Opublikowano: 30.IIL1971 62544 KI. 76 c, 2/03 MKP D 01 h, 1/04 CZYTLLNIA to fiu Patentowac Wspóltwórcy wynalazku: Tadeusz Zielinski, Janusz Gorczynski, Kazi¬ mierz Marciniszyn Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Lniarskiego im. Rewolucji 1905 r.„Zyrardów", Zyrardów (Polska) Urzadzenie do przedzenia wlókien lykowych, zwlaszcza Imanych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do przedzenia wlókien lykowych, zwlaszcza lnianych, umozliwiajace wielokrotne przyspieszenie, przy przedzeniu na mokro, rozklejania substancji or¬ ganicznych wiazacych wlókna elementarne i ich zwiazki przez zastosowanie drgan ultradzwieko¬ wych, dzialajacych na kapiel wodna, przez która przechodzi niedoprzed.Znany dotychczas sposób przedzenia na mokro wlókien lykowych, zwlaszcza lnianych i urzadzenie do stosowania tego sposobu polega na stosowaniu kapieli o temperaturze okolo 60°C, znajdujacej sie w korycie, najczesciej drewnianym, zainstalowa¬ nym na maszynie przedzalniczej.W cyklu wytwarzania przedzy, przez kapiel te przechodza wlókna techniczne uprzednio czesane lub zgrzeblone oraz dwojone w tasmach, a nastep¬ nie za pomoca maszyny niedoprzedzarkowej for¬ mowane w niedoprzed, w którym wlókna technicz¬ ne ulozone wzgledem siebie równolegle, tworza nieznacznie skrecona tasme.Substancje organiczne klejowe wiazace elemen¬ tarne wlókna i ich zwiazki zawarte w niedoprze¬ dzie ulegaja wskutek zanuzenia w cieplej kapieli wodnej w korycie na linii przesuwu niedoprzedu w kierunku aparatu rozciagowego nieznacznemu rozklejeniu substancji organicznych klejowych, wiazacych elementarne wlókna i ich zwiazki, wcho¬ dzace w sklad poszczególnych wlókien technicz¬ nych niedoprzedu. 30 2 Zgodnie z obowiazujacymi dotychczas zasadami ujetymi w normach technologicznych, przedza o okreslonym numerze, jakosci i przeznaczeniu wyt¬ warzana jest ze scisle ustalonych mieszanek wlók¬ na standaryzowanego. Odstepstwo od mieszanek wedlug obowiazujacych norm jest niedopuszczalne w dotychczasowej technologii, gdyz znajduje bez¬ posrednio odbicie w pogorszeniu jakosci przedzy i tkanin oraz w spadku wydajnosci maszyn i lu¬ dzi w przedzalni, tkalni i wykonczalni.Niedogodnosc znanego dotychczas urzadzenia do przedzenia wlókien lykowych, zwlaszcza lnianych polega na tym, ze czas w jakim niedoprzed poko¬ nuje droge kapieli w korycie, szczególnie w no¬ woczesnych, szybkobieznych maszynach przedzal¬ niczych, jest zbyt krótki, aby substancje sklejajace znajdujace sie we wlóknach niedoprzedu ulegly odpowiedniemu rozklejeniu, niezbednemu dla wlas¬ ciwego przedzenia.Wskutek tego aparat rozciagowy w powiazaniu z calym systemem walków nie jest w stanie do¬ konywac rozciagu niedoprzedu z zachowaniem równoleglego wzgledem siebie i równomiernego po¬ dzialu wlókien technicznych, na linii miedzy apa¬ ratem rozciagowym i urzadzeniem skrecajacym rozciagniete wlókno oraz nawijajacym przedze.Równomierne dozowanie surowca do aparatu skrecajaco-nawijajacego jest bowiem podstawo¬ wym warunkiem uzyskania równomiernej przedzy, który to parametr obok wytrzymalosci decyduje o 62544jakosci przedzy i w konsekwencji o jakosci tka¬ nin.Przedluzanie czasokresu przebiegu niedoprzedu przez kapiel dla lepszego-^dklejenia zwiazków er— ganicznych sklejajacych elementarne wlókno ma bezposredni *wftlyw na zmniejszenie przepustowosci przedzarek.Dalsza niedogodnoscia znanego dotychczas urza¬ dzenia do przedzenia wlókien lykowych, zwlaszcza Imanych jest fakt, ze niedostatecznie rozklejone i pozostawione, we- wlóknie zwiazki takie jak pekty- hjr i ligniny ograniczaja stopien podzielnosci wlók¬ na, co przy dzialaniu.^ urzadzen rozciagowych przy maszynach przedzalniczych powoduje zrywanie wlókien technicznych. W konsekwencji zerwane na pewnych odcinkach Wlókna sa zaprzedzane, co po¬ woduje zgrubienia przedzy lub jej zbytnie pocie¬ nienie. Przedza taka obniza znacznie wydajnosc tkalni i wplywa na zla jakosc tkanin.Wad tych i niedogodnosci unika sie w przypad¬ ku stosowania urzadzenia wedlug wynalazku, umozliwiajacego wielokrotne jrzyspieszenie dzia¬ lania kapieli na zwiazki sklejajace wlókna elemen¬ tarne, na drodze przebiegu niedoprzedu przez ko¬ ryto z kapiela wodna, przy jednoczesnym skróce- 62344 Q i V : i ?< f ~- i i C< Z ?¦¦: "• V t- wplyw na proces tkania \ j^lfe&^lftitejpikojol %*&- :m 10 nin.Przedza z wlókien lykowych, zwlaszcza nrfianych wytwarzana-prz5r^zastosowaniu urzadzenia wedlug wynalazku charakteryzuje sie równiez jasniejsza barwa, zblizona do okolo 1/16 bieli. Pozwala to z kolei na skrócenie cyklu bielenia. lub farbowania przedzy, gdyz przedza wyjalowlona {z substancji sklejajacych i drewnikowych ma wyzsze" powino¬ wactwo do bielenia i farbowania.Ponadto tkaniny skonstruowane z przedzy wyt¬ worzonej za pomoca urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku pozwalaja przy ich bieleniu lub farbowaniu na stosowanie skróconych cykli produkcyjnych w wy- konczalni tkanin, przy równoczesnym mniejszym zuzyciu barwników i chemikalii.Urzadzenie wedlug wynalazku znajduje zastoso¬ wanie w przedzarkach przy przerobie róznych ro¬ dzajów wlókien lykowych* zwlaszcza lnianych^ po¬ chodzacych z moczenia w basenach roszarniczych lub roszonych na lakach.Na calej dlugosci roboczej maszyny przedzalni¬ czej zainstalowane jest koryto z ciepla kapiela wodna, przy czym dno tego koryta, wykonane z blachy nierdzewnej, spelnia funkcje plyty promie¬ niu „Odleglosci pomiedzy walkami rozciagowymi, niujacej drgania ultradzwiekowe o czestotliwosci 20 25 bez wplywu na dotychczasowa przepustowosc ma¬ szyn przedzalniczych, przy czym przedza wytwo¬ rzona przy zastosowaniu tego urzadzenia posiada lepsza jakosc i walory przedzalnicze, dzieki do¬ kladniejszemu rozklejeniu zwiazków sklejajacych zawartych we wlóknach niedoprzedu.Takie wlasnie rozklejanie umozliwia urzadzenie wedlug wynalazku, wytwarzajace w kapieli drga¬ nia ultradzwiekowe o wysokiej czestotliwosci od 18.000 do 80.000 Hz na 1 sekunde i z mozliwoscia regulacji natezenia drgan.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc zainsta¬ lowane na kazdym, znanym typie maszyn przedzal¬ niczych do przedzenia na mokro wlókien lykowych zwlaszcza lnianych.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia ponad¬ to nie tylko intensywne odklejanie z wlókien ele¬ mentarnych substancji sklejajacych oraz drewni¬ kowych w zamierzonym stopniu, lecz takze wy¬ tracanie tych zawiesin do kapieli.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na przy¬ klad na osiaganie z tych samych, stosowanych do¬ tychczas mieszanek surowcowych o okolo 20% cien¬ szej (szlachetniejszej) przedzy, przy równoczesnym znacznym poprawieniu jej walorów uzytkowych.Urzadzenie to pozwala równiez na ograniczenie do minimum zrywania wlókien podczas rozciaga¬ nia na ich dlugosci technicznej.Dzialanie aparatu rozciagowego przedzarki jest znacznie ulatwione dzieki temu, ze wlókno nieza¬ leznie od odklejenia jest czesciowo wyjalowione ze zwiazków sklejajacych i drewnikowych i jest bar¬ dziej podatne na równomierny jego rozciag, dzie¬ ki czemu zabezpiecza sie równomiernosc przedzy.Przedza wytworzona przy uzyciu urzadzenia we¬ dlug wynalazku charakteryzuje sie oprócz wysokiej równomiernosci i wytrzymalosci, równiez miekkos¬ cia i elastycznoscia, które to walory maja dodatni 80 35 40 45 50 55 60 65 od 18.000 do 80.000 Hz i natezeniu w kapieli od 0,2 do 8 Watt/cm*.Drgania ultradzwiekowe sa wytwarzane za po¬ moca przewodników ultradzwiekowych, zamocowa¬ nych do plyty promieniujacej, to jest do dna ko¬ ryta, w ten sposób, ze plyta promieniujaca odpo¬ wiada warunkom pracy membrany tlokowej.Przetworniki ultradzwiekowe, zainstalowane na calej dlugosci dna koryta, sa zasilane z generatora przewodem elektrycznym. Obok maszyny przedzal¬ niczej jest umieszczony generator, który zmienia czestotliwosc napiecia w sieci zasilajacej na wysoka czestotliwosc drgan przetworników ultradzwieko¬ wych i podaje to napiecie do przetworników. Naj¬ bardziej wydajne sa przetworniki ultradzwiekowe piezoelektrostrykcyjne, których sprawnosc prze¬ kracza 90%.Do tego celu nadaja sie równiez przetworniki ul¬ tradzwiekowe typu magnetostrykcyjnego. Plyta promieniujaca drgania ultradzwiekowe jest zamo¬ cowana za pomoca uchwytów do scian bocznych koryta, z zastosowaniem izolacji, korzystnie gumo¬ wej, w celu przeciwdzialania ewentualnym prze¬ ciekom kapieli.Przetworniki ultradzwiekowe, zamocowane do plyty promieniujacej, sa zamkniete w odpowied¬ nio uszczelnionej obudowie, wykonanej z blachy korzystnie nierdzewnej, zabezpieczajacej urzadze¬ nie przed wplywem wilgoci atmosferycznej, znaj¬ dujacej sie w przedzalni.Generator pracuje na znanych zasadach i moze to byc generator maszynowy, lampowy lub tez zbu¬ dowany w oparciu o elementy pólprzewodnikowe.Zalecane jest stosowanie zwlaszcza generatora z elementami pólprzewodnikowymi, poniewaz ma on wysoka sprawnosc przetwarzania.Przedmiot wynalazku jest wyjasniony blizej na przykladzie wykonania, uwidocznionym na rysun-«2544 5 6 ku schematycznym, który przedstawia urzadzenie do przedzenia wlókien lykowych, w przekroju po¬ przecznym.Urzadzenie to stanowi umieszczone pod cewkami 1 z niedoprzedem, w górnej czesci korpusu prze¬ dzarki, koryto 4, wyposazone w prowadniki 5 i 6 niedoprzedu i w plyte promieniujaca 7 z przet¬ wornikami ultradzwiekowymi 12, umieszczonymi w najblizszym sasiedztwie linii przebiegu niedo¬ przedu przez koryto 4 z kapiela 3. Takie umiesz¬ czenie przetworników ultradzwiekowych 12 umoz¬ liwia dzialanie ultradzwieków na niedoprzed, prze¬ suwany w korycie 4 z kapiela 3 i kierowany za pomoca prowadników 5 i 6 oraz pozwala na za¬ stosowanie niewielkiej liczby przetworników 12 i na nieznaczne zuzycie przez nie energii elektrycz¬ nej,, dostarczonej przewodami 13 z generatora 14.W ten sposób eliminuje sie równiez martwe pola pomiedzy poszczególnymi liniami przebiegu niedo¬ przedu.W celu ochrony urzadzenia przed wilgocia atmo¬ sferyczna plyta promieniujaca 7, stanowiaca dwa koryta 4, jest wraz z przetwornikami ultradzwiek kowymi 12 obudowana rynna ochronna 15.Przedzenie przy uzyciu urzadzenia wedlug wy¬ nalazku przebiega nastepujaco: niedoprzed z cew¬ ki 1, zaznaczony na rysunku linia przerywana, wprowadzony poprzez prowadniki 2 do kapieli 3, znajdujacej sie w korycie 4, przechodzi poprzez prowadnik 5 i 6, równolegle do plyty promieniu¬ jacej 7.Niedoprzed z cewki 1 napotyka w kapieli 3 na ultradzwiekowe drgania plyty promieniujacej 7, na linii miedzy prowadnikami 5 i 6 i wskutek drgan ultradzwiekowych podlega rozklejeniu i wy¬ traceniu do kapieli 3 substancji sklejajacych i drewnikowych, znajdujacych sie we wlóknach niedoprzedu. Niedoprzed jest wyprowadzony za pomoca walków wyciagowych 8 na zewnatrz ko¬ ryta 4, a nastepnie jest podany do walków roz¬ ciagowych 9. Wlókno niedoprzedu rozciagniete za pomoca walków rozciagowych 9 podane jest z ko¬ lei do aparatu skrecajaco-nawijajacego 10, który skreca rozciagniete wlókno w przedze i nawija ja na cewke przedzalnicza 11.Tak wiec przez zastosowanie urzadzenia wedlug wynalazku w kapieli wodnej 3 nastepuje szybkie odklejanie substancji sklejajacych wlókna.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na otrzy¬ mywanie przedzy o okreslonej numeracji z tan¬ szych mieszanek surowcowych.Wynalazek nie ogranicza sie tylko do przedze¬ nia wlókien lykowych, zwlaszcza lnianych, lecz moze miec równiez zastosowanie przy nieznacz¬ nych modyfikacjach urzadzenia, przy niezmienio¬ nej jego istocie, takze do uszlachetniania wlókien lykowych przed ich przedzeniem lub do wytwa¬ rzania z nich kotoniny oraz do prania wszelkich tkanin przed ich bieleniem lub farbowaniem. PL