Pierwszenstwo: 04.XII.1968 (P 130 401JI JUaL»Afc.1fM»lU.ll.W Opublikowano: 25.VIII.1972 66137 V -^ 28/bS KI. ^Ihg/56 / mkp Daik i/ot ^ UKD ' Twórca wynalazku: Stanislaw Oleksy Wlasciciel patentu: Goleniowska Fabryka Opakowan Blaszanych, Gole¬ niów (Polska) Wykrojnik wielostemplowy do wykrawania przedmiotów o obrysie kolowym oraz sposób jego wytwarzania Przedmiotem wynalazku jest wykrojnik wielo¬ stemplowy do wykrawania przedmiotów o obrysie kolowym z blach cienkich, wyposazony w stemple umieszczone naprzemianlegle.Do wykrawania przedmiotów o obrysie kolowym z blach cienkich stosowane sa dotychczas najczes¬ ciej wykrójniki z dwoma stemplami, które w jed¬ nym takcie wykrawaja z arkusza blachy dwa przedmioty umieszczone w przestepnych szeregach, zas w nastepnym takcie pracy przedmioty umiesz¬ czone sa miedzy tymi szeregami. Taka konstrukcja wykrojnika zapewnia znaczna grubosc przesel, która umozliwia jej prawidlowa obróbke cieplna.Zasadnicza wada tych wykrojników jest ich nie¬ wielka wydajnosc, dwa przedmioty na jeden takt, jak równiez to, ze w pierwszym i ostatnim takcie wykrawania przedmiotów z arkusza pracuje tylko jeden stempel, bowiem z przeciwnym przypadku pozostawalyby niewykrojone czesci blachy. Oko¬ licznosc ta powoduje dodatkowe zmniejszenie wy¬ dajnosci.Czyniono równiez próby budowy wykrojników z wieksza liczba stempli, a tym samym umozliwia¬ jacych równoczesne wykrawanie wiekszej liczby przedmiotów. Jednakze w przypadku umieszczenia stempli w szeregach przestepnych otrzymuje sie zbyt duze wymiary narzedzia utrudniajace jego wykonanie i zamocowanie w prasie. Z tego powo¬ du do takich narzedzi musza byc stosowane odpo- 20 25 30 wiednio duze prasy, których moc, a tym samym wydajnosc nie jest calkowicie wykorzystana.Zadaniem niniejszego wynalazku jest wyelimi¬ nowanie wymienionych wad i skonstruowanie ta¬ kiego wykrojnika, który umozliwialby wykrawanie przedmiotów umieszczonych w kolejnych szere¬ gach, a tym samym mialby mniejsze wymiary i zapewnial wieksza wydajnosc pracy.Zadanie to zostalo osiagniete dzieki temu, ze za¬ stosowano wykrojnik wielostemplowy, w którym odleglosc miedzy osiami umieszczonych naprze¬ mianlegle szeregów stempli jest mniejsza od sred¬ nicy stempla, na najmniejsza odleglosc miedzy obrysami stempli nie przekracza 12-krotnej gru¬ bosci blachy. Dla stosowanych najczesciej w prze¬ mysle opakowan blach o grubosci od 0,22 do 0,28 mm odleglosc ta wynosi od 2 do 3 mm.Wykrojnik wedlug wynalazku jest dzieki temu znacznie mniejszy, powierzchniowo o okolo 30%, w porównaniu do wykrojników ze stemplami w szeregach przestepnych, przy czym we wszystkich taktach pracy, wlacznie z pierwszym i ostatnim taktem wykrawania przedmiotów z arkusza, pra¬ cuja wszystkie stemple wykrojnika. Wskutek tego uzyskano nie tylko odpowiedni wzrost wydajnosci pracy, ale nieoczekiwanie równiez zwiekszenie trwalosci narzedzia, które w czasie pracy jest rów¬ nomiernie obciazone.Przy wykonaniu wykrojnika wedlug wynalazku wystapila nieoczekiwanie trudnosc technologiczna, 66 13766137 polegajaca na pekaniu cienkich, 3-milimetrowej grubosci przesel miedzy otworami matrycy w trak¬ cie jej obróbki cieplnej albo w czasie pierwszych taktów roboczych, co bylo przeszkoda uniemozli¬ wiajaca dotychczas stosowanie tego rodzaju na¬ rzedzi. W sposobie wykonania wykrójnika wielo- stemplowego wedlug wynalazku zagadnienie fo rozwiazano przez wcisniecie do obrobionych otwo¬ rów matrycy wypelniajacych je krazków wykona¬ nych z materialu matrycy, a nastepnie poddaniu obróbce cieplnej matrycy wraz z krazkami, a po jej zakonczeniu usunieciu krazków. Dzieki temu calkowicie wyeliminowano pekanie przesel miedzy otwor&ni matryca .^zarówno w czasie obróbki cieplnej * "jak* i w czaSie eksploatacji narzedzia.*' Brzedrniot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie Wykonania* na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zespól stempli w rzucie aksonometrycz- nym, fig. 2 — wytwarzana blache, w rzucie akso- nometrycznym, a fig. 3 — matryce w rzucie akso- nometrycznym.Wykrojnik sklada sie z matrycy 1 i zespolu stempli. Matryca 1 jest wyposazona w uklad otwo¬ rów 8, zas zespól stempli sklada sie z plyty 2 i stempli 3, 4, 5 i 6. Stemple te oraz odpowiadajace im otwory 8 matrycy 1 sa umieszczone w dwóch sasiednich szeregach, przy czym odleglosc R osi tych szeregów jest mniejsza od srednicy d stempla.Ponadto stemple sa umieszczone w szeregach na- przemianlegle i symetrycznie w ten sposób, ze od¬ leglosc miedzy obrysami dwóch kolejnych stempli nie przekracza dwunastokrotnej grubosci blachy.Takie same jest rozmieszczenie otworów 8 w ma¬ trycy 1. Dzieki powyizszej konstrukcji wykrojnik wedlug wynalazku jest we wszystkich taktach pra¬ cy, wlacznie z pierwszym i ostatnim taktem wy¬ krawania z arkusza, równomiernie obciazony, wskutek czego uzyskuje sie znaczny wzrost trwa¬ lo 15 20 25 30 35 losci narzedzia, zas eliminujac wystepujacy w zna¬ nych dotychczas wykrójnikach ruch jalowy w pierwszym i ostatnim takcie wykrawania z arku¬ sza, wystepuje zwiekszenie jego wydajnosci.Wykrojnik wedlug wynalazku umozliwia ponad¬ to dowolne ustawienie odleglosci 1 miedzy obry¬ sami przedmiotów wykrawanych w kolejnych tak¬ tach pracy. W praktyce okazalo sie, ze odleglosc ta moze byc zmniejszona do okolo 4-krotnej gru¬ bosci blachy, co pozwala na lepsze wykorzystanie materialu i zmniejszenie odpadów.Sposób wytwarzania wykrójnika wedlug wyna¬ lazku rózni sie od wytwarzania znanych wykrój- ników tym, ze w obrobione otwory 8 matrycy 1 wciska sie przed obróbka cieplna krazki wykona¬ ne z materialu matrycy, nastepnie poddaje sie je wraz z krazkami obróbce cieplnej, po czym krazki usuwa sie. Dzieki temu eliminuje sie calkowicie pekanie przesel miedzy otworami. PL