Opublikowano: 20.11.1973 67 434 KI. 21c, 40/52 MKP HOlhl/12 Wspóltwórcy wynalazku: Zbigniew Jaworski, Wlodzimierz Torbinski Wlasciciel patentu: Lódzkie Zaklady Aparatury Elektrycznej „Elan", Lódz (Polska) Uklad zestykowy lacznika elektrycznego, w szczególnosci rozlacznika Przedmiotem wynalazku jest uklad zestykowy lacznika elektrycznego, w szczególnosci 'rozlaczni¬ ka, stosowany w rozlacznikach z napedem recznym lub elekftromagnesowym.Znane i stosowane w rozlacznikach uklady ze- stykowe maja jeden styk, z reguly ruchomy, dzie¬ lony. Styk ten Sklada sie z dwóch równoleglych do siebie styczek typu nozowego znajdujacych sie od siebie w odleglosci troche mniejszej niz grubosc drugiego styku. Styczki te sa dociskane do prze¬ kladki dystansowej za pomoca sprezyn. W trakcie zalaczania styczki styku ruchomego naprowadzane sa na styk staly i obejmuja go, ulegajac przy tym rozchyleniu. Powoduje to scisniecie sprezyn.Niedogodnoscia tego ukladu zestykowego jest du - za sila potrzebna do zalaczenia lub wylaczenia roz¬ lacznika. Wynika to stad, ze przy zalaczeniu lub wylaczeniu powierzchnie boczne styczek styku ru¬ chomego i styku stalego tra sie o siebie wzajemnie, przy czym wystepuje tu duza sila tarcia, poniewaz styki wykonywane sa z tego samego materialu, dla którego wspólczynnik tarcia jest duzy. W efekcie prowadzi to do rozbudowy napedu rozlacznika, po¬ niewaz sila na raczce rozlacznika nie moze prze¬ kroczyc przepisanej normami granicznej wartosci.Innym niekorzystnym skutkiem duzej sily tarcia wystepujacej przy wzajemnym przemieszczaniu sie styków jest ich szybkie mechaniczne zuzywa¬ nie sie.Celem wynalaziku jest usuniecie powyzszych nie- 20 25 30 dogodnosci, a zadaniem opracowanie ukladu zesty¬ kowego w którym przy zalaczaniu lub wylaczaniu nie wystepowaloby tarcie miedzy stykami.Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety dzie¬ ki termu, ze równolegle styczki styku stalego sa zamocowane obrotowo w ten sposób, ze moga wy¬ konywac niewielkie ruchy w kierunku poprzecz¬ nym do kierunku ruchu styku ruchomego, oraz sa wyposazone w ruchome 'rolki, a styk ruchomy ma rozpychacz do rozchylania styczek styku stalego za pomoca ruchomych rolek. Rozpychacz ma ksztalt prostopadloscianu, w którym krótsze krawedzie równolegle do plaszczyzny ruchu styku ruchomego sa sciete pod tym samym katem.Ponadto rozpychacz i ruchome rolki sa wyko¬ nane z róznych materialów, dla których wspól¬ czynnik tarcia jest maly.W ukladzie zestykowym wedlug wynalazku, przy zalaczaniu lub wylaczaniu nie wystepuje wzajemne tarcie sie styków. Zapewnia to duza trwalosc me¬ chaniczna styków. W czasie zalaczania luib wyla¬ czania tra sie o siebie tylko boczne powierzchnie specjalnie uksztaltowanego rozpychacza i rucho¬ mych rolek. Poniewaz jest to tarcie toczne czesci wykonanych z róznych materialów* dla których wspólczynnik tarcia jest maly, dlatego tez sila tarcia jest bardzo mala. Umozliwia to stosowanie w rozlacznikach prostych w budowie i malych napedów.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przyk- 67 43467 434 3 4 ladzie wykonania -ukladu zestykowego przedstawio¬ nego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad zestykowy w widoku z góry, a fig. 2 uklad zestykowy w widoku z boku.Styk staly 1 sklada sie z szyny zaciskowej 2 do której isa dociskane równolegle styczki 3, za po¬ moca srubowych sprezyn 6. Styczki 3 sa wyposa¬ zone w ruchome rolki 4 i w nakladki stykowe 5.Do korpusu izolacyjnego 8 styczki 3 sa przymo¬ cowane za pomoca plaskich sprezyn 7 i wkretów 14.Takie zamocowanie umozliwia styczkom 3 wykony¬ wanie niewielkich ruchów w kierunku poprzecz¬ nym do kierunku ruchu styku ruchomego 10, co umozliwia jego zaciskanie luib zwalnianie, przy czym wystep 9 izolacyjnego korpusu 8 utrzymuje styczki 3 w stalej od siebie odleglosci. Na styku ruchomym 10 jest osadzony rozpychacz 11, dzieki kolkom 12 wchodzacym w otwory 13 wykonane w rozpychaczu 11. Rozpychacz ten jest zwiazany z na¬ pedem i ma ksztalt prostopadloscianu, w którym krótsze krawedzie równolegle do plaszczyzny ru¬ chu styku ruchomego 10 sa sciete pod katem 15° do tej plaszczyzny. Uzyskano dzieki temu znaczne zmniejszenie sily potrzebnej do rozchylenia styczek 3 styku stalego 1 przez rozpychacz 11 za pomoca rolek 4.W celu osiagniecia malego wspólczynnika tarcia ruchome rolki 4 sa wykonane ze stali a rozpy¬ chacz 11 z tloczywa termoplastycznego z grupy poliamidów.Podczas zalacznia, rozpychacz 11 wchodzi miedzy rolki 4 i cisnac na nie swymi nachylonymi pod ka¬ tem 15° do plaszczyzny ruchu bocznymi powierzch¬ niami, powoduje rozchylenie sie styczek 3 styku stalego 1.W momencie, gdy przemieszczajacy sie razem z rozpychaczem 11 styk ruchomy 10 znajdzie sie naprzeciw nakladek stykowych 5, wówczas naste¬ puje jelgo zacisniecie miedzy styczkami 3 styku stalego 1, poniewaz rozpychacz 11 minal juz ru¬ chome rolki 4, co spowodowalo zblizenie sie sty¬ czek 3 do siebie dzieki dzialaniu srubowych spre¬ zyn 6.Proces wylaczania przebiega podobnie. Najpierw rozpychacz 11 wchodzi miedzy ruchome rolki 4 i powoduje rozchylenie sie styczek 3 styku sta¬ lego 1. Nastepuje zwolnienie styku ruchomego 10, który zostaje pociagniety przez rozpychacz 11 w kierunku od styku stalego 1.W momencie, gdy rozpychacz 11 minie ruchome rolki 4 to styk ruchomy 10 znajdzie sie poza na¬ kladkami stykowymi 5 styczek 3 istyku stalego 1.Styczki 3 wracaja do pierwotnego polozenia. PL