,3,5-tiadiazol, 2-amino-4-fenylo lub 4-metylo-l,3,5-tiadiazol, 2-amino-5-fenylo-l,3,4-tia- diazol, 2-amino-3-nitro-5-metylosulfonylotiofen, 2- -amino-3,5-bis-(metylosulfonylo)-tiofen, 5-amino-3- -metyloizotiazol, 2-amino-4-cyjanopirazol, 2-(4'-ni- trofenylo)-3-amino-4-cyjanopirazol, 3- lub 4-amino- ftalimid, aminobenzen, l-amino-4-chlorobenzen, 1- -amino-4-bromobenzen, l-amino-4-metylobenzen, l-amino-4-nitrobenzen, l-amino-4-cyjanobenzen, 1- -amino-2,5-dwucyjanobenzen, l-amino-4-metylosul- fonylobenzen, l-amino-4-karbalkoksybenzen, i-ami- no-2,4-dwuchlorobenzen, l-amino-2,4-dwubromo- benzen, l-amino-2-metylo-4-chlorobenzen, 1-amino- -2-trójfluorometylo-4-chlorobenzen, l-amino-2-cyja- no-4-chlorobenzen, l-amino-2-karbmetoksy-4-chlo- robeiizen, l-amino-2-karbmetoksy-4-nitrobenzen, 1- -amino-2-chloro-4-cyjanobenzen, l-amino-2-chloro- -4-nitrobenzen, l-amino-2-bromo-4-nitrobenzen, 1- -amino-2-chloro-4-karbetoksybenzen, l-amino-2- -chloro-4-metylosulfonylobenzen, l-amino-2-metylo- sulfonylo-4-chlorobenzen, l-amino-2-metylosulfony- lo-4-nitrobenzen, l-amino-2,4-dwunitrobenzen, 1- -amino-2,4-dwucyjanobenzen, l-amino-2-cyjano-4- -metylosulfonylobenzen, l-amino-2,6-dwuchloro-4- -cyjanobenzen, l-amino-2,6-dwuchloro-4-nitroben- zen, l-amino-2,4-dwueyjano-6-chlorobenzen, ester cykloheksylowy kwasu 4-aminobenzoesowego, 1- -amino-2,4-dwunitro-6-chlorobenzen, a zwlaszcza l-amino-2-cyjano-4-nitrobenzen, dalej amidy kwa¬ sów l-aminobenzeno-2-, -3- lub -4-sulfonowego, np. N-metyloamid- lub N,N-dwumetyloamid- lub -dwuetyloamid.Sposobem wedlug wynalazku mozna barwic syn¬ tetyczne materialy, które stanowia wlókna polie¬ strowe otrzymane z poliestrów kwasu tereftalo¬ wego i dioli, np. glikolu etylenowego i 1,4-dwu- hydroksycykloheksanu oraz wlókna akrylowe z czy¬ stego poliakrylonitrylu lub kopolimerów akryloni¬ trylu i innych zwiazków winylowych, np. chlorku winylu, chlorku winylidenu, fluorku winylu, octa- 5 nu winylu i propianu winylu, winylopirydyny, wi- nyloimidazolu, alkoholu winylowego, estrów kwasu akrylowego i metakrylowego i/lub akryloamidów.Materialy tekstylne stanowia platki wlókna, nici, tkaniny lub dzianiny zwlaszcza dywany. Do bar¬ io wienia wprowadza sie barwniki korzystnie w sta¬ nie zdyspergowanym i barwi sie z dodatkiem dys- pergatorów, np. lugu posiarczynowego lub synte¬ tycznych anionowych korzystnie niejonowych srod¬ ków pioracych lub zestawu z róznych dyspergato- 15 rów i zwilzaczy.Korzystnie stosuje sie niejonowe srodki po- wierzchniowo-czynne, np. produkty addycji 8—12 moli tlenku etylenu do 1 mola p-III-rzedowego oktylofenolu, 6 do 15 moli tlenku etylenu do oleju 20 rycynowego, z 17—25 moli tlenku etylenu do alko¬ holu o wzorze sumarycznym CjeHajOH, ponadto produkty addycji tlenku etylenu do dwu-(«-feny- loetylo)-fenoli, do tioeteru III-rzedowego dodecy- lowego, do poliamin lub wyzszych amin tluszczo- 25 wych, przy czym stosuje sie produkty addycji z aminami, zawierajace 30 moli tlenku etylenu na 1 mol aminy o wzorze C^H^Hj lub C18HnNH2.Z reguly barwnik uzywany do barwienia stosuje sie w postaci preparatu farbiarskiego zawieraja- 50 < cego dyspergatof i zdyspergowany barwnik w ta¬ kiej postaci, ze po rozcienczeniu preparatu woda powstaje drobnoziarnista zawiesina.Preparaty farbiarskie wytwarza sie w znany sposób, np. przez zmielenie barwnika w stanie suchym lub wilgotnym w urzadzeniu mielacym z dodatkiem lub bez dodatku dyspergatorów w to¬ ku mielenia. Barwniki mozna równiez stosowac w postaci roztworów, np. w sulfolanie, N,N-dwu- metyloformamidzie, N-metylopirolidonie, sulfotlen- ku dwumetylowym i barwic w kapieli czysto orga¬ nicznej lub wodno-organicznej* 1IF celu wykonania Intensywnych wybarwien na wlóknach politereftalanu etylenu w wodnych ka¬ pielach, celowe jest dodawanie do kapieli srodka speczniajacego lub prowadzenie procesu barwienia pod cisnieniem w temperaturze ponad 100°C, przy¬ kladowo w temperaturze 120°C. Jako srodki specz¬ niajace wprowadza sie aromatyczne kwasy karbo¬ ksylowe, przykladowo kwas benzoesowy lub sali- 50 cylowy, fenole, przykladowo o- lub p-hydroksy- dwufenyl, salicylan metylu, aromatyczne zwiazki chlorowcowe, przykladowo chlorobenzen, o-dwu- chlorobenzen lub trójchlorobenzen oraz fenylome- tylokarbinol lub dwufenyl. Przy barwieniu pod 55 cisnieniem kapiel farbiarska korzystnie lekko za¬ kwasza sie, np. przez wprowadzenie slabego kwa¬ su, np. kwasu octowego.Barwniki stosowane w sposobie nadaja sie zwla¬ szcza do barwienia sposobem utrwalania termicz¬ no nego, polegajacego na impregnowaniu barwionej tkaniny wodna zawiesina barwnika zawierajaca korzystnie 1—50% mocznika i zagestnik zwlaszcza alginian sodu, w temperaturze najwyzej 60*0 i na¬ stepnym wyzeciu napawanej tkaniny. 65 Korzystnie wyzymanie prowadzi sie tak, ze im- 35 40 4568 286 pregnowana tkanina zatrzymuje ciecz farbiarska w ilosci 50—100% jej wagi poczatkowej.W celu utrwalenia barwnika impregnowana tka¬ nine korzystnie po wstepnym osuszeniu, np. w cie¬ plym strumieniu powietrza, ogrzewa sie do tempe¬ ratury powyzej 100°C, np. temperatury 180—210°C.Sposób wedlug wynalazku nadaje sie zwlaszcza do barwienia materialów wlókienniczych na osno¬ wie poliakrylonitrylu, przy czym barwi sie je w slabo kwasnej kapieli farbiarskiej do wyczer¬ pania barwnika.Wybarwienie uzyskane sposobem wedlug wyna¬ lazku poddaje sie koncowej obróbce, polegajacej przykladowo na ogrzewaniu w wodnym roztworze niejonowego srodka pioracego.Wymienione barwniki mozna równiez nanosic na materialy sposobem drukarskim. W tym celu stosuje sie np. farbe drukarska, która zawiera drobno zdyspergowany barwnik i znane w dru¬ karstwie srodki pomocnicze, np. zwilzacze i za- gestniki.W podanych przykladach czesci oznaczaja czesci wagowe, jesli nie podano inaczej, procenty ozna¬ czaja procenty wagowe, temperatura podana jest w stopniach Celsjusza.Przyklad I. 1 czesc barwnika o wzorze 5, 10 15 20 23 1 czesc 50% zobojetnionego produktu reakcji 1 mo¬ la wyzszej alkiloaminy o okolo 20 atomach wegla z 30 molami tlenku etylenu, 1 czesc stezonego kwasu octowego i 7 czesci wody zmielono w mly¬ nie kulowym na drobnoziarnista zawiesine. Otrzy¬ many preparat farbiarski wprowadzono do kapieli farbiarskiej skladajacej sie z 4000 czesci wody i 4 czesci 50% roztworu produktu kondensacji 1 mola l-metylo-2-heptadecylobenzimidazolu i 1 mola tlenku etylenu i doprowadzonego do war¬ tosci pH 4 za pomoca kwasu octowego. Do kapieli wprowadzono 100 czesci dobrze zwilzonych plat¬ ków z poliakrylonitrylu, ogrzano w ciagu 30 mi¬ nut do wrzenia i barwiono w temperaturze wrze¬ nia w ciagu 1 1/2 godziny, nastepnie wybarwiony material dobrze przeplukano. Otrzymano równe czerwone wybarwienie o bardzo dobrej odpornosci na scieranie.Uzyty barwnik wytworzono przez sprzeganie znanym sposobem zdwuazowanej 2-cyjano-4-nitro- aniliny z N-fenylopiperazyna.W podanej tablicy zestawiono caly szereg barw¬ ników o wzorze 6 otrzymanych w znany sposób przez sprzeganie. W kolumnie V tablicy podane sa wybarwienia otrzymane na wlóknach poliestro¬ wych. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 i 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 1 31 | I D 2-chloro-4-nitrofenyl 2,6-dwuchloro-4-nitrofenyl 2-chloro-4-metylo-sulfonylo- fenyl 4-chloro-2-trójfluoro-metylo- fenyl 2,4,5-trójchlorofenyl 2-metylosulfonylo-4-nitro- fenyl 5-nitro-2-tiazolil 6-cyjano-2-benzotiazolil 6-nitro-2-benzotiazolil 3-fenylo-l,2,4-tiadiazolil-5 5-fenylo-l,3,4-tiadiazolil 2-cyjano-4-nitrofenyl 2-chloro-4-ni»trofenyl 2,6-dwuchloro-4-nitrofenyl 2-chloro-4-metylosulfonylo- fenyl 4-chloro-2-trójfluoro-metylo- fenyl 2,4,5-trójchlorofenyl 5-nitro-2-tiazolil 6-cyjano-2-benzotiazolil 6-nitro_2-benzotiazolil 3-fenylo-l,2,4-tiadiazolil-5 5-fenylo-l,3,4-tiadiazolil-2 2,4-dwunitrofenyl 4-acetylofenyl 4-karboetoksyfenyl 4-nitrofenyl 6-metylosulfonylo-2-benzo- tiazolil 2,6-dwuchloro-4-dwumetylo- aminosulfonylofenyl 5-chloro-2-fenoksyfenyl l-metylo-2-imidazolil 4-cyjanofenyl II c H 1-CH8 1-Cl 1-Cl H 1-Cl " l-OCH8 1 " 1 " l-NHCOC2H5 | III d H » »» ? » » » » » n 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 H 4-C1 ¦ H " ii ii ii ii \ IV R H ii ii ii ii ii ii ii ii ii ii ii ii ii ii ii „ ii ii • ii ii ii H " ii ii ii ii ii ii 1 V czerwony z odcie¬ niem zóltym zóltobrazowy oranzowy pranzowy zóltooranzowy czerwony fioletowy | czerwony t czerwony J czerwony | czerwony czerwony zóltawoczerwony brazowy czerwono-oranzowy oranzowy oranzowy fioletowy czerwony niebieskawo-czer- wony czerwony czerwony czerwony zóltawoczerwony " ii rubinowy [ zóltawoczerwony oranzowy oranzowy , zóltawoczerwony |7 68 286 8 32 33 34 35 36 37 1 as 39 40 41 42 43 44 45 46 47 1 48 49 50 I '¦ D 3-metylo-1,2,4-tiadiazolil-5 2-karbometoksy-4-nitrofenyl 4-nitrofenyI 4-bromofenyl 2-chloro-5-trójfluoro-metylo- fenyl 2-cyjano-6-bromo-4-nitro- fenyl 5-metylosulfonylo-2-tiazolil 4-nitrofenyl 4-tiocyjanofenyl 5-cyjano-2-tiazolil 2-chloro-4-nitrofenyl 4-aminosulfonylofenyl 3-metylo-4-nitro-l-,2-izo- tiazolil-5 6-chlóro-2,4-dwunitrofenyl 2-cyjano-4-nitrofenyl 5-nitro-2-tiazolil 5-chloro-2-cyjanofenyl 6-chloro-2-benzotiazolil 2-bromo-4-dwumetylosul- fonylofenyl II c I-NHCOCjjHs l-NHCOC2H4Cl l-NHCOCH8 1-NHS02CH8 t 1-NHS02C2H5 1-CF, » 1-fenoksy H 1-fenylo- merkapto 1-CH8 »» 1-CH8 1-NHCOCH, » " l-NHCONHC4Hfl 1-NHCOOC2H5 wzór 7 III d H » » » • » » l 4-fenoksy H 4-OCHj „ 4-OCH8 4-OC2H5 »» 4-OCH8 H " " IV R H » » 11 11 19 11 19 11 19 H 91 11 11 C2H4OH C2H4CN CH8 "' V zóltawoczerwony niebieskawo- czerwony zóltawooranzowy czerwonooranzowy " 1 czerwony czerwonofioletowy oranzowy " fioletowy niebieskawo- czerwony szkarlatny fioletowy niebieski ii 1 ii \ zóltawoczerwony niebieskawo- | czerwony 1 czerwony Przyklad II. Wedlug przykladu I wytworzo¬ no drobnoziarnista zawiesine barwnika o wzorze 8.Otrzymano paste drukarska o skladzie: 10 czesci zawiesiny barwnika, 50 czesci 40% kwasu octowe¬ go, 20 czesci glikolu tiodwuetylenowego, 600 cze¬ sci zagestnika, który stanowil 50% roztwór gumy arabskiej, 230 czesci wody.Otrzymana pasta drukarska drukowano tkani¬ ne poliakrylonitrylowa i po wstepnym osuszeniu nasycona para wodna parowano przy cisnieniu 0—0,75 atn. w ciagu 30 minut, nastepnie wymyto i wysuszono, Otrzymano czerwony druk o bardzo dobrych wlasciwosciach trwalosciowych. PL PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób barwienia syntetycznego materialu wlókienniczego, znamienny tym, ze stosuje sie wolny od grup nadajacych rozpuszczalnosc w wodzie barwnik o wzorze 1, w którym R ozna¬ cza nizszy rodnik alkilowy zawierajacy do 4 ato¬ mów wegla lub atom wodoru, D oznacza reszte skladnika czynnego, a symbol A oznacza rodnik fenylowy — 1,4 ewentualnie podstawiony.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 10 15 20 25 stosuje sie barwnik o wzorze 2, w którym D ma wyzej podane znaczenie, d oznacza atom wodoru, atom chlorowca, nizszy rodnik alkilowy zawiera¬ jacy do 4 atomów wegla, grupe aryloksylowa lub acylomerkaptanowa, c oznacza atom wodoru lub atom chlorowca, nizszy rodnik alkilowy zawiera¬ jacy do 4 atomów wegla, nizsza grupe alkoksyIo¬ wa zawierajaca do 4 atomów wegla aryloksylowa, lub arylomerkaptanowa, trójfluorometyIowa, alki- losulfonylowa grupe i grupe o wzorze -NR\Ac, w którym R' oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa, Ac oznacza rodnik organicznego kwasu jedno-karboksylowego, organicznego kwasu jedno- -sulfonowego lub jednoesteru kwasu weglowego lub jednoamidu kwasu weglowego.

3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie barwnik o wzorze 3, w którym D ozna¬ cza jedno- lub dwucykliczny rodnik heterocyklicz¬ ny, ewentualnie podstawiony lub podstawiony rodnik benzenu, a o ma wyzej podane znaczenie.

4. Sposób wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze barwieniu poddaje sie materialy wlókiennicze wykonane z wlókien akrylowych.

5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze barwieniu poddaje sie dywany wykonane z wló¬ kien akrylowych.KI. 8m,7 68 286 MKP D06p 1/08 D—N=N-A-N NR \yH2CH2 Wzor 1 D-N=N N 2 2 NH Wzor 2 D-N=N K 'CH2CH^NH Wzór 3 a NH, Wzór 4KI. 8m,7 68 286 MKP D06p 1/08 02N- CN -N=N- -N -Ch^ChL XCH2CH2- oV NH Wzór 5 d n< ^CH2CHf c Wzor £ 1—N—COCH, V CH, ¦N Wzór 7 M r ki ki y~^ .,/CH2CH2\ N C—N=N^-N^ 2 2 NH Cl 2 2 Wzór ,9 PL PL