Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.VIII.1971 63449 KI. 35 a, 7/02 MKP B 66 b, 7/02 UKD Twórca wynalazku: Bogdan Bonarowski Wlasciciel patentu: Zaklady Badawcze i Projektowe Miedzi „Cuprum", Wroclaw (Polska) Urzadzenie prowadnicze naczyn wyciagowych w szybach Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie prowad¬ nicze do naczyn wyciagowych w szybach, takich jak klatki, skipy, przeciwwagi itp.Dotychczas znane jest stosowanie prowadzenia naczyn w szybach za pomoca prowadników sztyw¬ nych, stalowych lub drewnianych albo prowadni¬ ków linowych. Prowadniki stalowe lub drewniane przymocowuje sie srubami do dzwigarów zbroje¬ nia szybu w odleglosciach pionowych maksimum do 6,0 m. Prowadniki tego typu sa przystosowane do przyjmowania znacznych sil dynamicznych glów¬ nie poziomych wystepujacych w czasie jazdy naczy¬ nia w szybie.Prowadniki linowe, którymi sa liny stalowe naj¬ czesciej konstrukcji zamknietej, biegnace przez ca¬ la glebokosc szybu w ilosci od 2 do 6 sztuk na kazde naczynie, zamocowuje sie jednym koncem na wie¬ zy i obciaza drugim koncem w rzapiu szybu odpo¬ wiednio duzym ciezarem celem uzyskania niezbed¬ nej sztywnosci prowadzenia. Naciag lin prowadni¬ czych mozna równiez uzyskiwac przy pomocy srub napinajacych. Jest to prowadzenie elastyczne, przy którym nie wystepuja sily dynamiczne pochodzace od ruchu naczynia w szybie. Przy prowadnikach li¬ nowych wystepuja jedynie w czasie jazdy odchyle¬ nia naczyn od pionu, pochodzace od ewentualnych drgan i zaburzen aerodynamicznych lub skretu li¬ ny nosnej. Odchyleniom tym winien zapobiegac od¬ powiedni naciag lin prowadniczych, zapewniajac równoczesnie spokojny i prostoliniowy bieg naczyn. 15 20 20 Wada prowadników stalowych lub drewnianych jest koniecznosc zabudowywania i konserwacji du¬ zej ilosci konstrukcji zbrojenia w szybie, narusza¬ nie obudowy szybu przez potrzebe kucia gniazd dla zamocowania dzwigarów, szybsze zuzywanie sie ele¬ mentów prowadniczych urzadzenia wyciagowego na skutek sztywnosci prowadzenia. Natomiast wa¬ da prowadzenia linowego jest koniecznosc stosowa¬ nia duzych odleglosci ruchowych miedzy naczynia¬ mi oraz miedzy naczyniami i obudowa szybu, ko¬ niecznosc stosowania lin nosnych naczyn o kon¬ strukcji gwarantujacej nieodkretnosc oraz koniecz¬ nosc wykonywania wiez szybowych o odpowiednio mocnej konstrukcji, przystosowanej do przejecia sil od naciagu lin prowadniczych.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymienio¬ nych wad a zadaniem wynalazku skonstruowanie nowego typu prowadzenia naczyn wyciagowych w szybie.Zgodnie z wynalazkiem, lina stanowi element nos¬ ny dla stalowych prowadników, tworzac lacznie stalowo-linowy ciag prowadniczy, w którym stalo¬ we prowadniki mocowane sa do conajmniej jednej liny za pomoca zlacz klinowych. Sworzen zlacza klinowego stanowi oparcie dla klina i zaczepienie dla sruby dociskowej. Stalowe prowadniki ustalo*- ne sa miedzy soba w plaszczyznie poziomej za po¬ moca lacznika, którego jeden koniec przytwierdzo¬ ny jest do prowadnika na stale a drugi wolny po¬ laczony z nastepnym prowadnikiem w sposób po- 634493 63449 4 zwalajacy na ruch lacznika tylko w kierunku pio¬ nowym.Urzadzenie wedlug wynalazku moze miec zasto¬ sowanie do prowadzenia kazdego naczynia w szy¬ bie jedno lub wieloprzedzialowym w miejsce do¬ tychczas stosowanych sposobów za pomoca pro¬ wadników sztywnych lub prowadników linowych.Nadaje sie szczególnie do wyciagów o duzym udzwi¬ gu i pracujacych z duzymi predkosciami, dla któ¬ rych wielkosci wystepujacych sil dynamicznych miedzy naczyniem a prowadnikami wymagalyby przy prowadzeniu sztywnym, odpowiednio wytrzy¬ malej konstrukcji zbrojenia szybu i konstrukcji prowadników. Urzadzenie nadaje sie szczególnie dla szybów glebokich w których trudno jest uzy¬ skac odpowiednia sztywnosc prowadzenia linowe¬ go oraz dla szybów wentylacyjnych, w których za¬ lezy na zmniejszeniu wplywu oporu powietrza.W zaleznosci od wytrzymalosci liny nosno-pro- wadniczej i glebokosci szybu, urzadzenie moze byc zastosowane jako ciag jednolity na calej dlugosci szybu lub moze sie skladac z kilku niezaleznie sze¬ regowo po sobie nastepujacych ciagów. Zapewnia ono elastyczne prowadzenie naczyn, a tym samym wplywa na zmniejszenie stopnia zuzycia elementów prowadniczych na skutek mniejszych sil, nie wyma¬ ga stosowania jako liny nosnej, liny o konstrukcji gwarantujacej nieodkretnosc. Ponadto pozwala zwiekszyc kilkakrotnie zywotnosc lin prowadni¬ czych, które w tym rozwiazaniu, jako element wy¬ lacznie nosny, moga byc skutecznie zakonserwowa¬ ne i nie sa narazone na zuzycie mechaniczne. Urza¬ dzenie wedlug wynalazku, z uwagi na wymagane mniejsze odstepy ruchowe niz przy prowadzeniu li¬ nowym, pozwala lepiej zagospodarowac tarcze szy¬ bu, wymaga znacznie mniejszej, niz przy prowa¬ dzeniu sztywnym, ilosci stali zarówno na wieze szybowa jak i na zbrojenie szybu, zachowujac cal¬ kowita pewnosc i bezpieczenstwo ruchu.Mniejsza ilosc zabudowanych elementów stalo¬ wych w szybie oraz ich prosta konstrukcja, nie wy¬ maga pracochlonnych zabiegów montazowych i kon¬ serwacyjnych w czasie eksploatacji. Urzadzenie pro¬ wadnicze wedlug wynalazku posiada praktycznie calkowita niezaleznosc w zachowaniu pionowosci ciagu prowadniczego od ewentualnego skrzywienia szybu oraz umozliwia uzyskanie zmniejszenia wiel¬ kosci zmian sprezystosci ciagu prowadniczego (za¬ chowanie w miare stalej sprezystosci) wzdluz gle¬ bokosci szybu, a tym samym zmniejszenie mozliwos¬ ci wystepowania drgan parametrycznych ukladu naczynie — prowadnik.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój po¬ ziomy przez ciag stalowo-linowy i zlacze klinowe, fig. 2 — przekrój pionowy przez ciag stalowo-lino¬ wy w miejscu zlacza klinowego, fig. 3 przedsta¬ wia schematyczny przekrój pionowy szybu wraz z ciagami stalowo-linowymi, fig. 4 — przekrój po¬ przeczny szybu z prowadzeniem stalowo-linowym dwóch naczyn a fig. 5 prowadzenie stalowo-linowe 5 w zastosowaniu do jednego naczynia.Jak uwidoczniono na fig. 1 i 2 do liny nosno- prowadniczej 1 przymocowany jest prowadnik sta¬ lowy 2 za pomoca zlacza klinowego, w którym lina nosno-prowadnicza 1 opiera sie z jednej strony 10 o wkladke stalowa 3, przyspawana do wewnetrznej powierzchni prowadnika stalowego 2, a z drugiej strony jest dociskana za pomoca sruby 4 poprzez klin 5 i wkladke stalowa 6. Sworzen 7 osadzony obrotowo w blachach bocznych 8, ograniczajacych 15 elementy zlacza, stanowi punkt zaczepienia dla sru¬ by 4 i miejsce oparcia dla klina 5. Czolowe i boczne plaszczyzny robocze prowadników stalowych 2 sa ustalone wzgledem siebie za pomoca laczników sta¬ lowych 9, przyspawanych na jednym z konców pro- 20 wadnika stalowego 2 do jego wewnetrznej powierz¬ chni. W ten sposób mocowane prowadniki stalowe 2 do liny nosno-prowadniczej 1 stanowia stalowo- -linowy ciag prowadniczy.Jak widac na fig. 3 stalowo-linowy ciag prowad- 25 niczy jest uchwycony jednym koncem na wiezy szy¬ bowej lub na zrebie szybu, a na drugim koncu obcia¬ zony odpowiednim ciezarem. Ponadto w dowolnych odleglosciach pionowych okreslonych dla danego urzadzenia wyciagowego, stalowo-linowy ciag pro- 30 wadniczy jest dodatkowo ustalony przez elastyczne przymocowanie go do obudowy szybu za pomoca uchwytów sprezynowych 10 i ustalony wzgledem wspólpracujacego ciagu za pomoca ram stalowych 11 jak pokazano na fig. 3, fig. 4 i fig. 5. 35 PL