59889 KI. 81 e, 22 MKPB 65 g Opublikowano: 15.VI.1970 i2M UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wieslaw Galocz, mgr inz. Jan Nogly Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Kamiennego „Jankowice", Boguszo- wice (Polska) Przenosnik zgrzeblowy do nachylonych wyrobisk górniczych Przedmiotem wynalazku jest przenosnik zgrze¬ blowy do transportu urobku w górniczych wyro¬ biskach chodnikowych nachylonych pod katem oko¬ lo 45°.Znane dotychczas pancerne przenosniki zgrzeblo¬ we stosowane do transportu urobku w wyrobiskach nachylonych maja te zasadnicza wade, ze nadaja sie do transportu tylko tam, gdzie nachylenie wy¬ robiska nie przekracza 20°. Przy wiekszych nachy¬ leniach wyrobiska wystepuje zjawisko samostacza- nia sie wiekszych bryl skaly, poniewaz zgrzebla tych przenosników obejmuja tylko czesc skaly leza¬ ca bezposrednio na korycie przenosnika. Zjawisko samostaczania sie transportowanego wegla powo¬ duje, z jednej strony nadmierne rozdrobnienie urobku pogarszajac tym samym jego wartosc han¬ dlowa, a z drugiej strony stwarza duze zagrozenie zarówno dla obudowy wyrobiska jak i dla ludzi zatrudnionych przy obsludze urzadzen transporto¬ wych.Znane sa przenosniki hamujace stosowane do transportu urobku w mocno nachylonych wyrobi¬ skach. Przenosniki te maja na jednym lancuchu rozmieszczone w pewnych odstepach zgrzebla w po¬ staci okraglych tarcz przesuwajacych sie w zaokra¬ glonej rynnie. Ze wzgledu na mala wydajnosc ha¬ mujaca postep robót wybierkowych i zbyt duza awaryjnosc przenosniki te nie znalazly szerszego, praktycznego zastosowania w przemysle.Znane jest równiez stosowanie zsuwni zaopatrzo¬ nych w slimak lub w postaci rury wewnatrz pu¬ stej do transportu urobku w wyrobiskach mocno nachylonych, lecz zsuwnie te nadaja sie jedynie itam, gdzie wegiel jest urabiany wylacznie za pomo¬ ca bebnowych kombajnów frezujacych, poniewaz transport urobku za pomoca zsuwni powoduje bar¬ dzo duze jego rozdrobnienie.Próbowano równiez stosowac pancerne przenos¬ niki zgrzeblowe do transportu urobku w wyrobi¬ skach mocno nachylonych. Jednak próby te nie da¬ waly pozytywnych rezultatów, poniewaz okazalo sie, ze wskutek niejednorodnosci materialu, w czasie pracy przenosnika nastepuje nierównomierne wy¬ dluzanie sie lancucha, wskutek czego zgrzebla usta¬ wiaja sie skosnie do osi podluznej przenosnika.Takie ustawienie sie zgrzebel przy poziomym lub lekko nachylonym ulozeniu przenosnika powoduje tylko wzrost oporów ruchu oraz wzrost zuzycia pradu, które bardzo znacznie zmniejszaja wydaj¬ nosc przenosnika.Z przeprowadzonych licznych obserwacji wynika, ze opór przejscia lancucha przez zwrotnie jest w decydujacym stopniu uzalezniony od kata opasania i od kata wejscia lancucha na beben zwrotni. Przy wiekszym nachyleniu przenosnika opory te wzra¬ staja tak, ze w ogóle uniemozliwiaja jakakolwiek prace przenosnika. Stosowanie w takich przypad¬ kach silników o wiekszej mocy powoduje jedynie wyrywanie zwrotni ku górze, lub zrywanie sie lan¬ cucha. -Nadmierny wzrost oporów ruchu, zwlaszcza 5988959889 3 przy przechodzeniu lancucha przez zwrotnie prze¬ nosnika i opisane wyzej zjawisko samostaczania sie urobku wraz ze wzrostem nachylenia wyrobiska jest najwieksza wada uniemozliwiajaca stosowanie zna¬ nych pancernych przenosników zgrzeblowych w w wyrobiskach mocno nachylonych.Dotychczasowe wady i niedogodnosci zostaly usu¬ niete w przenosniku, który jest przedmiotem wy¬ nalazku. Przenosnik jest zaopatrzony w glowice napedowa polaczona przeslami rynnowymi ze zwrotnia oraz w lancuch zgrzeblowy. Istota wyna¬ lazku jest odpowiednia konstrukcja i ksztalt zwrot¬ ni, zgrzebel oraz konstrukcji nosnej, które pozwa- ' laja na uzyskanie duzej wydajnosci przenosnika przy wyeliminowaniu wszystkich szkodliwych wplywów doprowadzajacych do kruszenia sie tran¬ sportowanego wegla i wzrost oporów ruchu.Okazalo; sie, ze mozna to osiagnac, gdy zgrzebla lancucha sa zaopatrzone w trwale zamocowane dwie plyty, z których jedna w ksztalcie odwróco¬ nego trapezu przylega do zgrzebla na calej jego szerokosci, a druga w ksztalcie prostokata, tylko do górnego pasa tego zgrzebla.Natomiast zwrotnia przenosnika jest wyposazona w podluzne, zabudowane od spodu, prowadnice za¬ konczone krzywiznami, które zmniejszaja kat opa¬ sania bebna zwrotni i nadaja lancuchowi kat wej¬ scia na zwrotnie okolo 90° w stosunku do osi po¬ dluznej przenosnika. Odchylony przez prowadnice ku dolowi lancuch wchodzi dopiero na górna po¬ wierzchnie bebna zwrotni, co umozliwia lagodne przejscie lancucha przez zwrotnie nawet wówczas, gdy jego zgrzebla sa ustawione skosnie do osi po¬ dluznej przenosnika. Inna jeszcze cecha przenosni¬ ka wedlug wynalazku jest wydluzenie prawie dwu¬ krotne przesla zwrotni, co jak sie okazalo ma duze znaczenie w polepszeniu warunków pracy przeno¬ snika.. W przeciwienstwie do wad wymienionych wyzej zwrotnia nie jest tu narazona na sily po¬ wodujace jej wyrywanie, poniewaz lancuch nie na¬ piera cala swoja sila na beben zwrotni lecz prze¬ chodzi przez ten beben przy minimalnym oporze.Natomiast wydluzona rynna zwrotni dodatkowo usztywnia cala zwrotnie w przenosniku, co ma swój znaczny wplyw na mniejsze zuzywanie sie jej po¬ szczególnych elementów w czasie pracy przenosni¬ ka.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przenosnik w widoku perspektywicz¬ nym, fig. 2 —i zgrzeblo z plytami w przekroju po¬ przecznym, fig. 3 — uchwyt zgrzebla w widoku z góry, fig. 4 — dolny lapacz w widoku z boku, fig. 5 — hamulec bebna napedowego.Jak uwidoczniono na rysunku przenosnik we¬ dlug wynalazku sklada sie z napedowej glowicy 1 polaczonej rynnowymi przeslami 2 ze zwrotnia 3 oraz z lancucha 4 zaopatrzonego w zgrzebla 5. Do kazdego zgrzebla 5 sa trwale zamocowane dwie plyty w ten sposób, ze jedna plyta 6, która ma ksztalt odwróconego trapezu, przylega do zgrzebla 5 na calej jego szerokosci, a druga plyta 7 w ksztal¬ cie prostokata z wycieciami u dolu, tylko do gór¬ nego jego pasa, przy czym najlepsze wyniki eks- 5 ploatacyjne, to jest najwieksza wydajnosc i naj¬ mniejsze kruszenie urobku uzyskuje sie, gdy sto¬ sunek wysokosci plyt do ich szerokosci ma sie jak 1 do 2.Konce zgrzebel sa osadzone w znanych uchwy- 10 tach 8 lub w uchwytach dodatkowo zaopatrzonych w podluzne, zaokraglone na koncach ramiona 9 za¬ konczone wzniesieniami 10 prowadzacymi lancuch w prowadnicach. Na górnej trasie przenosnik ma podwyzszone zastawki 11 i w pewnych odstepach 15 zamocowane lapacze 12 do chwytania zerwanego lancucha 4. Natomiast wydluzona ^wrotnia 3 ma u dolu zamocowane prowadnice 13 wygiete na kon¬ cach lukowo tak, aby w czasie ruchu lancuch 4 byl odchylany przez te prowadnice ku dolowi i 20 wchodzil na beben zwrotni 3 pod katem okolo 90° do osi podluznej przenosnika dopiero na górnej je¬ go czesci. Poza tym cala trasa przenosnika jest osadzona na podwyzszonej konstrukcji 14. Pod spo¬ dem przenosnik ma zabudowane lapacze skladajace 25 sie z dwóch uchylonych ramion 15 zamocowanych na jednej wspólnej osi 16, przy czym wielkosc wy¬ chylenia tych ramion ograniczaja odpowiednie wy¬ stepy 17. Na napedzie przenosnika jest zabudowa¬ ny szczekowy hamulec 18 do hamowania napedo- 30 wego bebna 19 w przypadku zaniku doplywu pra¬ du.Dzieki takiej wlasnie konstrukcji przenosnik we¬ dlug wynalazku moze pracowac w wyrobiskach mocno nachylonych, przy czym podwyzszone zgrze- 35 bla zgarniaja caly urobek, zapobiegajac jego samo- staczaniu sie w dól. PL