Pierwszenstwo: 10.XI.1969 Ogólnopolska Wystawa Postepu Technicznego Katowice Opublikowano: 30.XII.1972 68035 KI. 87a,15 MKP B25b 13/52 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jerzy Nowak, Tadeusz Puczylowski Wlasciciel patentu: Zaklady Mechaniczne Urzadzen Wiertniczych, Sosnowiec (Polska) Klucz do laczenia i rozlaczania polaczen gwintowych zwlaszcza rur Przedmiotem wynalazku jest klucz do laczenia i rozlaczania polaczen gwintowych, zwlaszcza rur, stosowany równiez w górnictwie wiertniczym jako przyrzad do laczenia i rozlaczania elementów prze¬ wodu oraz narzedzi wiertniczych.Znane klucze do laczenia i rozlaczania polaczen gwintowych przedmiotów cylindrycznych sa klu¬ czami lancuchowymi. Konstrukcja tych kluczy po¬ lega na tym, ze do glównego ramienia klucza przy¬ mocowany jest przegubowo jedno, lub dwurzedowy lancuch sworzniowy. Koniec ramienia po stronie polaczenia z lancuchem zaopatrzony jest wystaja¬ cym pazurem. Po nalozeniu lancucha wokól na przyklad rury, pazur ramienia zostaje wsuniety po¬ miedzy ogniwa lancucha, a docisk wywierany na ramie powoduje jego przemieszczenie wzgledem przegubu laczacego ramie z lancuchem i zacisniecie go na rurze.Wyzej opisana konstrukcja klucza lancuchowego wykazuje nizej opisane wady. Podczas laczenia lub rozlaczania polaczenia gwintowego, lancuch sworz¬ niowy pracuje na rozciaganie i docisk, na skutek czego elementy pracujace ulegaja szybkiemu zuzy¬ ciu, przez co praca klucza staje sie z biegiem czasu nie prawidlowa i w zwiazku z tym powstaja duze trudnosci szczególnie przy rozlaczaniu polaczenia gwintowego. W celu zwiekszenia przyczepnosci lan¬ cucha do cylindrycznej gladkiej powierzchni rury, posiada on, w niektórych konstrukcjach klucza, wkladki zebate, które komplikuja budowe lancucha, 10 15 20 20 a ponadto sprzyjaja jego nieodwracalnym odksztal¬ ceniom wzdluznym, powodujacym potrzebe czestej jego wymiany.Celem wynalazku jest zwiekszenie zywotnosci klucza, wyeliminowanie jego poslizgu podczas la¬ czenia i rozlaczania polaczenia gwintowego oraz opracowanie ukladu sprzyjajacego bardziej efek¬ tywnemu rozkladowi sil, dzialajacych na czesc klu¬ cza opasujaca rure. Zadanie techniczne prowa¬ dzace do osiagniecia tego celu polega na opracowa¬ niu konstrukcji klucza, który zamiast lancucha po^ siada bardziej trwaly element obejmujacy cylin¬ dryczny ksztalt rury. Rozwiazanie zadania wedlug wynalazku osiagnieto przez zamocowanie na koncu ramienia klucza, za pomoca sworznia przegubowo, dwuramienne ogniwo zaopatrzone w drugim swoim koncu gniazdem zaczepu linek, na które nawleczone sa walki, zabezpieczone na drugim koncu linek ogranicznikiem przed ich zesunieciem sie z linek.Rozwiazanie konstrukcyjne klucza wedlug wyna¬ lazku upraszcza konstrukcje elementu obejmujacego na przyklad rure, obniza ciezar calego klucza, w po¬ równaniu do innej konstrukcji, o okolo 50%, prze¬ dluza czas uzytkowania klucza kilkakrotnie, uprasz¬ cza regeneracje klucza poprzez wymiane linki lub jej skrócenie w wypadku naciagniecia sie, a poza tym czyni dzialanie klucza niezawodnym.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia klucz w widoku bocznym przy maksy- 66 03566 035 malnym wykorzystaniu dlugosci elementu obejmu¬ jacego, fig. 2 — ten sam klucz w ukladzie opasania najmniejszej srednicy, fig. 3 — w pólprzekroju po¬ ziomym element ograniczajacy zespól waleczków i spinajacy konce linek, na które nawleczone sa wa¬ leczki, fig. 4 — widok klucza z góry, fig. 5 przedstawia widok z pólprzekrojem podluznym waleczka uzbro¬ jonego wkladka od strony przylegajacej do przed¬ miotu opasania, a fig. 5a przedstawia przekrój po¬ przeczny waleczka z uzbrojeniem. Za pomoca sworz¬ nia 1 przymocowane jest przegubowo do koncówki 2 ramienia klucza, dwiiramienne ogniwo 3 zaopatrzone w drugim koncu gniazdem zaczepów 4, w których zamocowane sa dwa konce linek 5, na które nawle¬ czone sa walki 6 przez poprzecznie r wykonane w nich po dwa otwory ksztaltowe 7, zas na drugich dwóch koncach linek umocowany jest ogranicznik 8 sluzacy do regulowania dlugosci linek i stanowiacy zakonczenie elementu obejmujacego cylindryczny ksztalt na przyklad rury.Koncówka 2 ramienia klucza zaopatrzona jest pazurem 9, o który zaczepiony jest odpowiedni wa¬ lek 6 po opasaniu przedmiotu. Walki 6 maja od strony przylegania do przedmiotu odpowiednie wklesle splaszczenia 10 wzglednie moga byc uzbro¬ jone wkladkami 11. Trzy ostatnie walki przed ogra¬ nicznikiem splaszczen nie maja, zas dwa z nich zao¬ patrzone sa sprezynami napinajacymi 12, które usztywniaja caly uklad elementu obejmujacego.Po opasaniu przedmiotu cylindrycznego i zapieciu odpowiedniego walka 6 na pazurze 9, a nastepnie po wywarciu nacisku na ramie klucza w odpowied¬ nim kierunku w plaszczyznie prostopadlej do geo¬ metrycznej osi wzdluznej na przyklad rury, naste¬ puje zacisniecie klucza wokól rury, po czym naste¬ puje jej wymuszony obrót wokól podluznej wlasnej 5 osi. W wypadku wydluzenia sie linki, wskutek nad¬ miernych obciazen lub dlugotrwalej pracy, mozna ja latwo skrócic przez odpowiednie zamocowanie jej konców W ograniczniku 8. 10 PL