PL65179B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo 65179 KI. 12i, 17/64 MKP COlb 17/64 Opublikowano: 25.Y.1972 IczytelniaI Wspóltwórcy wynalazku: Romuald Bogoczek, Zbigniew Walaszek, Wie¬ slaw Szeja, Marian Wilus, Jerzy Plachta, Ja¬ nusz Krawczyk, Lechoslaw Ruranski Wspólwlasciciele patentu: Politechnika Slaska im. W. Pstrowskiego, Gli¬ wice (Polska) Zaklady Elektrochemiczne „Zab¬ kowice", Zabkowice Bedzinskie (Polska) Sposób otrzymywania trwalego tiosiarczanu amonowego, ewen¬ tualnie zawierajacego tiosiarczan sodowy Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia trwalego tiosiarczanu amonowego ewentualnie zawierajacego tiosiarczan sodowy w postaci roz¬ tworu wodnego, albo produktu krystalicznego. Pro¬ dukty te posiadaja zastosowanie jako szybkodzia- lajace utrwalacze fotograficzne.Znany jest sposób otrzymywania roztworów tio¬ siarczanu amonowego na przyklad z opisu patento¬ wego NRD 56770 przez konwersje tiosiarczanu so¬ dowego lub jego koncentratów przeprowadzona na zywicach kationowymieninych. Znany jest równiez sposób otrzymywania produktu krystalicznego przez odparowanie roztworu tiosiarczanu amonowego pod zmniejszonym cisnieniem.Stwierdzono, ze zarówno krystaliczny tiosiarczan amonowy jak i jego roztwory niezaleznie zreszta od sposobu jakim zostaly wytworzone, wykazuja ograniczona trwalosc. Tiosiarczan amonowy prze¬ chowywany pnzez czas dluzszy w naczyniach otwar¬ tych lub niehermetycznie zamknietnych w tempe¬ raturze normalnej a znacznie szybciej w tempera¬ turze podwyzszonej traci na zawartosci jonu amo¬ nowego przy czym wydziela sie siarka. Powoduje to metnienie jego roztworów i zla rozpuszczalnosc produktu krystalicznego. Przyczyna tego jest tak zwane „wietrzenie" tiosiarczanu amonowego a wiec jego hydroliza z odgazowywaniem amoniaku.Sposób wedlug wynalazku umozliwia otrzymanie roztworów tiosiarczanu amonowego nie metnieja¬ cych nawet przez czas bardzo dlugi, oraz kryszta- 15 25 30 lów rozpuszczajacych sie klarownie nawet po dlu¬ gotrwalym magazynowaniu.Otrzymane roztwory tiosiarczanu amonowego wykazuja znaczna trwalosc równiez w czasie od¬ parowywania dokonywanego w celu wykrystalizo¬ wania produktu. Zageszczanie takich roztworów moze sie wiec odbywac w wyzszej temperaturze i przy mniejszym podcisnieniu niz w przypadku roztworów niestabilizowanych, przy czym nie na¬ stepuje wydzielanie sie siarki i otrzymany produkt krystaliczny charakteryzuje sie dobra rozpuszczal¬ noscia.W sposobie wedlug wynalazku do roztworu tio¬ siarczanu sodowego lub jego koncentratów dodaje sie niewielkie ilosci soli sodowych lub potasowych slabych lotnych kwasów nieorganicznych i naste¬ pnie po rozpuszczeniu sie tych soli otrzymany roz¬ twór poddaje sie wymianie jonowej. Sole sodowe lub potasowe wymienionych kwasów, przechodzac wraz z tiosiarczanem sodowym przez kationitowe zloze w postaci amonowej, ulegaja konwersji na sole amonowe. Sole te wykazuja niewspólmiernie wyzsza preznosc par amoniaku niz tiosiarczan amo¬ nowy.W warunkach wietrzenia, rozkladaja sie w pierw¬ szej kolejnosci wlasnie sole amonowe slabych, lot¬ nych kwasów nieorganicznych, co znacznie opóznia hydrolize tiosiarczanu anionowego, a tym samym jego rozklad. Róznica w preznosci par wymienio¬ nych stabilizatorów w porównaniu z tiosiarczanem 6517965179 amonowym jest tak znaczna, ze wystarczy juz 0,01—2°/o wagowych stabilizatora, aby uzyskac trwaly tiosiarczan amonowy. Przy tak niskiej za¬ wartosci nie stanowia one zanieczyszczen produktu, co mogloby przeszkadzac w jego stosowaniu do ce¬ lów fotograficznych.W sposobie wedlug wynalazku przygotowuje sie wodny roztwór tiosiarczanu sodowego lub jego kon¬ centratów pochodzacych z tak zwanej soli suma¬ rycznej stanowiacej uboczny produkt przy odsiar¬ czaniu gazu koksowniczego metoda „Thylox", z do¬ datkiem 0,01—2,0°/o soli sodowych lub potasowych slabych, lotnych kwasów nieorganicznych takich jak na przyklad weglan, kwasny weglan, siarczyn, kwasny siarczyn, siarczek, kwasny siarczek, tych metali pojedynczo lub w mieszaninie. Tak przygo¬ towany roztwór przeprowadza sie przez zloze ka¬ tionitowe w postaci amonowej.Eluat odbiera sie w co najmniej dwóch frakcjach, z których pierwsza stanowi stabilizowany roztwór tiosiarczanu amonowego a druga stabilizowany roz¬ twór mieszaniny tiosiarczanu amonowego z tiosiar¬ czanem sodowym. Poszczególne frakcje poddaje sie zageszczeniu przez odparowanie, przy czym wy¬ dziela sie krystaliczny stabilizowany tiosiarczan amonowy, albo stabilizowana krystaliczna miesza¬ nina tiosiarczanu amonowego z tiosiarczanem so¬ dowym.Przyklad'. 500 g tiosiarczanu sodowego roz¬ puszcza sie w 500 ml wody i do otrzymanego roz¬ tworu dodaje sie po jednym gramie kwasnego we¬ glanu sodowego, siarczynu sodowego i kwasnego siairczku sodcwego. Roztwór tiosiarczanu sodowego zawierajacy rozpuszczone sole przepuszcza sie z szybkoscia 10 ml/min przez kolumne wypelniona amonowa postacia zywicy kationitowej o nazwie Wofatit CP, o srednicy 4,5 cm i wysokosci 40 cm, przy czym zloze zywiczne siega do wysokosci 30 cm kolumny. Odbiera sie trzy frakcje. Pierwsza 200- mi- lilitrowa frakcja, zawiera wylacznie tiosiarczan amonowy ze stabilizatorami.W celu sprawdzenia trwalosci otrzymanego roz¬ tworu tiosiarczanu amonowego próbke tego roz¬ tworu ogrzewa sie przez 1 godzine w temperaturze 95°C w stozkowej kolbie otwartej. Badany roztwór jest klarowny. Roztwór testowy nie zawierajacy stabilizatora metnieje juz po 1/2 godzinie. Druga próbke tego roztworu zageszcza sie w temperaturze 5 60°C do krystalizacji, po czym odsacza sie krysta¬ liczny stabilizowany tiosiarczan amonowy, który jest dobrze rozpuszczalny w wodzie.W celu sprawdzenia trwalosci krystalicznego pro¬ duktu na wplywy podwyzszonej temperatury, za- 19 mknieta próbke tiosiarczanu amonowego ogrzewa sie przez 12 godzin w temperaturze 95 °C, nastepnie rozpuszcza sie ja w wodzie i otrzymuje klarowny roztwór.Testowa próbka nie zawierajaca stabilizatora po 15 rozpuszczeniu w wodzie metnieje. Druga frakcja okolo 300 ml stabilizowanego eluatu odebrana z ko¬ lumny, zawierala obok tiosiarczanu amonowego równiez tiosiarczan sodowy. Wykazuje ona podobna trwalosc na przechowywanie w podwyzszonej tem- 20 peraturze co frakcja pierwsza. Trzecia frakcja w ilosci okolo 350 ml powstala glównie na skutek przemycia kolumny jonitowej woda. Zawierala ona resztki tiosiarczanu sodowego. Zastosowano ja w charakterze rozpuszczalnika dla nastepnej szar- 25 zy tiosiarczanu sodowego. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 30 1. Sposób otrzymywania trwalego tiosiarczanu amonowego ewentualnie zawierajacego tiosiarczan sodowy na drodze jonowymiennej konwersji roz¬ tworu tiosiarczanu sodowego znamienny tym, ze 35 do roztworu tiosiarczanu sodowego przed podda¬ niem go wymianie jonowej wprowadza sie 0,01—2°/o wagowych soli sodowych lub potasowych slabych, lotnych kwasów nieorganicznych, po czym z roz¬ tworu tiosiarczanu amonowego ewentualnie zawie- 40 rajacego tiosiarczan sodowy wykrystalizowuje sie w znany sposób produkt krystaliczny.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako sole sodowe lub potasowe slabych, lotnych kwasów nieorganicznych stosuje sie sole kwasu 45 weglowego siarkawego lub siarkowodorowego. KZG 1, 7. 42/72 — 200 Cena zl 10.— PL PL