PL62059B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 16. VL1966 (P115 153) 5.1.1971. 62059 KI. 23 c, l/Ol MKPC 10 m, 1/28 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Witold Pawlowski, Wladyslaw, Zajezierski, Henryk Maczel Wlasciciel patentu: Instytut Technologii Nafty, Kraków (Polska) Sposób uszlachetniania olejów smarnych Przedmiotem wynalazku jest sposób uszlachet¬ niania olejów smarnych przeznaczonych do pracy W ciezkich warunkach, to jest w wysokich tem¬ peraturach, w warunkach szybkobieznych przeklad¬ ni i przy duzych obciazeniach, a takze w otoczeniu ujemnych temperatur.Oleje takie musza posiadac stabilna lepkosc oraz odpornosc na dzialanie mechaniczno-dynamiczne.Znane jest uszlachetnianie olejów smarnych opartych na olejach mineralnych ii/lub substan¬ cjach syntetycznych za pomoca polimerów izobu¬ tylenu o ciezarze czasteczkowym ponizej 50 000.Tak np. stosuje sie do tego celu poliizobutyleny otrzymane w procesie polimeryzacji izobutylenu w temperaturze okolo —60°C. Z opisu patentowego Niemieckiej Republiki Federalnej nr 1081586 zna¬ ne jest stosowanie poliizobutylenów jako dodat¬ ków do olejów smarnych. Istota tego patentu jest stosowanie specjalnego poliizobutylenu, tj. takiego, który zostal otrzymany przez naswietlanie promie¬ niami jonizujacymi o wysokiej energii.Polimery te wykazuja tylko czesciowa rozpusz¬ czalnosc w olejach mineralnych.Dodatek poliizobutylenów o ciezarze czasteczko¬ wym okolo 10 000 do 15 000 (takich jak np. Oppanol B10M, B15M, G15) z uwagi na ich niecalkowita rozpuszczalnosc w olejach nawet takich jak oleje napedowe, powoduje wytracanie sie ich z oleju, zwlaszcza w obnizonej temperaturze. Ponadto oleje z dodatkiem takich poliizobutylenów nie wykazuja 25 30 dostatecznej trwalosci na. dzialanie mechaniczno- -dynamiczne/* Spadek lepkosci oleju zawierajacego Oppanol B-100 dochodzi do 20'% w stosunku do lepkosci poczatkowej oleju (przed próba).Oleje otrzymane sposobem wedlug wynalazku nie maja powyzszych wad. . .. -.Stwierdzono, ze rozpuszczalnosc dodatków uszla¬ chetniajacych w olejach smarnych zalezy w duzym stopniu od warunków w jakich te dodatki, synte¬ tyzowano.Opierajac sie na powyzszym stwierdzono dalej, ze poliizobutyleny otrzymane metoda wedlug opisu patentowego Nr 58 840 wykazuja duzo lepsze wlas¬ ciwosci od dotychczas stosowanych oligomerów izobutylenu, .gdyz dzieki bardzo dobrej rozpusz¬ czalnosci w olejach gwarantuja stabilna lepkosc tych olejów jak tez odpornosc na dzialanie mecha¬ niczno-dynamiczne.W metodzie przytoczonej w opisie patentowym nr 58 840 poliizobutylen otrzymuje sie przez poli¬ meryzacje izobutylenu w lagodnych warunkach polimeryzacji w temperaturze 0 do 50°C przy uzyciu kompleksu katalitycznego utworzonego ze zwiazku chlórowco-alkiloglinowego, korzystnie ety- lochlorowcoglinowego i wody w stosunku molo¬ wym wody do zwiazku chlorowcoalkiloglinoWego wynoszacym 1 : 6, korzystnie -2:4 w rozpuszczal¬ niku weglowodorowym.Sposób uszlachetniania olejów smarnych' prze¬ znaczonych do pracy w ciezkich warunkach po- 62 0593 lega na tym, ze do oleju bazowego o lepkosci 0,8 do 29 cSt w temperaturze 100°C ogrzanego do temperatury do 100°C wprowadza sie 0,5—10% wagowych poliizobutylenu o ciezarze czasteczko¬ wym ponizej 50 000 otrzymanego przez polimery¬ zacje izobutylenu w temperaturze 0 do 50°C przy uzyciu kompleksu katalitycznego utworzonego ze zwiazku chlorowcoalkiloglinowego i wody w roz¬ puszczalniku weglowodorowym wedlug sposobu opisanego w opisie patentowym nr 58 840 ewen¬ tualnie w mieszaninie z 0,5—fltyo wagowych w sto¬ sunku do oleju bazowego kopolimetakrylanu lub kopoliakrylanu zawierajacego jeden lub wiecej rodników alkoholi o dlugosci lancucha Ci_20, wy¬ kazujacego zdolnosc podnoszenia wskaznika lep¬ kosci oleju, zdolnosc obnizania temperatury krzep¬ niecia, albo posiadajacego wlasnosci detergentu.Stosowany olej bazowy moze byc pochodzenia mineralnego, syntetycznego lub stanowic miesza¬ nine tych substancji. Wprowadzony dodatek zmniejsza równiez wydatnie ilosc tworzacych sie nagarów i koksów. Oleje zawierajace do 1GV© oli¬ gomerów izobutylenu wykazuja wlasciwosci takie jak olej hydrauliczny.Dodatek do 8°/o oligomerów izobutylenu stosuje sie dla olejów przeznaczonych do pracy przy du¬ zych cisnieniach, w ilosci do 10Vo do lzejszych olejów typu silnikowego.Wlasciwosci olejów zawierajacych dodatek .po¬ liizobutylenu oraz olejów otrzymanych sposobem wedlug wynalazku zawierajacych dodatek oligo¬ meru izobutylenu otrzymanego wedlug patentu nr 58 840 podane sa w ponizszych tablicach 1 i 2.Tablica 1 Charakterystyka lepkosciowo-temperaturowa Rodzaj mieszanki Olej + Oppa- nol B100 Olej + Oppa- nol B10M Olej + Oppa- nol B15M Olej z dodat¬ kiem oligo¬ meru izobu¬ tylenu Ilosc ttodat- ku* wago¬ wy 8,6 8,6 8,6 8,6 Let*°sc» Temperatura w °C — 40°C 1200 1288' 1939 738 zmetnie¬ nia —36 ^0 —44 —61 krzepnie¬ cia —72 —63 —63 —67 Tablica 2 Trwalosc na dzialanie mechaniczno-dynamiczne Rodzaj mieszanki 3P/e Oppanolu B100 w oleju 3»/e Oppanolu B15M w oleju 3% Oppanolu B19M w oleju 3% Oligomeru izobu¬ tylenu w oleju Spadek lepkosci oleju 20,3Vo 14,2°/t 1 4,2Vo 0,2 — 0,8P/o | «59 4 Temperatury zmetnienia mieszanek zawieraja¬ cych po 8,6°/o wagowych Oppaitoli sa wyzsze niz mieszanki oleju z 8,6% oligomeru izobutylenu, co wskazuje, ze sa one mniej rozpuszczalne w oleju. 5 Równiez ich wyzsze lepkosci w —40°C swiadcza o gorszej charakterystyce lepkosciowo-temperatu- rowej olejów zawierajacych Oppanole, poniewaz oleje wykazujace dobra charakterystyke powinny byc w temperaturach ujemnych jak najbardziej 10 plynne.Trwalosc poliizobutylenów na dzialanie mecha¬ niczno-dynamiczne badano w aparacie i metoda podana w opisie patentowym nr 45 648. Polega ona na przetlaczaniu oleju pod cisnieniem przez otwory o srednicy 0,5 mm w sitku metalowym wmonto¬ wanym w przewód ukladu w którym krazy olej.Sposób wedlug wynalazku wyjasniaja blizej po¬ nizsze przyklady.Przyklad I. Do 100 kg oleju bazowego o na¬ stepujacych wlasciwosciach: gestosc w 20°C — 0,8 g/ml, lepkosc 7 cSt w 100°C, temperatura krzep¬ niecia —13°C Ogrzanego do temperatury 100°C, dodaje sie oligomer izobutylenu o srednim ciezarze czasteczkowym 22000 w ilosci 8 kg, a po jego roz¬ puszczeniu wprowadza sie 2 kg kopolimetakrylanu alkoholi o dlugosci lancucha weglowego C18 — C20, przeciwutleniacz w ilosci 0,5 kg, dodatek przeciw- pienny typu silikonu w ilosci 2 g oraz detergent typu naftosulfonianu baru w ilosci 2,5 kg. Lepkosc otrzymanego oleju wynosi 9,5 cSt, wskaznik lep¬ kosci powyzej 130, temperatura krzepniecia —29°C, gestosc 0,8 g/ml.Przyklad II. Do 100 kg oleju bazowego o na¬ stepujacych wlasciwosciach: lepkosc 2,4 cSt w 50°C (okolo 0,8 cSt w 100°C), temperatura zaplonu 85°C, temperatura krzepniecia — 70°C ogrzanego do okolo 35°C dodaje sie oligomer izobutylenu o srednim ciezarze czasteczkowym 29000 w ilosci 10 kg, a po jego rozpuszczeniu wprowadza sie 0,5 kg fenylo- betanaftyloaminy. Lepkosc otrzymanego oleju wy¬ nosi 11,6 cSt w 50°C, temperatura zmetnienia —»66DC, temperatura krzepniecia —70°C.Przyklad III. Do 100 kg oleju bazowego sta¬ nowiacego mieszanine oleju mineralnego oraz ply¬ nu syntetycznego typu estrów kompleksowych kwasów dwuzasadowych i alkoholi wielowodoro- tlenowych o wlasciwosciach: lepkosc 5 cSt w 100ÓC, gestosc 0,9 g/ml, temperatura krzepniecia —38°C ogrzanego do temperatury 50°C, dodaje sie 50 2 kg oligomeru izobutylenu o srednim ciezarze cza¬ steczkowym 22000, 6 kg polimetakrylanu alkoholi o dlugosci lancucha srednio C8 — Ci6, a po ich rozpuszczeniu wprowadza sie pozostale dodatki: 0,5 kg antyutleniaeza 3,7 dwuoktylofenotiazyny, 0,2 aminopirydyny.Wlasciwosci otrzymanego produktu: lepkosc 10 cSt w 100°C, temperatura krzepniecia —493C, trwalosc na dzialanie mechaniczne — spadek lep¬ kosci w temperaturze 20°C okolo 0,9°/o. 80 PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób uszlachetniania olejów smarnych za w pomoca polimerów izobutylenu o ciezarze czastecz-62 959 5 6 kowym ponizej 50 000 znamienny tym, ze do oleju bazowego o lepkosci 0,8 do 29 cSt w temperaturze 100°C ogrzanego do temperatury 35 — 100°C wpro¬ wadza sie 0,5—lO^/o wagowych oligomeru izobuty- lenu o ciezarze czasteczkowym ponizej 50 000 otrzy¬ manego w temperaturze 0—50°C przez polimery¬ zacje izobutylenu w obecnosci kompleksu katali¬ tycznego utworzonego ze zwiazku chlorowcoalki- loglinowego i wody w rozpuszczalniku weglowo¬ dorowym oraz ewentualnie 0,5—8P/o wagowych w stosunku do ilosci oleju bazowego kopolimeta- krylanu ii/lub kopoliakrylanu zawierajacego jeden lub wiecej rodników alkoholi o dlugosci lancucha Ci—20 jak równiez inne znane dodatki.

2. Sposób wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze jako olej bazowy stosuje sie olej pochodzenia mi¬ neralnego, syntetycznego lub mieszanine tych olejów. •5 PL PL