Pierwszenstwo: Opublikowano: . 12.X.1967 (P 122 992) 18.V.1967 Niemiecka Republika Demokratyczna 20.X.1972 65440 KI. 20e,15 MKP B61g $106 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Ivan Nikolajewitsch Novikow, Sergej Sergejewitsch An- drejew, Wladimir Michailowitsch Iljin, Manfred Liebig Wlasciciel patentu: Ministerium fur Verkehrswesen, Berlin (Niemiecka Republika Demokratyczna) Mechanizm dosuwowy przewodowego sprzegu w automatycznych sprzegach cieglowo-zderzakowych do pojazdów szynowych Przedmiotem wynalazku jest mechanizm dosuwowy przewodowego sprzegu w automatycznych sprzegach cieglowo-zderzakowych do pojazdów szynowych, które¬ go glówka wyposazona jest w dwa sztywne kly, zazebia¬ jace sie czesciowo podczas sprzegania, przy czym na mniejszym kle, jest usytuowany prowadnik w ksztalcie wystepu, zas na dolnej stronie glowicy sprzegajacej usy¬ tuowany jest wspóldzialajacy z wychylnym ramieniem dzwigni, sprzeg przewodowy, który przed sprzezeniem, w polozeniu spoczynkowym, znajduje sie poza zasie¬ giem przeciwsprzegu i który podczas sprzegania zostaje przesuniety do przodu w celu ostatecznego polaczenia z identycznymi czesciami przeciwsprzegu za pomoca uza¬ leznionego od ruchu przeciwsprzegu ramienia dzwigni wspólpracujacego z czesciami przeciwsprzegu, na przy¬ klad z glowica naprowadzajaca.Znany jest mechanizm dosuwowy, w którym na dolnej stronie sztywnego sprzegu cieglowo-zderzakowego, jest umieszczony rurowy sprzeg przewodowy osadzony na dwuramiennej dzwigni obracajacej sie wokól pionowego sworznia. Oba ramiona dzwigni dwuramiennej polaczo¬ ne sa ze soba przegubowo w plaszczyznie jej obrotu i utrzymywane w wysunietym polozeniu przez sprezyne srubowa. Podczas sprzegania z przeciwsprzegiem ramie dzwigni, wspólpracujace z jedna z czesci przeciwsprze¬ gu, na przyklad glowica naprowadzajaca, wychyla sie, przy czym na skutek napiecia sprezyny srubowej i wza¬ jemnego ustawienia pod katem tych ramion polaczo¬ nych ze soba przegubowo w plaszczyznie obrotu, ramie wspóldzialajace ze sprzegiem przewodowym przesuniete 10 15 20 25 30 zostaje z polozenia spoczynkowego w polozenie robocze.W tym samym czasie zostaje napieta sprezyna powrot¬ na, usytuowana na ramieniu wspóldzialajacym ze sprze¬ giem przewodowym, która nastepnie, podczas wysprze- gania i zanikania sily docisku przeciwsprzegu, odciaga dwuramienna dzwignie i sprzeg przewodowy do tylu w polozenie spoczynkowe.Inna znana konstrukcja sprzegu przewodowego, prze¬ widuje osadzenie dzwigni dwuramiennej na sworzniu, usytuowanym za skierowana w dól scianka prowadzaca glowicy sprzegajacej. Ramie bedace pod dzialaniem sprezyny powrotnej, która siega do srodka sprzegu prze¬ suwajac w kierunku ruchu wskazówek zegara drugie ra¬ mie, wspólpracujace z czescia przeciwsprzegu, powodu¬ je wejscie tego ramienia w wyzlobienie, w które pod ko¬ niec sprzegania wchodzi równiez czesc przeciwsprzegu.Na tym samym sworzniu usytuowana jest równiez obrotowo druga dzwignia w ksztalcie drazka, spelniaja¬ ca role wspornika sprzegu przewodowego, która pod dzialaniem elementu sprezynujacego, stykajacego sie z wypustem drazkowej dzwigni i ramienia dzwigni wspól¬ dzialajacego z przeciwsprzegiem, dosuwa sie do dzwigni dwuramiennej w kierunku przeciwnym obrotowi wskazó¬ wek zegara.Równiez w przypadku tego rodzaju konstrukcji, dzwignia dwuramienna, w czasie sprzegania, przemiesz¬ czana jest za pomoca odpowiedniej czesci przeciwsprze¬ gu, w kierunku przeciwnym do obrotu wskazówek ze¬ gara, przy jednoczesnym naprezaniu, przy czym rucho¬ wi temu towarzyszy ruch drazkowy dzwigni, podpiera- 4544010 15 6544 jacej sprzeg przewodowy, który pod dzialaniem elemen¬ tu sprezynujacego wprowadza sprzeg przewodowy z je¬ go tylnego polozenia spoczynkowego do przewodu w polozenie robocze.Znany jest równiez fakt przesuwania ramienia dzwig¬ ni, wspóldzialajacego ze sprzegiem w zasieg sprzegu cieglowo-zderzakowego, wyposazonego w rózniace sie miedzy soba sztywne kly, przy czym w trakcie sprzega¬ nia mniejszy kiel sprzegu, wchodzacy w zaczep sprzegu, w celu ksztaltowego polaczenia, przesuwa ramie dzwig¬ ni wspóldzialajacej z tym sprzegiem w kierunku prze¬ ciwnym do ruchu wskazówek zegara i powodujac napi¬ nanie sie sprezyny uruchamia drugie ramie dzwigni dor tykajace do przesuwanego liniowo sprzegu przewodowe¬ go, wywolujac znowu napiecie sprezyny powrotnej i przemieszajac sprzeg przesuwowy w polozenie robocze.W przypadku wszystkich wymienionych rodzajów konstrukcji, dla przesuniecia sprzegu przewodowego z jego polozenia roboczego w polozenie spoczynkowe le¬ zace poza zasiegiem przeciwsprzegu oraz dla przesunie- 2o cia wstecz ramienia dzwigni,, wspóldzialajacego ze sprze¬ giem, konieczne jest obok zastosowania sprezynujacego elementu, który usytuowany jest pomiedzy dwoma prze¬ suwnymi we wspólnym lozysku ramionami dzwigni i stanowi elastyczne polaczenie, uzycie dodatkowej spre- 25 zyny odciagajacej, co jednakze z uwagi na ograniczona przestrzen jest zarówno klopotliwe jak i niekorzystne.Na skutek rosnacego naprezenia dodatkowej sprezyny odciagajacej, zaczyna dzialac dodatkowy skladnik sily odciagania wstecz, co moze miec ujemny wplyw na pro- 30 ces sprzegania ze wspólpracujacym sprzeglem.Wynalazek ma na celu unikniecie wspomnianych uste¬ rek, a jego zadanie polega na stworzeniu mechanizmu dosuwu sprzegu przewodowego dla automatycznego sprzegu cieglowo-zderzakowego, przy którym sprzeg 35 przewodowy, wspóldzialajacy z wychylnym ramieniem dzwigni i w czasie procesu sprzegania, jest przesuwany przez czesci podobnego wspólpracujacego z nim sprzegu ze swego tylnego polozenia wyjsciowego w przednie po¬ lozenie robocze, przy czym ramie dzwigni i wspólpracu- 40 jace z nim czesci wspólpracujacego sprzegu posiadaja elastyczne polaczenie, które równoczesnie po zwolnieniu sie sily docisku wspólpracujacego sprzegu, powoduje przesuniecie sprzegu wstecz z polozenia roboczego we wspomniane polozenie wyjsciowe lub spoczynkowe. 45 Zgodnie z wynalazkiem zadanie to rozwiazano w ten sposób, ze glówka sprzegu wyposazona jest, ze znajdu¬ jaca sie na przedluzeniu hakowatego kla scianka prowa¬ dzaca w lezacy w srodkowej osi wzdluznej trzpien dzwigni dociskowej i w dalszy trzpien dzwigni wlaczaja- 50 cej, usytuowany z przodu w stosunku do trzpienia dzwigni dociskowej, usytuowany z tylu w stosunku do bocznej powierzchni sprzegu.Na trzpieniu dzwigni wlaczajacej usytuowana jest za pomoca ramienia wychylna w plaszczyznie poziomej 55 zblizona ksztaltem do litery T, dzwignia wlaczajaca, wy¬ posazona w ramie sterujace, które wspóldziala w znany sposób z czesciami wspólpracujacego sprzegu, jak rów¬ niez w przeciwlegle ramie wlaczajace i w garbek, wy¬ stajacy z ramienia wlaczajacego i skierowany ku punkto- 60 wi obrotu dzwigni wlaczajacej, zas na trzpieniu dzwigni dociskowej osadzona jest posiadajaca ksztalt kata, dzwig¬ nia dociskowa, która po jednej stronie posiada ramie z usytuowanym na jego koncu wzdluznym lub podobnym otworem, wspóldzialajaca w znany sposób z przesuw- 65 4- nym osiowo sprzegiem przewodowym, a po drugiej — uksztaltowana jest jako czesc prowadzaca, usytuowana pod katem w stosunku do krótszej czesci ramienia, wy¬ biegajac w nosek i przylegajac do wykorbienia dzwigni wlaczajacej i ze nastepnie ramie dzwigni dociskowej, wspóldzalajace ze sprzegiem przewodowym w punkcie nowego przegiecia ma trzpien i przylegajacy do tego trzpienia element sprezynujacy, którego przeciwlegly ko¬ niec polaczony jest z wylaczajacym ramieniem dzwigni wlaczajacej i wprawia w ruch element sprezynujacy, dzwignie wlaczajaca i dzwignie dociskowa, wodzac no¬ skiem po powierzchniach na wykorbieniu dzwigni wla¬ czajacej, przy czym czolowa powierzchnia sterujaca i tylna powierzchnia wykorbienia tworza wzajemnie kat* prosta prostopadla do czolowej powierzchni sterujacej przechodzi przez srodkowy punkt lub blisko srodkowego punktu trzpienia dzwigni wlaczajacej.Dalsza cecha wynalazku jest to, ze odleglosc pomie¬ dzy trzpieniem o znanej konstrukcji, znajdujacym sie na koncu ramienia wlaczajacego, przeznaczonym na przyjecie elementu sprezynujacego a trzpieniem dzwigni wlaczajacej jest wiekszy, zas odleglosc pomiedzy trzpie¬ niem znajdujacym sie na katowym ramieniu dzwigni dociskowej, sluzacym do przylegania elementu sprezy¬ nujacego a trzpieniem dzwigni dociskowej jest mniejsza.Dalsze cechy wynalazku polegaja na tym, ze w ra¬ mieniu zblizonej ksztaltem do litery T dzwigni wlacza¬ jacej nafrezowane jest wybranie, oraz ze nosek czesci prowadzacej dzwigni dociskowej ze strony zwróconej lub czolowej powierzchni sterujacej i powierzchni tylnej dzwigni wlaczajacej, jest odporny na scieranie lub, ze, nosek czesci prowadzacej dzwigni dociskowej ze strony zwróconej ku wykoTbieniu ramienia wlaczajacego jest wyposazony w znanego rodzaju rolke.Dalsze rozwiniecie wynalazku przewiduje, ze na ra¬ mieniu wlaczajacym przy wykorbieniu dzwigni wlacza¬ jacej opiera sie obrotowa dzwigienka sterujaca, przyle¬ gajaca do zderzaka w momencie cofniecia sprzegu prze¬ wodowego w polozenie spoczynkowe, a drugi- koniec dzwigienki sterujacy ruchem dzwigni dociskowej ulozy- skowany jest na sworzniu w czesci prowadzacej.Wynalazek przewiduje wreszcie, ze w stanie sprzeze¬ nia ze wspólpracujacym sprzegiem, dzwignia dociskowa po zluzowaniu trzpienia i elementu sprezynujacego, na przyklad z opartym na niej sprzegiem przewodowym, daje sie obrócic wstecz w celu wymiany uszczelki.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia mechanizm dosuwowy w rzucie poziomym z zaznaczonymi konturami automatycznego sprzegu cieglo¬ wo-zderzakowego i sprzegu przewodowego, fig. 2 — me¬ chanizm dosuwowy przedstawiony na fig. 1 w widoku z przodu bez sprzegu przewodowegoi z pokazana czescio¬ wo w przekroju glowica sprezynujaca, fig. 3 — mecha¬ nizm dosuwowy przedstawiony na fig. 1 w polozeniu sprzezenia z przeciwsprzegiem, fig. 4 — mechanizm przedstawiony na fig. 1 w rzucie poziomym z odsunieta do tylu dzwignia w celu wymiany uszczelki na sprzegu przewodowym, fig. 5 — wycinek dzwigni wlaczajacej i dzwigni dociskowej, której nosek czesci prowadzacej wyposazony jest w rolke, a fig. 6 — polaczenie dzwigni wlaczajacej i dzwigni dociskowej za pomoca dzwigienki sterujacej.Dolna strona glowicy 1 sprzegajacej z dwoma sztyw¬ nymi czesciowo zazebiajacymi sie podczas sprzegania65440 klami 2, 3 i z prowadnikiem 4 w ksztalcie rogu, wysta¬ jacego w bok i do przodu na mniejszym kle 3, posiada na przedluzeniu hakowego kla 2 sprzegu, scianke pro¬ wadzaca 5, która siega az do bocznej powierzchni 6 ograniczajacej glowice 1 sprzegajaca. Glowica 1 jest wy¬ posazona, w zasiegu mniejszego kla 3, w wybranie 7 skierowane ukosnie do srodkowej osi wzdluznej sprzegu cieglowo-zderzakowego, które utrzymuje przesuwny osio¬ wo sprzeg przewodowy 10 w polozeniu spoczynkowym poza zasiegiem przeciwsprzegu.Sprzeg przewodowy 10, którego os wzdluzna przebiega pod ostrym katem do plaszczyzny sprzezenia 30, skiero¬ wanej pionowo w stosunku do osi wzdluznej sprzegu ciaglowo-zderzakowego, posiada sworzen 11, na który wchodzi wspóldzialajace ze sprzegiem przewodowym ra¬ mie 21 dzwigni dociskajacej 20 ze znajdujacym sie na jego koncu podluznym otworem 22. Za scianka prowa¬ dzaca 5 glówka 1 sprzegu wyposazona jest w trzpien 9 dzwigni dociskowej, lezacy w srodkowej osi podluznej sprzegu ciaglowo-zderzakowego oraz w dalszy trzpien 8 dzwigni wlaczajacej, usytuowany ku przodowi w stosun¬ ku do trzpieni 9 dzwigni dociskowej i odsuniety do- tylu w stosunku do bocznej powierzchni 6 sprzegu.Na tym ostatnim trzpieniu 8 dzwigni wlaczajacej za¬ mocowana jest za pomoca ramienia 13, w którym zgod¬ nie z wynalazkiem, wykonane jest wybranie 14, majace widelkowaty ksztalt, dzwignia wlaczajaca 12, zblizona ksztaltem do litery T, wychylna w plaszczyznie pozio¬ mej, która jest wyposazona w ramie sterujace 15, wspól¬ dzialajace w znany sposób z czesciami wspólpracujacego sprzegu, a wiec na przyklad z prowadnikiem 4 w ksztal¬ cie rogu, w usytuowane na przeciwko ramie wlaczajace 16, jak równiez w wystajace ku przodowi z ramienia wlaczajacego 16 i skierowane ku punktowi polaczenia dzwigni wlaczajacej 12, wykorbienia sterujace 17.Wykorbieinie sterujace 17, zblizone ksztaltem do tra¬ pezu ograniczone jest w kierunku ramienia 13, usytuo¬ wanego, mniej wiecej w srodku dzwigni wlaczajacej 12, przez biegnaca równolegle do tego ramienia tylna po¬ wierzchnie 19, a od dolu przez czolowa powierzchnie sterujaca 18, którego plaszczyzna skierowana jest stop¬ niowo ku punktowi polaczenia dzwigni wlaczajacej 12.Koniec ramienia wlaczajacego 16 wyposazony jest w lo¬ zysko znanego typu, w które wchodzi nastawny element sprezynujacy, dzialajacy pomiedzy dzwignia dociskowa 20 i dzwignia wlaczajaca 12.Na drugim trzpieniu 9 dzwigni dociskowej, lezacym w srodkowej osi podluznej sprzegu ciaglowo-zderzako¬ wego oparta jest posiadajaca ksztalt kata, przesuwna równiez w plaszczyznie poziomej, dzwignia doicskowa 20, która z jednej strony posiada ramie 21 z usytuowa¬ nym na jego koncu podluznym otworem 22, wspóldzia¬ lajaca w znany sposób z przesuwnym w osi sprzegiem przewodowym 10, a która z drugiej strony uksztaltowa¬ na jest w postaci czesci prowadzacej 23, usytuowanej pod katem do krótszej czesci ramienia 21 wybiegajac w nosek 24 i przylegajac do wyskorbienia 17 sterujacego dzwigni wlaczajacej 12.Wspóldzialajace ze sprzegiem przewodowym 10, wy¬ giete pod katem ramie dzwigni 21, posiada dalej w punk¬ cie przegiecia trzpien 25 i opierajacy sie na nim ele¬ ment sprezynujacy 23 o znanej budowie, którego prze¬ ciwlegly koniec polaczony jest nastawnie z ramieniem 16 dzwigni wlaczajacej 12, przy czym dzwignia wlaczajaca 12 i dzwignia dociskowa 20 pod wplywem dzialania sprezynujacego elementu 26, ta ostatnia przylegajac no¬ skiem 24 do czolowej powierzchni 18 sterujacej lub tyl¬ nej powierzchni 19 na wykorbieniu 17 dzwigni wlacza¬ jacej 12, wprawiana jest w ruch posuwisty. 5 W dalszym rozwinieciu wynalazku dla zmniejszenia tarcia pomiedzy noskiem 24 na czesci 23 dzwigni doci¬ skowej 20 i czolowa powierzchnia sterujaca 18 lub tylna powierzchnia 19 przeciwlegle kazdorazowe przylegajace do siebie czesci moga byc odporne na zuzycie. 10 Wedlug dalszego rozwiniecia wynalazku mozna rów¬ niez wyposazyc nosek 24 na czesci prowadzacej 23 dzwigni dociskowej 20 w jego czesci zwróconej ku wy¬ korbieniu 17 sterujacemu dzwigni wlaczajacej 12, w rol¬ ke znanego rodzaju, co korzystnie poprawia dzialanie, 15 zastepujac tarcie przy posuwie, tarciem przy toczeniu.W dalszym rozwinieciu wynalazku mozna równiez na wykorbieniu 17 sterujacym dzwigni wlaczajacej 12 za¬ mocowac obrotowo dzwigienke sterujaca 28, która w cofnietym polozeniu spoczynkowym sprzegu przewodo- 20 wego 10 przylega swoim zderzakiem 27, usytuowanym w majacym ksztalt szczeliny zakonczeniu do sworznia 29 dzwigienki, dzwigni dociskowej 20, przy czym szczelino¬ wy koniec dzwigienki sterujacej 28, sterujac ruchem dzwigni dociskowej 20 zamocowany jest na sworzniu 29 25 dzwigienki w czesci prowadzacej 23. W koncu zas, w dalszym rozwinieciu wynalazku, istnieje mozliwosc w polozeniu roboczym, w trakcie sprzegniecia z takim sa¬ mym sprzegiem wspólpracujacym, przekrecenia dzwigni dociskowej 20, z zamocowanym na niej sprzegiem prze- 30 wodowym 10 do tylu, w celu wymiany uszczelki po zluzowaniu elementu sprezynujacego 26 na trzpieniu 25, przy czym czesc prowadzaca 23 moze wyjsc w wybranie 14 ramienia 13.W przypadku mechanizmu dosuwowego, którego 35 dzwignia wlaczajaca 12 i dzwignia dociskowa 20 pola¬ czone sa sterownie za pomoca idzwigienki 28, sworzen 29 ulozyskowania dzwigienki znajdujacy sie w czesci prowadzacej 23, moze w czasie wstecznego ruchu dzwig¬ ni dociskowej 20, wyjsc bez przymusu ze szczelinowego 40 zakonczenia dzwigienki sterujacej 28.Mechanizm dosuwowy sprzegu przewodowego do au¬ tomatycznego sprzegu cieglowo-zderzakowego do pojaz¬ dów szynowych zajmuje przy niepolaczonych pojazdach polozenie, przedstawione na fig. 1, przy czym ramie 45 sterujace 15 przylega do tylnego wystepu scianki steru¬ jacej 5 glówki 1 sprzegu, a jego koniec lezy w zasiegu wspólpracujacego sprzegu, na przyklad prowadnika 4 w ksztalcie rogu.Na koncu ramienia 16 dzwigni, polozonego naprzeciw 50 ramienia sterujacego 15, zamocowany jest nastawnie zna¬ ny jako taki zsuwany element sprezynujacy 26, którego drugi koniec opiera sie na trzpieniu 25 dzwigni prowa¬ dzacej, przylegajacej noskiem 24 do wykorbienia 17 ste¬ rujacego i którego podluzny otwór usytuowany na kon- 55 cu ramienia 21 obejmuje sworzen 11 znajdujacego sie w stanie spoczynku za zasiegiem wspólpracujacego prze¬ ciwsprzegu, sprzegu przewodowego 10.Cofniecie sprzegu przewodowego 10 z jego wysunie¬ tego polozenia roboczego widoczne na fig. 3, w polozo¬ no ny z tylu stan spoczynkowy, jaki pokazany jest przy niepolaczonych pojazdach na fig. 1 i zwiazane z tym przesuniecie wstecz dzwigni dociskowej 20 z jednej stro¬ ny, oraz zmiana kierunku dzwigni wlaczajacej 12 wraz z ramieniem sterujacym 15 az do zetkniecia sie z tylnym 65 wystepem wspomnianej scianki prowadzacej 5 sprzegu65440 8 cieglowo-zderzakowgeo z drugiej strony, stanowi wynik funkcjonalnego wspóldzialania dzwigni wlaczajacej 12, obciazonej przez element sprezynujacy 26 i dzwigni do¬ ciskowej 20.Dzwignia dociskowa 20, która przylega swoja czescia 23 do powierzchni 18, 19, wykorbienia 17 dzwigni wla¬ czajacej 12, pozostajac pod dzialaniem sily sprezynowa¬ nia elementu 26, osuwa w polozeniu sprzezenia z prze- eiwsprzegiem na skutek zacisku prowadnika 4 na ra¬ mie 15 dzwigni wlaczajacej 12 swój nosek 24 od styku z tylna ipowierzchnia 19 i pozostawia dosc miejsca na sprezynowanie. Po zaniknieciu sily docisku przeciw- sprzegu, nosek 24 na skutek cofniecia pozostajacej pod dzialaniem elementu sprezynujacego 26 dzwigni wlacza¬ jacej 12, oprze sie na tylnej powierzchni 19.Sila rozprezajacego sie elementu 26 pozostajaca na rózniacych sie ramionach dzwigni, dzialajac na odcin¬ ku a na ramie wlaczajace 16, wywoluje przesuniecie w kierunku obrotu wskazówek zegara dzwigni wlaczaja¬ cej 12, ulozyskowanej obrotowo na trzpieniu 8, która powoduje ruch w tym samym kierunku dzwigni doci¬ skowej 20 wskutek -styku noska 24 z wykorbieniem 17, przy czym sila powstajaca tna odcinku b na trzpieniu 25 ramienia 21 dzwigni dociskowej 20 obracajacej sie na trzpieniu 9 równiez w plaszczyznie poziomej, skie¬ rowana jest w kierunku odwrotnym do tego ruchu. Róz¬ nica tych sil, powstajaca wskutek róznicy odcinków a i b wystarcza zgodnie z wynalazkiem, do wprowadzania zawsze mechanzmu dosuwu w polozenie przed sprzeze¬ niem, przedstawione na fig. 1.Przy sprzeganiu ze wspólpracujacym sprzegiem, pro¬ cesy te przebiegaja w odwrotnej kolejnosci. PL