Pierwszenstwo: MKP B22c 1/00 Opublikowano: 31. III. 1973 Wspóltwórcy wynalazku: Boleslaw Rózanowski, Franciszek Nadachowski, Jerzy Stachanczyk, Tadeusz Imbierowicz Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Masa do sporzadzania form odlewniczych Przedmiotem wynalazku jest masa do sporza¬ dzania form odlewnicznych, oparta na wysoko- ogniotrwalym materiale formierskim, otrzymywa¬ nym z surowców wapiennych i dolomitowych.Dotychczas w odlewnictwie stosuje sie po¬ wszechnie jako glówne skladniki mas formierskich piasek kwarcowy, szamot, gliny ogniotrwale oraz ich mieszaniny. W odlewnictwie specjalnym i pre¬ cyzyjnym stosuje sie korund, mulit, magnezyt, i inne materialy, na ogól trudnodostepne i ko¬ sztowne.Wada stosowanych mas formierskich jest to, ze wykonane z nich formy po usunieciu odlewów musza byc rozbijane i kruszone, co jest czynnoscia pracochlonna i klopotliwa. Ponadto stosowane w odlewnictwie na szeroka skale, masy, zawiera¬ jace piasek, szamot lub gliny, wykazuja nisikie wlasnosci ogniotrwale, mianowicie ogniotrwalosc pod obciazeniem 2 kG/cm2 wynosi 1100—1350°C.Natomiast masy na odlewy specjalne maja nieco ograniczone zastosowanie z uwagi na mniejsza od¬ pornosc na korozje metali.Celem wynalazku jest poprawienie wlasnosci mechanicznych oraz fizyko-chemicznych w szcze¬ gólnosci ogniowych, form odlewniczych.Cel ten osiaga sie dzieki masie formierskiej, za¬ wierajacej kruszywo, sporzadzone z materialu do¬ lomitowego lub wapiennego, uprzednio spieczonego znanymi sposobami w wysokiej temperaturze i roz- 10 15 20 25 30 drobnionego na odpowiednie frakcje ziarnowe. Od¬ powiednie uziarnienie zalezy od rodzaju przygo¬ towywanej masy - oraz od ksztaltu i wymiarów formy.W zaleznosci od potrzeb przygotowuje sie masy lejne lub sypkie, przy czym jako spoiwo stosuje sie takie substancje organiczne jak: oleje, zywice syntetyczne, krzemian etylu i inne. Z mas tych wykonuje sie formy lane, prasowane lub ubijane.Masa do sporzadzania form odlewniczych we¬ dlug wynalazku spelnia najwyzsze wymagania, ja¬ kie stawiane sa formom. Formy te wykazuja prze¬ de wszystkim wysoka ogniotrwalosc, mianowicie pod obciazeniem 2 kG/cm2 wynosi ona powyzej 1500°C. Wykazuja one równiez stabilnosc ksztaltu, a przy odpowiednim doborze ziarna, duza glad¬ kosc powierzchni. Formy odznaczaja sie ponadto staloscia wymiarów, mianowicie maksymalny skurcz masy nie przekracza 0,5% w zakresie tem¬ peratur 20—1600°C.Formy, -wykonane z masy wedlug wynalazku sa odporne na uderzenie cieplne, co pozwala przy projektowaniu odlewów uwzgledniac wylacznie skurcz metalu. Formy wykazuja równiez dobra wytrzymalosc mechaniczna, umozliwiajaca wyko¬ nanie ciezkich odlewów, oraz wytrzymalosc na ero¬ zyjne dzialanie cieklego metalu. Dzieki wysokiej odpornosci chemicznej form istnieje mozliwosc wy¬ konywania odlewów ze wszystkich stopów odlew¬ niczych. 6697566975 Dodatkowa zaleta sa wlasnosci izolacyjne form, uzyskanie w wyniku malego przewodnictwa ciepl¬ nego masy, umozliwiajacego lepsze zasilenie od¬ lewów, przy równoczesnym zmniejszeniu ukladów zasilajacych. Masa wedlug wynalazku wykazuje ponadto odpornosc ma hydratacje w wystarczajaco dlugim czasie, pozwalajacym na wykonanie formy i odlewu, natomiast po wykonaniu odlewu, dodatek wody, latwo wchlanianej przez forme pozwala na bardzo dokladne wybicie odlewu z formy.Przyklad I. Do 100 kg wapna spieczonego o uziamieniu 0—3 mm dodaje sie 1,5. kg dekstryny d .3,5 kg oleju linianego. Po wymieszaniu ubija sie fprme, która suszy sie w itemperiaiturze I18O—220 °C.Przyklad II. 100 kg spieczonego dolomitu o uziarnieniu 0—il,5 mm miesza sie z 10 kg gliny ogniotrwalej, po czym dodaje sie 13 kg bezwod¬ nego alkoholu metylowego. Po wymieszaniu wy¬ konuje sie forme, która suszy sie w temperaturze okolo 100° *(£.Przyklad III. 100 kg kruszywa wapiennego o uziarnieniu 0—0,6 mm, w tym okolo 50 kg frakcji 10 15 ponizej 0,06 mm, miesza sie z handlowym krze¬ mianem etylu, w ilosci 40 kg. Powstala mase lejna zalewa sie model, a po zwiazaniu wypala sie ja w temperaturze okolo 1000°C P r z y k l a d IV. 100 kg kruszywa wapiennego o luziannieniu 0—2 mm, w tym okolo 40 kg frakcji ponizej 0,06 mm, miesza sie z 4 kg paku, zmielo¬ nego na maczke ponizej 0,09 mm i nawilza 2 kg ksylenu. Z tak przygotowanej masy formuje sie recznie lub maszynowo forme, która w zaleznosci od przeznaczenia suszy sie w 'temperaturze okolo 100°C lub wypala w atmosferze redukujacej w temperaturze 600—800°C.Zasitrzezenie patentowe Masa do sporzadzania form odlewniczych, za¬ wierajaca spoiwo organiczne, stosowana do form 20 lanych, prasowanych lub ubijanych, znamienna tym, ze jako kruszywo stosuje sie spieczone wapno lub spieczony dolomit.KZG Nr 1, zam. 538/72 — 115 Cena zl 10.— PL