Juz oddawjna zauwazono, iz skoro zwy¬ kly naztklaidi pfaogiefriiacyjiny pimiwtacteioinjy w oedu wydlzilelalnliia iz palsiiwiai sitaleigio (jak np. oleju, lignitu, torfu, drzewia i t di.) i wogóle z weglowodorowych zwiazków organicznych pólproduktów bardziej cennych, zasta|pdc obróbka izlalpioimoca rozpuszczalników omgai- nicznych, najkorzystniej pod cisnieniem i w teanlperaiturzie podwyzszonej, lub zajpomio- ca -pradu gazu goracego (np. wodoru), wów¬ czas pólprodukty ciekle oddzielaja sie w ilosci wiekszej i nie rozkladaja sie na me¬ to ii wcdtait Pcmiadlfco zaiuw&zionio, zte w| ce¬ lu otrzymania z piailiwa cieklego (olejów mi¬ neralnych lub ropy naftowej, olejów lupko¬ wych!, itio^iSinnyoh lub izwftetrlzecych) lub jz od- pajdków, otrzymywanych1 przy obróbce pai- ltiwtaj óninegjo pochodzenia (maizi ppgjaizowej, mazutu, odpadków otrzymywamych przy krakowaniu, naftalenu, smoly, gumy i t d.) konzysitiniiiel jlelsitl ppzy rozidizielialniiu tych pro¬ duktów na rózne skladniki' zapoinoca rozlpiu- szczalników bardziej (lotnych, dzialac pod oiisniiieiniijeim ii w item^pemaftuirze poidlwyzsizome,j lub destylowac je równiez ppd cisnieniem i *w jpraidlzLe glalziu goracego, jak np. w tdbec- nosci wodoru, który uniemozliwia odlwodor- riianie pewnych .skladników.Rozpowszechnieniu tych sposobów! sta- wfaily ijedinak na pnzletslzkoldiziiie wysokie ko- szity jakie .pociaga za soba sprezanie cieczy lub igazów pomocniczych, jak równiez i od¬ zyskiwanie ciepla wjprowadzonejgio.Obecnie wykryto, iz istnieje znacznailosc procesów chemicznych, przemyslo¬ wych, w których rozporzadza sie zupelnie idiainnio iznaazinemi ilioisidiaimii gazu i cieczy,, poddanych znacznemu cisnieniu i posiada-, jacych lemperaituire wysoka, sklad których nadaje sie do wyciatgatniia pólproduktów wartosciowych, zawartych w paliwie sta¬ lem lub cieklem i wogóle w zwiazkach or¬ ganicznych pochodnych weglowodorów.Tego rodzaj-u procesami! sa syntezy ga¬ zowe, egzoterpiiczne, prowadzone pod ci¬ snieniem,, szczególnie zas syntezy weglowo¬ dorów, aldehydów, ketonów i t d\. otrzyma¬ ne dzialaniem ciepla, cisnienia i katalizato¬ rów na mieszaniny gazowe, skladajace sie z tldnku wegla, wodom lub z zialwiiieirialjacych zinialazne iilosiai! tego estartlniiego- wegliowodio- róiw.W celu przeprowadzenia podobnej ob¬ róbki, mieszanine gazowa (o której mowa powyzej), wyplywajaca z komory reakcyj¬ nej i posiadajaca temperalture okolo 200°— 600°C, z której przez ochladzanie usunieto ciekle weglowodory, alkohole1, ketony i t d., skraplajace sie ,pod cisnieniem Wysokiem; i która mtazna ogrzac przez wymianie ciepla Mb bezposrednio nalezy utrzymywac w o- bliegu pcid cisnieniem bardzo wysokiem.Gazy te i ciecze znajdujace sie pod ci¬ snieniem i posiadajace temjperaiture wyso¬ ka, mozna zuzytkowac ido wszelkiego rC- dza/jiu wyciagania (ekstrahowania), o któ- rem mowa powyzej, unikajac kosztów do¬ datkowych, zlwiazanyoh ze isipresaniem i ogrzewaniem tych gazów i cieczy.Mozna np, slprezony gaz goracy, wyply¬ wajacy z komory reakcyjnej, skierowac w .postaeii pradu stalego do jednego lub kil¬ ku autoklawów, urzadzonych specjalnie w tym celu, w których umieiszcza sie podlega¬ jace rozszczepianiu zwiazki organicznie; jak .n(p. oleje, lignity lub drzewo; gazy te uno¬ sza ze soba do skraplacza pólprodukty lot- •lilJ®» 5a!*j^daioozes'iltije pairy, wyitwonziofniei' pibd- ¦ czas reajkcji katalitycznej lacza sie ltib nie laczar z flfowyzszejmi póljprodiuktami/ Ze skropliny, otrzymanej w tein sposób, od¬ ciaga sie rózne zawarte w nilej skladiniki za¬ pomoga odparowania, destylacji czastko¬ wej, lub w ra»zie potrzeby, rektyfikacji Mozna równiez np. w skraplaczu stoso¬ wanym przy syntezie glównej zatrzymac pewma czesc skropliny, która ogrzewa sie badz zapomoca ciepla, zadartego -w innych produktach, badz bezposrednio, badz tez, istosujac ijeidbocizesnie: oba sposoby odzie¬ wania, i kieruje te ciecz zapomoca pompy do jednego lub kilku autoklawów, zawiera¬ jacych podlegajace rozszczepieniu .zwiazki organiczne, wydzielajac W ten sposób pro¬ dukty rozpuszczalne, przyczem ciecz, wy¬ plywajaca z autoklawu, imoze og^ze^ac ciecz doplywajaca.Lub tiez. wlrdsizciie mozinial sitosiowiac jiedno- czesauie /wyplywajace z. koimlclry neiaikcyjnej sprezone gazy gorace i ciecz, gromadzaca sie w skrlapllaCizu, idlziallajaic niemiii ibadlz jednoczesnie, badz kolejno nai podlegajace rozsizczeipieniu zwiazki organiczne. W tym wyipadku ciecz splywa w aultoklawiiie zgóry nadól, gaz z&s plynie ód»wrotnlie, iprzyczem ciecz wyplywajac z autoklawu, qgfzeiwa ciecz doplywajaca.Gazy i oiielciz imozlnai 'Uruchomiac w spo¬ sób najrozmaitszy, zaleznie od zwiazków obrabianych, jak równiez i ispolsofou ilch roz- mielszczenlla w autoklalwie i buidbwy tych o- statnich. Skoro przerabia sie ciala stale jak oleje, lignity i torf, korzystnfile jest ulozyc je w aultoklawie na przegrodach dziurkowa¬ nych, a to w tym celu, aby gaz molgfl prze- plywac zdolu.Skoro przerabia sie ciala ciekle lub .ga¬ szcze, natenczas glaz lub ciecz doprowadza sie zapomoca rur, zanurzonych w tych cila- lach, lub zapomoca belkotki.Suitetamfcje, szczególnie sulbistancje sta¬ le, w celu obróbki korzystnie jest umiescic w koljpakach lub koszach stozktoHviaJtych o dnach dziurkowanych lub niedlziiurkowa- nyoh, które umieszcza sie nasitejpnie bardzo szckellrfie w taldiegoz ksztaltu autokl&wadh'. — 2 —Teostatnie mozna nakrywiaic pokrywa odej¬ mowalna, uiszic^lnkxn£| hydraulicznie w ten sposób, aby mozna ja bylo szybko nakladac i zdejmowac, co uiinozliwiila llartwe wyjmo¬ wanie kosza lub kolpaka i zastapienie go dnnymi napelnionym ifiwiiiezymj ladlunkSetn podlegajacego obróbce produktu.Autoklawy mozna wlaczyc w jeden.i ten siam obieg gazowy lub cieczy równoleg|le lulb w szereg, a to w; celu wieksizego lub mniejszego wyczetlpania pnoduiktu obirajbla- nego lub w celu przedluzenia dzialania ga¬ zu lulb dieczy, lub wtneszcie w celu ochlodze¬ nia autoklawu przez czas niezbedny, bez znaniejiszenia jednak wydajnosci ogólnej.Produkty gazowe, wydzielajace sie pod¬ czas obróbki produktów (rozszczepóanych i nieskroplone w skraplaczu mozna dola¬ czyc do obiegu gazowego reakcji glównej, lub tisunac w jakikolwiek badz znany spo¬ sób, jak np). przez iskraplamie czastkowe, zalpomoca rozprezania, z wykonaniem lub bez wykonania pracy zewnetrznej, badz przez ochladzanie pod cisnieniem zalpomo¬ ca pcisibncinmego zródla zimna.Od)padki' stale lub ciekle, pozostale w autoklawie, mozna zuzytkowac w jakikol¬ wiek badz is|poisób jzauany db lotirlzyimyfwlafliiiia czesciowo lub calkowicie mieszaniny gazo¬ wej;, iziarw|:leinaijaoeiji tlelnek wegla, wodór, lulb weglowodory (zasicibtae w wodór, któ¬ ra to mieiszanina »sluzy do reakcji syntetycz¬ nej lub tez, dzieki wlasnosciom szczegól¬ nym moze byc iziaisitosiciwamia dlo inneg|oi icelu.W celu dJokladniejsizeigo zrozumienia iistoty wynalazku niniejszego, ponizej przy¬ tacza sie, jedynie tytulem przykladu, spo¬ sób zastosowania wynalazku w (praktyce, co jednak miiie ogtfainicza izasitiosowialnliia tegoz. iPrzyjklad I. Zaklada sie, ze przebiegal reakcja syntetyczna, która polega glówinie na otrzymywaniu weglowodorów i ich po¬ chodnych tlenowych! w wairumikachi,, wy¬ szczególnionych w patencie francuskim Nr 468 427 oraz w patencie niemieckim Nr 293T&7; gaz zapomoca pompy utrzymuje sie w obiegu zamknietym, która to poittpa doprowadza gaz nieprzereagowany i nie- skriopilony, jako taki, doi kemfdry ireakcyjniej, utrzymujac cisnienie 250 atm.Stosownie do wynalazku niniejszego, miedzy ostatnia komore katalHtycztna i skra¬ placz wlacza sie, jeden lub kilka autokla¬ wów, naladowanych olejem tak zwanym kojksowtniktzym, iziafwieinajacym .nip. 22% cial lotnych; gaz, wy|plywaijacy z komory kata¬ litycznej, majacy temperature okolo 420°-^ 450°C, pod cisnieniem 250 atm, przeplywa przez atuklawy zjdiolu do góry. Po trzech godzinach obróbki, wegiel zostaje zreduko¬ wany do 60% sWej wagi1 piertwotnej i staije sie porowatym o wygladzie blyszczacym, /podczas gdy skropMna wzbogaca -sie w pro¬ dukty lotne o znacznej wartosci cieplnej, amonjak, smole ciekla, metan i innie weglo¬ wodory nasycone.Mozna wreszicie zwiekszyc znacznie wy¬ dajnosc produktów lotnych, ogrzewajac szjtucznie do 750—800°, przed wlotem do autoklawu, gazy wyplywajace z komory reakcyjnej i odzyskujac cieiplo w nich za¬ warte po wylocie, z autoklawu.Koksi, maigromadlzoniy w laiuitcklawiiia jako pozostalosc, miozna zuzyc do otrzymywania reialguljacej miileislziaiminy g3.izioiwej- Przyklad II. Z-akliaidlaj1^.,' ze tnefedkcja' syn¬ tetyczna, polegajaca na otrzymywaniu me¬ tanolu syntetycznego zafpomoca (polaczenia skladników mieszaniny gazowej, przebie¬ ga w (obecnosci katalizatorów, która to miie- szanina zawiera w przyblizeniu jedna obje¬ tosc tlenku wegla, dwie objetosci Woldoru i zmiennie ilosci metanu i azotu, pralce prowa¬ dzi .sKie:w .sposób, opisany W patencie fram- cusMim Nr 540543, przyczem tejmjperatura komory reakcyjnej wynosi 300°C i cisnie¬ nie 300 atm.Miedzy ostatni aparat katalityczny i skralpiLalciz wlactzai -,sie jldden lub kilka aiuito- klawów, w których umieszcza sie odpadki drzewne isosny (trociny lulb galezie drzew scietych), poozem pmzepuisizicziaJ sie prlzezi nie - 3 —jednoczesnie, zdolu do góry wyplywajace z komory reakcyjnej gazy gorace i zgóry nadól mniejsza lub wieksza czesc cieczy, zawierajacej - metanol, dolprowiadzajac ja zapbmoca po!m(py dta dolnej czesci skrapla¬ cza iii ogrzewajaic wyplywajacemi z auto¬ klawu gazjami i ciecza goraca.W ten sposób cieczf wyplywajaca z au- klaiwu zawiera oprócz metanolu nierozlozo- nelgo, olejiefc sosnowy, aceton, alkohol izo- prylowy i kwas oatowy, bedace wyciagiiefti dinzewnymi, podfcziais gdly galzy uinosiza iz sio- ba dbidlaJtfcowe ilosci Wodiotru, tl-edku wegla i metfaJmu z peiwina iloscia etylenu i jego po- cbódhych; te ostatnie kendensuje sie na¬ stepnie w obecnosci kataliiziaitora w postaci wegliawiodoirów cieklych w sposób qp&safriy w patendie firamcuskini zgloszonym 7 lutego 1925 roku na ,,S|posób otrzymywania jedno-* czesnie alkoholu metylowego i weglowo- dbrów cieklych".Wegiel, zawarty w drzewie, nagroma¬ dzony w autoklawie, mozna zuzyc do wy¬ twarzania reakcyjnej mieszaniny gazowej lub «db tikiinego o^kiu Przyklad III. Zakladlajac iz glówna re¬ akcja syntetyozma przebiega w sposób opii- sany w patencie francuskim, zgloszonym din. 7 luitego 1925 na „Sposób otrzymywania jednoczesnie alkoholu! metylowego i weglo¬ wodorów cieklych" miesizianlima gaizciwa iskllal- da sie z jednej objetosci etylenu, jednej objetosci tlenku wegla i dwóch objetosci wodoru, przyczem reakcja priowaidzi sie pod cisnieniem 850 alfcm i komore reakcyjna utrzymuje sie w temperaturze 300°C, Miedzy ostatni ajparalt katalityczny i skraplacz wlaloza sie stosownie do wynalaz¬ ku niniejszego, jeden lub kilka autokla- wó|w|, w któiryloh umiieiszciza :si:e ioleje ciezkie z ropy naftowej, naftalen lub pozostalosc z destylacji olejów mineralnych lub roslin¬ nych, poazem wlprowadza sie zapomioca bel- kotki gaz, wyplywajacy z komory reakcyj¬ nej przed1 jego wlotem do skra|plactza, po podniesieniu temperatury do 430°—450°C lub teiz belz podnosizenia teimperiaftury.W ten sposób w skropHnach zwieksza sie znacznie zawartosc olejów lekkich, tak dzieki wprowadzeniu czesci cial, umieszczo¬ nych w autoklawie, jak i dzieki zwieksze¬ niu siie w gazie ilosci weglowodorów nasy¬ conych.Oprócz wypadków przetoczonych po¬ przednio i opisanych w przykladach po¬ wyzszych, sposób, stanowiacy przedmiot wynalazku niniejszego, nadaje sie, nie wy¬ chodzac poza raimy wynlailalzku, do wszel¬ kiego rodzaju przeróbek, majacych na ce¬ lu otrzymywanie z substancyj organicz¬ nych, stasowanych tów okreslonych. Poniewaz tylko czesc gazu lub cieczy, otrzymywanych przy glównej reakojli syntetycznej, stosuje sie 'do obrób¬ ki paliwa lub rozszczepianych substancyj organicznych, wiec produkty ciekle lub ga¬ zowe, otrzymywane przy obróbce powyz¬ szej, zbiera sie odddzielnie od produktów lub gazów, otrzymywanych przy reakcji glównej; ponadto gaiz, wtyplywiajacy iz komo¬ ry reakcyjnej mozna uwolnic uprzednio calkowicie od zawartych w nich i dajacych sie skroplic cial przed skierowaniem go do autoklawu, wypelnionego tworzywem, po¬ dlegaj ^oem obróbce, i po ogrzaniu go ga¬ zem, wyplywaljacym z komory reakcyjnej i autoklawu; to samo dotyczy i cieczy. Wy¬ miane ciepla miedzy gazem i ciecza lub miedzy ciecza i gazem ulatwia znacznie ge- isitosc, jiaika picisiialdla gaz. rwisikuitek spneziainiiia- Katalizatory mozna polaczyc z paliwem stalem lub zanurzyc w cieczach, podlegai- jacych obróbce wedlug wynalazku niniej- isizego. Ramy opisu nini:ej:sizego mlie pozwa¬ laja na opisanie szczególowe urzadzen, stosowanych w kazdym posizczególnym wypadku, lecz wystarczaja do zrozumienia sposobu stanowiacego przedmiot wynalaz¬ ku, 'który polega na stosowaniu do obróbki paliwia lub os-al organilcznych gazów ldb cie¬ czy sprezonych, stanowiacych czesc obiegu — 4 —glównej ircaihcjii syntetycznej otelz ciepla pmzieto ouiichi wytfwoirzoneigio M w mich zalwa|r,- tego. PL