Pierwszenstwo: 07.111.1968 ' Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 10.VII.1973 [ 67942 KI. 7M/30 MPK B21c 1/311 Twórca wynalazku: Alfons Goeke Wlasciciel patentu-' Th. Kieserling u. Albrecht Werkzeugmaschinenfa- brikj Solingen (Niemiecka Republika Federalna) Urzadzenie do luzowania polaczenia obrotowego miedzy kolem ze¬ batym i jego walem, przy przeciazeniu, zwlaszcza do ukladu na¬ pedowego ciagarki lawowej z lancuchem narazonym na rozciaganie i/lub sciskanie Wynalazek dotyczy urzadzenia do luzowania po¬ laczenia obrotowego miedzy kolem zebatym i je¬ go walem, przy przeciazeniu, zwlaszcza do ukladu napedowego ciagarki lawowej z lancuchem nara¬ zonym na rozciaganie i/lub sciskanie. Dotyczy on takiego urzadzenia, w którym jest mozliwe za¬ równo nienaganne przeniesienie sily z kola zebate¬ go na wal jak równiez calkowicie pewne rozla¬ czenie obrotowego polaczenia miedzy walem i ko¬ lem zebatym przy przeciazeniu.Przebieg pracy nowoczesnych ciagarek lawowych sterowany jest automatycznie w znany sposób, za pomoca ukladu kolejnego wlaczania. Istnieje jed¬ nak przy tym niebezpieczenstwo, ze przy uszko¬ dzeniu ukladu kolejnego wlaczania nie zostanie we wlasciwym czasie wyhamowany wózek szczekowy dojezdzajacy ze zwiekszona szybkoscia do poloze¬ nia wyjsciowego przed blok matrycowy i uderzy w blok matrycowy, przy czym lancuch lub lancu¬ chy przesuwajace wózek moga uszkodzic prowadni¬ ce lancucha, jesli do napedu wózka szczekowego zastosowany jest lancuch o skonczonej dlugosci na¬ razony na rozciaganie lub sciskanie. W tym wy¬ padku lancuch wzglednie lancuchy sa zabezpieczo¬ ne przeciwko wyboczeniom miedzy kolem lancu¬ chowym i wózkiem w prowadnicach i sa tak dlu¬ gie, ze ich jeden koniec w polozeniu wyjsciowym wózka szczekowego to znaczy na poczatku pro¬ cesu ciagania, tylko krótkim kawalkiem wchodzi w prowadnice, która przebiega równolegle do pro- 15 25 30 wadnicy przyjmujacej czesc lancucha narazona na rozciaganie lub sciskanie. Prowadnica lancucha moze jednak zostac uszkodzona, na przyklad gdy zerwie sie uchwyt, poniewaz wtedy wyzwala sie nagle energia zmagazynowana w lancuchach i wóz¬ ku szczekowym.Gdy wózek szczekowy przy uszkodzeniu ukladu kolejnego v laczania ze zwiekszona szybkoscia ude¬ rza w blok matrycowy, wystepuja znaczne sily sciskajace, które poruszaja poszczególne punkty przegubowe lancucha prostopadle do toru ruchu i uszkadzaja prowadnice lancucha.Aby uniknac tej wady, czesc prowadnic lancu¬ chów wykonana jest w postaci zawiasów i osa¬ dzona jest tak, ze pod wplywem wzrastajacej, ze zwiekszajacym sie obciazeniem nacisku, tendencji do wyboczenia lancucha przeciwko sile sprezynu¬ jacego elementu daje sie odchylac.Dzieki takiemu wykonaniu prowadnicy dla na¬ razonej na rozciaganie i sciskanie czesci lancucha unika sie w zasadzie uszkodzen prowadnicy lub napedu, poniewaz przy wystepujacym przeciazeniu, prowadnica odchyla sie i wyzwalajaca sie energia przejmowana jest przez sprezyny.Doswiadczenia ruchowe wykazaly jednak, ze u- rzadzenia zabezpieczajace nie we wszystkich wy¬ padkach dzialaja we wlasciwym czasie i pro¬ wadnica lancucha moze zostac uszkodzona. Przy¬ czyna tego lezy na przyklad w tym, ze przy róz¬ nym zuzyciu prowadnicy lancuchów, lancuch nara-67 942 zony na nacisk, wybacza sie w jednym miejscu poza obszarem wlasciwego wspornika przeciwwy- boczeniowego, jesli w tym miejscu luz miedzy lan¬ cuchem a prowadnica przekracza pewna okreslo¬ na wielkosc. Jesli prowadnica jest taka, ze nara¬ zony na sciskanie lancuch pozostaje w swoim po¬ lozeniu rozciagnietym takze i przy przeciazeniu, to zaczyna dzialac wspornik przeciwwyboczenio- wy. Jesli mimo tego lancuch wybacza sie wsku¬ tek zbyt duzego luzu miedzy lancuchem a pro¬ wadnica w jednym miejscu, nie lezacym w obsza¬ rze wspornika przeciwwyboczeniowego to w tym miejscu ogniwo lancucha wygina sie jak dzwignia katowa i prowadnica zostaje uszkodzona, w przy¬ padku gdy naprezenie wstepne sprezynujacego ele¬ mentu (sprezyny) utrzymujacego wspornik prze- ciwwyboczeniowy w jego polozeniu roboczym jest wieksze od sily,, potrzebnej do wyboczenia lancu¬ cha w dowolnym miejscu prowadnicy, przy zbyt wielkim luzie miedzy lancuchem i prowadnica.Jesli natomiast do poruszania wózka szczekowe¬ go tam i z powrotem zastosuje sie lancuch bez konca, to istnieje niebezpieczenstwo, ze przy do¬ bieganiu wózka szczekowego do bloku matryco¬ wego zerwie sie lancuch.W ciagarce, w której wózck szczekowy porusza¬ ny jest zebatka, jesli zawiedzie uklad kolejnego wlaczania, moga takze wystapic uszkodzenia w na¬ pedzie zebatki wzglednie w bloku matrycowym lub wózku szczekowym.Powyzszych uszkodzen prowadnicy, lancucha lub czesci napedu, zwlaszcza w ciagarce; z lancuchem narazonym na rozciaganie i/lub sciskanie, unika sie w urzadzeniu wedlug wynalazku, w którym wal niosacy kola zebate i napedzany przez zlaczone z nim trwale kolo zebate przekladni posredniczacej zaopatrzony jest w uzebienie wchodzace w uzebie¬ nie piasty tegoz kola zebatego, przy czym uzebie¬ nie piasty stanowi czesc umieszczonego w piascie cylindra, który prowadzony jest na wydrazonym tloku i przy wystepujacym przeciazeniu przeciw¬ nym do nastawianej sily (osrodek przenoszacy cisnienie lub sprezyna) i daje sie w ten sposób poruszac poosiowo, ze uzebienie cylindra i walu przesuwane sa poza obszar wzajemnego zazebia¬ nia sie. Jesli przy takim ruchowym polaczeniu ko¬ la zebatego przekladni z walem kola lancuchowe¬ go, przy zastosowaniu osrodka przenoszacego cis¬ nienie do zasilania cylindra, wystapi przeciazenie, to zostanie przekroczone nastawione cisnienie osrod¬ ka przenoszacego cisnienie znajdujacego sie w cy¬ lindrze. Znajdujacy sie w cylindrze osrodek prze¬ noszacy cisnienie moze wtedy na przyklad odply¬ nac przez zawór stalego cisnienia przylaczony do przewodu osrodka cisnieniowego. Wskutek tego cylinder moze sie poruszyc osiowo tak, ze prze¬ widziane na cylindrze uzebienie Wychodzi poza uzebienie na wale kola lancuchowego. Wówczas umieszczone na wale kola lancuchowego kolo ze¬ bate przekladni biegnie luzem.Mozliwe jest równiez obciazenie cylindra spre¬ zyna zamiast osrodkiem przenoszacym cisnienie.Ma to jednak te wade, ze kazdorazowo bezposred¬ nio po zaniku przeciazenia cylinder jest udarowo wprowadzany w polozenie robocze, co moze ewen¬ tualnie doprowadzic do uszkodzenia uzebienia wa¬ lu kola lancuchowego. Jesli chce sie osiagnac za¬ bezpieczenie przeciazeniowe dla obu kierunków obrotów kola lancuchowego, to mozna, jak to prze- 5 widziano w urzadzeniu wedlug wynalazku, cylin¬ der zaopatrzyc w dwie wspólosiowo umieszczone przestrzenie dla osrodka przenoszacego cisnienie, przeznaczone do przyjecia drazonego tloka, z zawo¬ rami stalego cisnienia po jednym n£ kazdym prze- 10 wodzie osrodka przenoszacego cisnienie. Takze i w tym wypadku przy wystepujacym przeciazeniu wypychany z jednej lub drugiej przestrzeni cy¬ lindrycznej osrodek przenoszacy cisnienie moze odplywac przez dolaczony zawór stalego cisnienia, 15 wskutek czego zostaje zlikwidowane robocze po¬ laczenie miedzy walem kola lancuchowego i kolem zebatym.Aby ulatwic wmontowanie uzebionego cylindra w piaste kola zebatego przekladni ciagarki, czesc 20 piasty przyjmujaca cylinder, wedlug wynalazku, jest wykonana jako wkladka i polaczona rozlacz¬ nie z innymi czesciami piasty.Wynalazek zostanie ponizej objasniony na przy¬ kladach wykonania, dla ciagarki z lancuchem na- 25 razonym na rozciaganie i sciskanie, na podstawie rysunków na których: fig. 1 — przedstawia wi¬ dok boczny ciagarki z lancuchem narazonym na rozciaganie i sciskanie; fig. 2 — przedstawia w przekroju pionowym wal kola lancuchowego oraz 30 umieszczone na nim kolo zebate przekladni cia¬ garki; fig. 3 — jest przekrojem urzadzenia wedlug figury 2 wzdluz linii A-B i pokazuje usytuowa¬ nie cylindra wewnatrz czesci piasty kola zebate¬ go; fig. 4 i 5 — pokazuja czesciowo przekrój 35 wzdluz linii A-B z figury 2 i pokazuja w jaki sposób przy wystepujacym przeciazeniu i nieru¬ chomym wale kola lancuchowego, rozlaczane jest robocze polaczenie miedzy walem kola lancucho¬ wego i kolem zebatym; fig. 6 — jest przekro- 40 jem wzdluz linii C-D z fig. 2 i pokazuje kolo zebate w widoku z boku; fig. 7 — przedstawia czesc schematu instalacji hydraulicznej ciagarki; fig. 8 — pokazuje czesc schematu instalacji hy¬ draulicznej ciagarki, w której ma byc uzyskane 45 zabezpieczenie przed przeciazeniem w obu kie¬ runkach obrotu walu kola lancuchowego.W ciagarce lawowej, pokazanej na fig. 1, wó¬ zek szczekowy 1 poruszany jest tam i z powrotem miedzy blokiem matrycowym 3 i obudowa prze- 50 kladni 4, za pomoca lancucha 2 o skonczonej dlu¬ gosci. Lancuchy przebiegaja w prowadnicach 5, 5a laczacych miedzy soba blok matrycowy 3 i obudo¬ we przekladni 4.Obejmuja one czesciowo kola lancuchowe 6 u- 55 mieszczone na stale na wale 7 (fig. 2). Wal 7 na¬ pedzany jest kolem zebatym 8 przekladni umiesz¬ czonej w obudowie 4. Cyfra 9 oznaczony jest sil¬ nik napedowy przekladni. Aby zlaczyc na stale kolo zebate 8 z. walem 7 kola lancuchowego, wal 60 ten mniej wiecej w polowie dlugosci, posiada uze¬ bienie 7a, zazebiajace sie z uzebieniem lOa cy¬ lindra 10, który zasilany jest osrodkiem przeno¬ szacym cisnienie z nastawialnym cisnieniem (fig. 3—5). Cylinder 10 slizga sie na tloku drazonym 65 lOb, który jest umocowany na stale srubami 1267 942 6 w czesci piasty 11 kola zebatego 8, wykonanej jako wkladka. Czesc piasty 11 jest zabezpieczona przed obrotem przez umocowanie na stale srubami lla z nasadzonymi po bokach czesciami piasty llb, lic tak, ze kolo zebate 8 moze sie luzno obracac na wale 7, jesli uzebienia 7a, lOa nie zazebiaja sie (fig. 5). Doprowadzenie osrodka przenoszacego ci¬ snienie do wydrazonego tloka wzglednie do cylindra 10 odbywa sie przez znana glowice zasilajaca 12 nasadzona obrotowo czopem 12a na pokrywe 13, która polaczona jest srubami 14 na stale z walem 7. Osrodek przenoszacy cisnienie moze dzieki te¬ mu plynac przez wywiercone w wale 7 otwory 15 i 16 oraz przez otwór 17 do przewodu 18 (fig. 6), którym osrodek ten doprowadzany jest przez prze¬ wody 19 i 20 dq otworu 21. Otwór ten znajduje ujscie w wydrazanym tloku lOb. Na fig. 7 przed¬ stawiony jest czesciowo schemat instalacji hydrau¬ licznej ciagarki z fig. 1. Osrodek przenoszacy ci¬ snienie doprowadzany jest do cylindra 10 za po¬ moca pompy 22, napedzanej silnikiem 23, poprzez zawór zwrotny 24, zawór czterodrozny 25 urucha¬ miany elektromagnetycznie, przewód 26, zawór zwrotny 27, przewód 28, a nastepnie dalej przez glowice zasilajaca 12 jak opisano powyzej. Do prze¬ wodu 28 dolaczony jest zawór stalego cisnienia 29.Pompa 22 dostarcza poza tym osrodek przenosza¬ cy cisnienie, potrzebny do zamkniecia szczek mo¬ cujacych i do sprzegla ciagnieniowego 30. Osro¬ dek przenoszacy cisnienie dla zamkniecia szczek mocujacych plynie przewodem 31, a osrodek prze¬ noszacy cisnienie dla sprzegla ciagnieniowego 30 plynie najpierw przez zawór 32 ze wstepnym do¬ ciskiem grzybka gniazda, a potem przez zawór re¬ dukcyjny 33 i przewód 34 do sprzegla ciagnienio¬ wego 30. Mozliwe jest równiez, do zasilania tlo¬ ka 10, zastosowanie oddzielnego obiegu osrodka przenoszacego cisnienie.Podczas normalnego przebiegu dzialania ciagar¬ ki istnieje miedzy walem 7 kola lancuchowego i kolem zebatym 8, trwale (pod wzgledem obrotu) polaczenie poniewaz uzebienia 7a i lOa sa za¬ zebione tak dlugo, dopóki w przestrzeni lOc cy¬ lindra 10 przeznaczonej na osrodek przenoszacy cisnienie, znajduje sie ten osrodek (fig. 3), Cisnie¬ nie tego osrodka jest tak dobrane przy normal¬ nych warunkach ruchowych, ze moze byc osiagnie¬ te male przeciazenie bez zadzialania zaworu 29 stalego cisnienia. Gdy zawiedzie uklad kolejnego wlaczania i wózek szczekowy uderza na przyklad przy ruchu powrotnym ze zwiekszona szybkoscia w blok matrycy, to kolo zebate obraca sie w kie¬ runku strzalki 35.Skoro tylko zostanie przekroczone cisnienie osrodka przenoszacego cisnienie znajdujacego sie w przestrzeni cylindrycznej lOc nastawione zawo¬ rem stalego cisnienia 29, wal 7 praktycznie nie moze sie juz wtedy obrócic, wiec uzebienie lOa cylindra 10, przetacza sie na uzebieniu 7a walu 7, i osrodek przenoszacy cisnienie odplywa przez za¬ wór stalego cisnienia.Jesli zabezpieczenie przed przeciazeniem ma byc 5 przewidziane dla obu kierunków obrotów walu 7 kola lancuchowego, to cylinder 10 zaopatrzony jest w dwie umieszczone wspólosiowo przestrzenie lOc, lOe dla osrodka przenoszacego cisnienie, przezna¬ czone na przyjecie wydrazonych tloków lOb, lOd, 10 do których przewodów 28, 28a osrodka przenosza¬ cego cisnienie dolaczone jest po jednym zaworze stalego cisnienia 29, 29a, przez które moze odply¬ wac osrodek przenoszacy cisnienie wyciskany z jednego z dwu cylindrów przy wystepujacym prze- 15 ciazeniu.Chociaz urzadzenie wedlug wynalazku przewi¬ dziane jest dla roboczego polaczenia miedzy ko¬ lem 8 przekladni i walem 7 kola lancuchowego, to moze byc ono takze zastosowane do roboczego po- 20 laczenia kól lancuchowych 6 z walem 7 kola lan¬ cuchowego, jesli to jest celowe ze wzgledów prze¬ strzennych lub innych. PL