Opublikowano: 25.IX.1970 61009 KI. 39 b4, 29/24 MKP C 08 £,29/24 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Wspólwlasciciele patentu: Bronislaw Zyska, Kazimierz Bik, Józef Procu- kiewicz, Janusz Polski, Malgorzata Kuczera, Ryszarda Karolczak Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Zaklady Chemiczne „Oswiecim", Oswiecim (Polska) Tworzywoz polichlorku winylu do wytwarzania tasm przenosnikowych oraz sposób jego otrzymywania Przedmiotem wynalazku jest tworzywo z poli¬ chlorku winylu do wytwarzania tasm przenosniko¬ wych stosowanych miedzy innymi w górnictwie oraz sposób jego otrzymywania.Dotychczas stosowane do otrzymywania tasm przenosnikowych tworzywa . skladaja sie z poli¬ chlorku winylu o uziarnieniu od 0,5 do 1O0 mikro¬ nów oraz znanych zmiekczaczy i barwników. Tech¬ nologia sporzadzania tasm przenosnikowych pole¬ ga na powlekaniu odpowiedniej tkaniny technicz¬ nej wymienionym tworzywem o konsystencji pasty, zzelowaniu tworzywa w wyzszej temperaturze i laczeniu kilku warstw powleczonej tkaniny w jedna tasme o odpowiedniej grubosci.OJkres uzytkowania tasm przenosnikowych, na przyklad w kopalniach wegla byl dotychczas sto¬ sunkowo krótki. Na skutek postepujacych procesów starzenia sie i destrukcji zarówno tworzywa sztucz¬ nego, jak i wlókna celulozowego:, w warunkach dzialania takich czynników, jak wilgoc, podwyzszo¬ na temperatura i mferoorganizmy, nastepowalo szybkie zuzywanie sie i niszczenie tasm przenosni¬ kowych. iZnany jest sposób zwiejkslzenia trwalosci tasm przenosnikowych przez dodatek do tworzywa z polichlorku Winylu silnych srodków grzybobójczych, jak na przyklad zwiazki organiczne cyny, jednak¬ ze zwiazki te sa drogie i dodatek ich podwyzsza koszt tworzywa. 10 15 20 25 J0 2 Celem wynalazku jest zwiekszenie trwalosci tasm przenosnikowych.W badaniach nad otrzymaniem odpowiedniego tworzywa z poliictoloifcu winylu niespodziewanie okazalo sie, ze dodatek 0,05 do 1% wagowych kwasu borowego do pastotwórczego polichlorku wi¬ nylu o wysokim stopniu rozdrobnienia, zmienia ko¬ rzystnie wlasnosci tworzywa i powoduje znaczne zwiekszenie trwalosci tasm przenosnikowych. Istot¬ ne znaczenie ma przy tym sposób wprowadzenia kwasu borowego, a mianowicie dodanie go do dyspersji wodnej polichlorku winylu przed- jej su¬ szeniem rozpylowym. Dyspersje wodna polichlorku winylu otrzymuje sie znanym sposobem przez poli¬ meryzacje emulsyjna chlorku winylu. Taki sposób wprowadzenia kwasu borowego zapewnia dokladne i równomierne jego wymieszanie z polichlorkiem winylu.Zwiekszenie trwalosci tasm przenosnikowych wedlug wynalazku uzyskano stosujac dodatek kwa¬ su borowego, do pastotwórczego polichlorku winy¬ lu o duzym stopniu rozdrobnienia. W badaniach laboratoryjnych stwierdzono, ze jednowarstwowy uklad bawelna — tworzywo sztuczne z polichlorku winylu o malym stopniu rozdrobnienia i bez do¬ datku kwasu borowego, traci w warunkach przy¬ spieszonego dzialania mikroorganizmów celuloli- tycznych po 30 dniach 903/o swej pierwotnej wy¬ trzymalosci; — uklad bawelna — tworzywo z do¬ datkiem kwasu borowego i z polichlorku winylu 6100961009 o malym stopniu rozdrobnienia traci 74% pierwot¬ nej wytrzymalosci; uklad bawelna — tworzywo bez dodatku kwasu borowego i z polichlorku winylu o duzym stopniu rozdrobnienia — 62%, natomiast uklad bawelna — tworzywo z dodatkiem kwasu barowego i z polichlorkiem winylu o duzym stop¬ niu rozdrobnienia traci tylko 20% swej pierwotnej wytrzymalosci.Polichlorek winylu o duzym stopniu rozdrobnie¬ nia, zawierajacy przewazajaca ilosc ziarna o sred¬ nicy ponizej 10 mikronów, otrzymuje sie jednym ze znanych sposobów, na przyklad przez bardzo drobne rozpylenie dyspersji wodnej polichlorku winylu w suszarkach rozpylowych lub przez zmie¬ lenie wysuszonego produktu, wzglednie przez odpo¬ wiednia segregacje ziarna.W tworzywie wedlug wynalazku stosuje sie zna¬ ne zmiekczacze w ^ilosci okolo 70% w stosunku do masy polichlorku i kwasu borowego.Zastosowanie do otrzymywania tasm przenosni¬ kowych tworzywa sztucznego z polichlorku winylu otrzymanego sposobem wedluig wynalazku jpirizynosi znaczne oszczednosci, dzieki przedluzeniu okrelsu uzytkowania tasm przenosnikowych, zwlaszcza w uciazliwych warunkach pracy w górnictwie.Przyklad: Do dyspersji wodnej polichlorku winylu zawierajacej 490 czesci wagowych poli¬ chlorku winylu na 550 czesci wody, dodano 1,1 cze_ 10 15 20 25 sci wagowych kwasu borowego. Otrzymana dys¬ persje wysuszano w suszarce rozpylowej, a nastep¬ nie wysuszony produkt zmielono w mlynie udaro¬ wym. Do wytworzonego produktu dodano jako zmiekczaczy 240 czesci wagowych fosforanu trój- krezylu, 78 czesci wagowych ftalanu dwuoktyhi oraz 15 czesci wagowych czerwieni zelazowej jako barwnika i calosc mieszano przez 12 minut. Po odpowietrzeniu pasty w ciagu 120 minut otrzymana mieszanina jest gotowa do uzycia jej w procesie sporzadzania tasmy przenosnikowej.Z ,a s tr z e zenia pat e n t owe 1. Tworzywo z polichlorku winylu do wytwarza¬ nia tasm przenosnikowych, znamienne tym, ze sta¬ nowi go pastotwórczy polichlorek winylu o duzym stopniu rozdrobnienia zmieszany z kwasem boro¬ wym w ilosci od 0,0i5 do 1% wagowych w odnie¬ sieniu do polichlorku winylu, z dodatkiem znanych zmiekczaczy w ilosci okolo 70% wagowych w sto¬ sunku do mieszaniny polichlorku winylu i kwasu borowego. 2. Sposób otrzymywania tworzywa, wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kwas borowy dodaje sie do gotowej dyspersji wodnej polichlorku winylu, otrzy - manej znanym sposobem przez polimeryzacje chlor¬ ku winylu prowadzona w srodowisku wodnym.ZG „Ilueli" W-wa, zam. 831-70 nakl. 253 esz. PL