PL63507B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 20.XI.1971 63507 KI. 8 m, 8/03 MKP D 06 p, 3/60 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Hermann Rath, Karl Bredereck, Horst Rie- ckert, Hans Toepffer, Otto Trósken, Hans- willi von Brachel, Christian Heid Wlasciciel patentu: Cassella Farbwerke Mainkur Aktiengesellschaft, Frankfurt nad Menem (Niemiecka Republika Fede- ralna) Sposób polepszania odpornosci na obróbke mokra wybarwien i druków wytworzonych na tkaninie celulozowej za pomoca barwników siarkowych Przedmiotem wynalazku jest sposób polepszania odpornosci na obróbke mokra wybarwien i dru¬ ków wytworzonych na tkaninie celulozowej za pomoca barwników siarkowych przez krótkotrwa¬ le plukanie i nastepne impregnowanie za pomo¬ ca 0,1—5%, w przeliczeniu na ciezar suchej tka¬ niny, alifatycznych lub heterocyklicznych dwu- lub wielo-a,/^chlorowcohydryn i nastepne wykan¬ czanie.Znany jest z niemieckiego opisu patentowego nr 1151241 i patentu dodatkowego nr 1221607 spo¬ sób ulepszania odpornosci na Obróbke mokra wy¬ barwien i druków wytworzonych za pomoca barw¬ ników siarkowych na tkaninie celulozowej przez - obróbke nastepcza swiezo wytworzonych wybar¬ wien lub druków, przed utlenieniem, po krótko¬ trwalym przeplukaniu, za pomoca wielofunkcyj¬ nych substancji, które daja z barwnikami trwale produkty reakcji.Sposób ten polega na tym, ze swiezo wybar- wione albo wydrukowane tkaniny po krótkotrwa¬ lym przeplukaniu impregnuje sie za pomoca 0,1— —5%, w przeliczeniu na ciezar suchej tkaniny, alifatycznych, aromatycznych albo heterocyklicz¬ nych zwiazków poliepdksydowych albo odpowied¬ nich wielo-a,/?-chlorowcohydryn, z dodatkiem al¬ kaliów w ilosci co najmniej równowaznej zawar¬ tosci chlorowca w tych zwiazkach, a nastepnie wykancza.Celem wynalazku jest dalsze polepszenie od¬ pornosci na obróbke mokra wybarwien i druków wytworzonych za pomoca barwników siarkowych na tkaninie celulozowej w sposób, który moze byc stosowany zarówno przed jak i po utlenieniu. 5 Stwierdzono, ze cel ten mozna osiagnac, jesli po krótkotrwalym przeplukaniu wybarwien lub dru¬ ków, przed lub po utlenieniu impregnuje sie tka¬ nine za pomoca 0,1^5%, w przeliczeniu na ciezar suchej tkaniny, rozpuszczalnego w wodzie, zawie- 10 rajacego co najmniej jeden zasadowy atom azotu produktu reakcji epichlorowcohydryny z amonia¬ kiem albo z amina o ogólnym wzorze 1, w którym A oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—5 atomach wegla, rodnik hydroksyalkilowy o 1—5 15 atomach wegla, R oznacza rodnik alkilowy o 1—5 atomach wegla, rodnik hydroksyalkilowy o 1—5 atomach wegla, rodnik o wzorze 2, rodnik o wzo¬ rze 3, albo R i A razem oznaczaja ugrupowanie o wzorze 4, przy czym n oznacza liczbe równa 20 o—5 i X oznacza atom tlenu lub atom siarki.Impregnowanie przeprowadza sie za 'pomoca dwu- lub wielo-a,/?-chlorowcohydryn w obecnosci al¬ kaliów.Jako aminy o ogólnym wzorze 1, w którym A 25 i R maja wyzej podane znaczenie stosuje sie np. metyloamine, etyloamine, propyloamine, izopropy- loamine, butyloamine, izobutyloamine, hydroksy- etyloamine, hydroksypropyloamine, etylenodwu- amine, dwuaminopropan, dwuaminobuten, dwu- 3Q aminoheksan, eter S^^dwuaminodwupropylowy, pi- $3 5073 perazyne, hydroksyetyloetylenodwuamine, dwuhy- droksyetyloetylenodwuamine, dwuetylenotrójamine, dwupropylenotrójamine, trójetylenoczteroamine itp.Stosowane wedlug wynalazku rozpuszczalne w wodzie, zawierajace azot dwu- lub wielo-a,/?-ehlo- rowcohydryny polepszaja nie tylko odpornosc na obróbke mokra wybarwien i druków wytworzo¬ nych za pomoca barwników siarkowych w wyz¬ szym stopniu, niz wymienione w niemieckich opi¬ sach patentowych nr nr 1151241 i 1221607, lecz powoduja jeszcze ponadto znaczne zmniejszenie obnizania sie wytrzymalosci na rozerwanie wybar¬ wien i druków, wytworzonych za pomoca barw¬ ników siarkowych, zwlaszcza za pomoca czerni siar¬ kowej. Poza tym przewidziane wedlug wynalazku srodki do obróbki nastepczej, w przeciwienstwie do wymienionych znanych produktów, mozna sto¬ sowac równiez po utlenieniu wybarwien i druków.W ponizszych przekladach dane procentowe oznaczaja % wagowe w odniesieniu do ciezaru barwionego materialu.Przyklad I. Bawelne wybarwiona 5%-owym roztworem jasnej zólcieni siarkowej GWL (Colour Index Sulphur Yellow 5) w znany sposób za po¬ moca 3,75 g/l krystalicznego siarczku sodowego, 4 g/l sody kalcynowanej i 10 g/l soli glauberskiej kalcynowanej przy krotnosci kapieli farbiarskiej 1 :20 wprowadza sie ipo przeplukaniu do kapieli zawierajacej 3% produktu reakcji amoniaku i epi¬ chlorohydryny, którego wytwarzanie opisano po¬ nizej. Nastawia sie pH kapieli na wartosc równa 10 przez dodanie roztworu sody i ogrzewa w cia¬ gu 20 minut do temperatury 90—95QC i w ciagu 10 minut utrzymuje sie temperature kapieli 90— —95°C. Nastepnie bawelne plucze sie dokladnie.Próba odpornosci na pranie w nadboranie przepro¬ wadzona wedlug DIN nr 54015 i próba gotowania z soda wedlug DIN nr 54031 wykazuja znacznie lepsze wyniki niz przy wybarwieniu, które nie zostalo poddane obróbce nastepczej.Odpornosc na pranie w obecnosci substancji re¬ dukujacych, jak np. dekstryny, jest równiez znacz¬ nie lepsza.'Produkt uzyty jako srodek do obróbki nastep¬ czej wytwarza sie nastepujaco. Do roztworu 185 g epichlorohydryny w 200 ml imetanolu wkrapla sie roztwór 17 g amoniaku w 200 ml metanolu w temperaturze 25—30°C w ciagu 3 godzin. Nastep¬ nie mieszanine reakcyjna miesza sie jeszcze w ciagu 2 godzin w temperaturze 25—30°C, po czym ogrzewa w ciagu 3 godzin do temperatury 70°C i utrzymuje sie nastepnie w ciagu 2 godzin w temperaturze 70°C.Po oddestylowaniu metanolu pod próznia w tem¬ peraturze 50—60°C otrzymuje sie 202 g produktu reakcji w postaci gestego, lepkiego oleju, który jest latwo rozpuszczalny w wodzie. W celu oczy¬ szczenia produkt rozpuszcza sie powtórnie w me¬ tanolu i wytraca za pomoca eteru.Produkt o podobnym dzialaniu otrzymuje sie przez analogiczna reakcje 277 g epichlorohydryny, rozpuszczonej w 300 ml metanolu, z roztworem 17 g amoniaku w 200 ml metanolu.Przyklad II. Bawelne wybarwia sie 4%-owym roztworem blekitu kadziowego R dla zolu (Colour 63 507 4 Index 53630 = Vat Blue 43) w znany sposób przy zastosowaniu 9 ml/l lugu sodowego 33° Be i 4 g/l podsiarczynu przy krotnosci kapieli far¬ biarskiej 1 :20. Po przeplukaniu napawa sie ba- 5 welne wodnym roztworem, o nastawionej za po¬ moca sody wartosci pH równej 10, 20 g/l produk¬ tu reakcji n-butyloaminy i epichlorohydryny, któ¬ rego wytwarzanie opisano nizej, w taki sposób, ze na materiale pozostaje 2% produktu. Potem 10 material poddaje sie obróbce para w ciagu 2 mi¬ nut, nastepnie dokladnie plucze i wykancza. Otrzy¬ mane w ten sposób wybarwienie w porównaniu z wybarwieniem blekitem kadziowym R bez ob¬ róbki nastepczej wykazuje znacznie polepszona 15 odpornosc na obróbke mokra, przede wszystkim dobra odpornosc na gotowanie z soda i odpornosc na nadtlenki.Produkt uzyty jako srodek do obróbki nastep¬ czej wytwarza sie w nastepujacy sposób. Roztwór 20 73 g butyloaminy w 100 ml etanolu wkrapla sie powoli w temperaturze 25°C do 185 g epichloro¬ hydryny. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie na¬ stepnie w ciagu 2 godzin do temperatury 60—65°C i utrzymuje w ciagu dalszych 2 godzin temperatu- 25 re 60—65°C. Z roztworu odparowuje sie etanol, otrzymujac produkt reakcji w postaci klarowne¬ go, zóltawego oleju, dobrze rozpuszczalnego w wo¬ dzie.Produkt o podobnym dzialaniu otrzymuje sie 30 poddajac reakcji w analogiczny sposób 61 g eta- noloaminy ze 185 g epichlorohydryny.Przyklad III. 8 procentowe wybarwienie czernia siarkowa CL dla zolu (Colour Index 53290 Sulphur B(Lack 11), wytworzone w znany sposób 35 przy zastosowaniu 8 g/l krystalicznego siarczku sodowego, 8 g/l sody kalcynowanej i 20 g/l soli glauberskiej kalcynowanej przy (krotnosci kapieli farbiarskiej 1 :10, poddaje sie po przeplukaniu obróbce w kapieli zawierajacej 2% produktu re' 40 akcji dwuaminy i epichlorohydryny, opisanego nizej. Po nastawieniu pH kapieli do obróbki za pomoca roztworu sody na wartosc 10, ogrzewa sie w ciagu 30 minut do temperatury 90—95°C i utrzymuje temperature 90—95^C w ciagu dal- 43 szych 10 minut. Material wykancza sie po doklad¬ nym przeplukaniu. Otrzymuje sie wybarwienie, którego odpornosc na obróbke mokra, szczególnie odpornosc na pranie w obecnosci dekstryny, w porównaniu z wybarwieniem bez obróbki nastep¬ co czej jest znacznie polepszona.Do obróbki nastepczej mozna stosowac naste¬ pujace produkty reakcji: epicMorohydryne i ety- lenodwuamine w stosunku molowym 2:1, 3:1 i 4:1, a takze odpowiednie produkty otrzymane 55 z 1,3-dwuaminopropanu, 1,4-dwuaminobutanu, 1,6- -dwuaminoheksanu, eteru 3,3'-dwuaminodwupro- pylowego, dalej produkt reakcji 3 moli epichloro¬ hydryny i 1 mola hydroksyetyloetylenodwuaminy, a takze N,N'-dwu-(3-chiloro-2-hydroksypropylo)- 60 Hpiperazyne.Wytwarzanie tych produktów mozna przepro¬ wadzic np. nastepujaco. Do odpowiedniej ilosci epichlorohydryny wkrapla sie powoli w tempera¬ turze pokojowej roztwór 4 imola aminy w 150 ml 65 wody. Nastepnie ogrzewa sie mieszanine reakcyj¬ na w ciagu 2—3 godzin do temperatury 60—70GC6 i reakcje konczy sie przez dwugodzinne ogrzewa¬ nie w tej samej temperaturze. Po usunieciu wody przez destylacje pod zmniejszonym cisnieniem otrzymuje sie produkt reakcji w czystej postaci.Przyklad IV. Przedze bawelniana wybarwio- na czernia siarkowa B (Colour Index 53186 Solu- bilised Sulphur Black) przy zastosowaniu 10% barwnika 2,5 g/l sody kalcynowanej, 2,5 g/l wo- dorosiarczku sodowego i 10 g/l soli glauberskiej kalcynowanej przy krotnosci kapieli farbiarskiej 1:20, w temperaturze 90°C poddaje sie po prze¬ plukaniu obróbce nastepczej w kapieli zawieraja¬ cej 4% produktu reakcji 4 moli epichlorohydryny z 1 molem eteru S^-dwuaminodwupropylowego oraz 2% sody w temperaturze 30°C w ciagu 10 minut. Nastepnie kapiel ogrzewa sie w ciagu 20 minut do temperatury 90°C i utrzymuje w tej temperaturze w ciagu dalszych 10 minut. Wybar- wlenie plucze sie, zakwasza za pomoca 2 ml/l 60%- -owego kwasu octowego i suszy.W celu zbadania trwalosci podczas magazyno¬ wania pasma bawelny z wybarwieniem nie pod¬ danym obróbce nastepczej oraz poddanym opisa¬ nej wyzej obróbce nastepczej pozostawia sie w ciagu 6 godzin w temperaturze 135°C pod dziala¬ niem wilgotnej atmosfery wedlug metody American Association of Textile Chemists and Colorists (Jahrbuch 1963) B/93 i okresla sie sile zrywajaca w G przed i po tej obróbce wedlug DIN nr 53834, zamocowujac nic bawelniana nr 70 (tzn. 1 g nici ma dlugosc 70 m) w zrywarce o dlugosci zamo¬ cowania próbki wynoszacej 500 mm i próbke ob¬ ciaza sie stopniowo az do zerwania. Otrzymuje sie wyniki, podane w ponizszej tablicy.Pasmo bawelny wybarwione 10%- -owa czernia siar¬ kowa B a) nie poddane obróbce b) poddane ob¬ róbce wedlug danych z przy¬ kladu IV Sila zrywajaca w G przed po sztucznym sta¬ rzeniu 594 122 633 530 Szczatkowa 1 wytrzymalosc na rozerwanie po sztucznym starzeniu " w % 21 84 Przyklad V. Przedze bawelniana nawinieta na cewki krzyzowe wybarwiona czernia siarko¬ wa CL stezona (Colour Index 53290 Sulphur Black 11) przy zastosowaniu 10% barwnika, 30 g/l siarczku sodowego krystalicznego 4 g/l sody kalcy¬ nowanej i 20 g/l soli glauberskiej kalcynowanej przy krotnosci kapieli 1 :10 w temperaturze 90°C, plucze sie na zimno, odsysa i wtedy poddaje sie obróbce przy krotnosci kapieli 1 :10 za pomoca 3%, w stosunku do ciezaru suchego materialu, pro¬ duktu reakcji 5 moli epichlorohydryny z 1 mo¬ lem dwuetylenotrójaminy oraz 1% sody kalcyno¬ wanej w temperaturze 30°C—90°C wzrastajacej w ciagu 20 minut i w ciagu dalszych 10 minut w temperaturze 90°C i nastepnie plucze. Wytwo¬ rzone w ten sposób wybarwienie ma bardzo do¬ bra odpornosc na obróbke mokra, zwlaszcza na 507 6 pranie w obecnosci nadtlenków i dekstryny, jak równiez dobra trwalosc podczas magazynowania.Ta ostatnia trwalosc wystepuje takze wówczas, gdy wybarwienie zostalo poddane kwasnej obrób- 5 ce nastepczej albo zostalo poddane procesowi ozy¬ wiania barwy.Zamiast wymienionego wyzej produktu reakcji mozna stosowac z takim samym skutkiem naste~ pujace produkty: produkty reakcji 5 mo- 10 moli epichlorohydryny z 1 molem dwupropy- lenotrójaminy, dalej produkty reakcji 6 moli epi¬ chlorohydryny z 1 molem trójetylenoczteroammy, 7 moli epichlorohydryny z 1 molem czteroetyleno- piecioaminy, 8 moli epichlorohydryny z 1 molem 5 piecioetylenoszescioaminy. Produkty te wytwarza sie wedlug sposobów opisanych w powyzszych przykladach.Przyklad VI. Bawelne wybarwiona 5%-owym roztworem zólcieni RR (Colour Index 53121 Solu- 20 bilised Sulphur Yellow 2) przy zastosowaniu 3,75 g/l siarczku sodowego krystalicznego, 4 g/l sody kalcynowanej i 10 g/l soli glauberskiej kal¬ cynowanej przy krotnosci kapieli farbiarskiej 1 :20, wprowadza sie po przeplukaniu do kapieli, za- 25 wierajacej 3% jednego z produktów reakcji wy¬ mienionych w przykladzie III, oraz 1,5% sody kalcynowanej. Calosc ogrzewa sie w ciagu 10 mi¬ nut w temperaturze 30°—90° C i w ciagu dal¬ szych 5 minut utrzymuje sie temperature 90°C. 30 Nastepnie bawelne plucze sie dokladnie.Wytworzone w ten sposób wybarwienie pod¬ dane próbie prania Nr 3 wedlug American Asso¬ ciation of Textile Chemists and Colorists polega¬ jacej na praniu w temperaturze 71°C w 0,5% roz* tworze mydla z dodatkiem 0,2% sody kalcyno¬ wanej w ciagu 45 minut nie ulega zmianie i wy¬ kazuje równiez znacznie polepszona odpornosc na pranie, takze w obecnosci nadtlenków, wedlug DIN nr 540H1 i nr 54015, w .porównaniu z wy¬ barwieniem, które nie zostalo poddane obróbce. 40 Wybarwienie nie poddane obróbce nastepczej, utlenione w znany sposób za pomoca dwuchro¬ mianu i kwasu octowego, plami silnie tkaniny towarzyszace przy opisanej wyzej próbie prania Nr 3 wedlug American Association of Textile 45 Chemists and Colorists. Próba prania Nr 3 we¬ dlug American Association of Textile Chemists and Colorists daje pomyslny wynik takze wtedy, jesli obróbka nastepcza za pomoca produktu reak¬ cji wedlug wynalazku nastapi po utlenieniu, prze- 50 prowadzonym w znany sposób za pomoca dwu¬ chromianu i kwasu octowego.Przyklad VII. Bawelne barwi sie 4%-owym roztworem jasnego blekitu siarkowego B (Colour Index 53441 Solubilised Sulphur Blue 7) wytwa- 55 rza sie w znany sposób przy zastosowaniu 3 g/l siarczku sodowego krystalicznego, 4 g/l sody kal¬ cynowanej i 10 g/l soli glauberskiej kalcynowa¬ nej przy krotnosci kapieli farbiarskiej 1 :20. Po przeplukaniu i wycisnieciu bawelne obrabia sie 60 w kapieli, zawierajacej 3% produktu reakcji wy¬ mienionego w przykladzie IV oraz 1,5% sody kal¬ cynowanej. Kapiel ogrzewa sie w ciagu 10 minut w temperaturze 30°—60°C i utrzymuje w ciagu dalszych 10 minut w temperaturze 60°C. Nastep- 65 nie bawelne plucze sie dokladnie.6 3507 8 Po opisanej wyzej próbie prania Nr 3 wedlug American Association of Textile Chemists and Colorists wybarwienie nie ulega zmianie, a takze wykazuje znacznie ulepszona odpornosc na pra¬ nie, równiez w obecnosci nadtlenków wedlug DIN nr 54011 i nr 54015, w porównaniu z wybarwie¬ niem, które nie zostalo poddane obróbce nastep¬ czej lub zostalo poddane utlenieniu w znany spo¬ sób za pomoca dwuchromianu i kwasu octowego. PL PL

Claims (1)

Zastrzezenie patentowe

1. Sposób polepszania odpornosci na obróbke mokra wybarwien i druków wytworzonych na tkaninie celulozowej za pomoca barwników siar¬ kowych przez krótkotrwale plukanie i nastepne impregnowanie za pomoca 0,1^5%, w przelicze- 10 15 niu na ciezar suchej tkaniny, alifatycznych lub heterocyklicznych dwu- lub wielo-a, /?-chlorow- cohydryn w obecnosci alkaliów oraz nastepne wykanczanie, znamienny tym. ze impregnowanie przeprowadza sie przed lub po utlenieniu za po¬ moca rozpuszczalnego w wodzie, zawierajacego co najmniej jeden zasadowy atom azotu, produktu reakcji epichlorowcohydryny z amoniakiem albo z amina o ogólnym wzorze 1, w którym A ozna¬ cza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—5 ato¬ mach wegla, rodnik hydroksyalkilowy o 1—5 ato¬ mach wegla, (R oznacza rodnik alkilowy o 1—5 atomach wegla, roanik hydroksyalkilowy o 1—5 atomach wegla, rodnik o wzorze 2, rodnik o wzo¬ rze 3, albo R i A razem oznaczaja ugrupowanie o wzorze 4, przy czym n oznacza liczbe równa 0—5 i X oznacza atom tlenu lub atom siarki. R ISL H WZÓR 1 —(aikilen—N)n—alktlen—N—A A H WZÓR 2 —(alkilen—X—atkiien—N)—alkilen—X—alkiler^N—A A H WZÓR 3 — alkilen. NH -alki len WZÓR A ZF „Ruch" W-wa, zam. 900-71, nakl. 250 egz. PL PL