*%^ Opublikowano: 15.XH.1966 Afi jw^^™^"^*wt»^^ti.MKP UKD ¦p»\i Twórca wynalazku: mgr inz. Juliusz Pellar Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Kamiennego „Mortimer Porabka", Zagórze (Polska) Przenosnik zgrzeblowy do transportu i ladowania urobku w podziemiu kopalni Przedmiotem wynalazku jest przenosnik zgrze¬ blowy do transportu i ladowania urobku w pod¬ ziemiu kopalni, za pomoca zdalnie zdejmowanych plyt oslonowych.Przy stosowaniu w eksploatacji górniczej samo- zaladunku urobku, przenosnik transportowy uprzednio nakrywa sie w znany sposób plytami oslonowymi, które nastepnie po dokonanym od¬ strzale zdejmuje sie kolejno recznie, za pomoca lomów i kilofów. Sposób ten pozwalajacy na ciagla prace przenosnika przy jednoczesnym samozala- dunku urobku po dokonanym odstrzale, nadaje sie do stosowania w warunkach górniczych, gdzie po dokonanym odstrzale wyrobisko mozna zabezpie¬ czyc obudowa tak, aby przy kolejnym recznym zdejmowaniu oslon górnik mógl wykonywac swoje czynnosci bez narazenia sie na kalectwo.Dlatego na przyklad przy komorowym systemie urabiania wegla na cala miazszosc o kilku lub kil¬ kunastu metrowej wysokosci, gdzie nie daje sie obudowy, zastosowanie transportu i samozaladunku zwyklymi przenosnikami zgrzeblowymi z recznie zdejmowalnymi oslonami nie moglo miec w ogóle miejsca.Poza tym, w systemie takim, ze wzgledu na duze obciazenie urobkiem, znane konstrukcje plyt oslo¬ nowych nie gwarantowalyby koniecznego zabez¬ pieczenia ciaglego ruchu przenosnika. Dodatkowa wada znanych przenosników jest reczne zdejmowa¬ nie plyt, wymagajace duzego wysilku ludzkiego, 10 15 20 25 30 2 zwlaszcza, gdy odstrzal'jest duzy i przenosnik jest nakryty duza warstwa odstrzelonego urobku.Znane sa wprawdzie plyty oslonowe zdejmowa¬ ne nie recznie lecz zgrzeblami przenosnika, jednak maja one te niedogodnosc, ze górnik musi docho¬ dzic bezposrednio do kazdej plyty, aby recznie pod¬ niesc zamocowana do niej dzwignie dla zaczepienia jej dolnego ramienia o zgrzeblo. Przy komorowym systemie urabiania oraz wszedzie tam, gdzie po odstrzeleniu wyrobisko w czesci lub na calej dlu¬ gosci przenosnika jest nie "zabezpieczone obudowa, tego rodzaju 'konstrukcja plyt wymagajaca uru¬ chomienia przez górnika recznie kazdej dzwigni osobno nie nadaje sie do przyjecia.Poza tym oparcie sie dolnego ramienia dzwigni tylko w jednym punkcie o zgrzeblo powoduje przy sciaganiu skrecanie sie plyty w jedna lub druga strone ukosnie do kierunku posuwu, zsuniecie sie z ramy przenosnika, co w konsekwencji moze pro¬ wadzic do zakleszczenia sie tej oslony i do powaz¬ nej w skutkach awarii przenosnika zgrzeblowego i jego napedu, lub do katastrofy, gdy zepchnieta z toru plyta zaczepi o stojaki obudowy znajdujace sie w poblizu trasy przenosnika.Dalsze zagrozenie bezpieczenstwa zycia górni¬ ków wynika z nastepujacej wady tego rodzaju oslony. Zgrzebla przenosnika przesuwaja sie jak wiadomo w ruchu ciaglym i z ustalona stala ^szyb¬ koscia. Reczne przechylanie dzwigni az do oparcia o zgrzeblo powoduje nagle szarpniecie i nadanie 521663 od razu pelnej szybkosci posuwu plycie oslonowej.W tej sytuacji, :*dy nastapi jej skrzywienie i zej¬ scie z toru ramy przenosnika, górnik znajdujacy sie w bezposredniej bliskosci plyty nie zdazy w czasie albo nie zawsze ma miejsce, aby szybko 5 odskoczyc od zagrozonej strefy i uniknac wypadku.Dlatego taka konstrukcja plyty oslonowej zdej¬ mowanej zgrzeblami przenosnika, nie zostala mie¬ dzy innymi przyjeta powszechnie w górnictwie.Inna jeszcze wada opisanych plyt oslonowych jest 10 wyginanie sie ich pod wiekszym ciezarem odstrze¬ lonego urobku i zsuwanie sie wskutek tego stopy plyty z prowadniczej ramy przenosnika.Takie wyginanie sie nie stanowi zasadniczej przeszkody przy recznym zdejmowaniu plyt, na- 15 tomiast zupelnie uniemozliwa zdejmowanie mecha¬ niczne zgrzeblem. Poprzeczne wzmacniajace faldy plyty okazaly sie pod tym wzgledem nie wystar¬ czajace, natomiast zastosowanie grubszych scianek jest niemozliwe ze wzgledu na zwiekszenie sie 20 ciezaru plyt i utrudnienie w transporcie podziem¬ nym.Mysla przewodnia wynalazku jest usuniecie tych wszystkich wad przez zdalne sterowanie zdejmo¬ waniem oslon zgrzeblem przenosnika oraz przez M zastosowanie takiej konstrukcji plyt oslonowych, aby nawet przy bardzo duzych obciazeniach urob¬ kiem, przenosnik pracowal bezawaryjnie i znajdo¬ wal sie w ciaglym ruchu. Zdalne sterowanie zdej¬ mowaniem plyt oslonowych górnik moze wykony- J0 wac z bezpiecznego i obudowanego miejsca wyro¬ biska.Istota wynalazku polega miedzy innymi na zasto¬ sowaniu plyt oslonowych o podwójnych sciankach zaopatrzonych od spodu w zapadkowe ramie w ksztalcie litery „T" i w dzwignie zwalniajaca, uruchamiana zdalnie przez zaczep oddzielnego ukladu lancuchowego. Zsfpadkowe ramie po zwol¬ nieniu przez dzwignie, opada samoczynnie na dól i natrafia na bedace w ruchu zgrzeblo przenosnika, które przesuwa plyte oslonowa wzdluz jego trasy ° do bezpiecznie obudowanego wyrobiska, gdzie bez trudnosci jest odbierana przez górników.W miejsce kolejno odsunietej zdalnie plyty, zwal weglowy stopniowo zsuwa sie w znany sposób na przenosnik. Skrzywianie sie plyty, zsuwanie z ramy i wynikajace z tego tytulu zagrozenia i awarie zostaly usuniete dzieki zastosowaniu odpo¬ wiednich prowadnic, w których przesuwaja sie stopy plyty, oraz dzieki zastosowaniu zapadkowe- 50 go zdalnie sterowanego ramienia w ksztalcie litery „T", które swoja poprzeczna pozioma czescia opie¬ ra sie sztywno na znacznej powierzchni zgrzebla.Takwykonana konstrukcja pozwala na bezpiecz¬ ne stosowanie samozaladunku przenosnika w miej- 55 scach, gdzie po odstrzale wyrobisko nie jest obudo¬ wane, na przyklad przy komorowym systemie ura¬ biania, przy czym zmechanizowane i zdalne zdejmo¬ wanie oslon przy wykorzystaniu ruchu zgrzebla zwieksza wydajnosc zaladunku i znacznie ulatwia 60 ludzka prace w warunkach calkowicie bezpiecz¬ nych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przenosnik w przekroju" poprzecznym 65 4 fig. 2 — w przekroju wzdluz linii A-A zaznaczonej na fig. 1, fig. 3 — w przekroju wzdluz linii B-B zaznaczonej na fig. 1, a fig. 4 — przenosnik w wi¬ doku z boku w wyrobisku górniczym.Przenosnik zgrzeblowy sklada sie w znany spo¬ sób z ramy 1 oraz ze zgrzebel 2 przesuwanych lan¬ cuchami 3 w ukladzie zamknietym £óra i dolem jak tasma i zgarniajacych urobek po rynnie 4 wykona¬ nej wewnatrz ramy 1.Zgodnie z wynalazkiem, przenosnik jest zaopa¬ trzony w dwuplytowe oslony M, które jak uwidocz¬ nione na fig. 1 w przekroju poprzecznym maja ksztalt zblizony do ksztaltu luku, gdzie górna ply¬ ta 5 stanowiaca jego palak opiera sie swoimi stopa¬ mi 5a na ramie 1 przenosnika, a dolna plyta 6 przyspawana od spodu do górnej plyty 5 stanowi jego cieciwe. Jak uwidoczniono na fig. 3 dolna plyta 6 jest dodatkowo zaopatrzona w wytloczone wzmacniajace uzebrowania 6a. Oslona M o takim ksztalcie moze przejac duzy ciezar odstrzelonego urobku, co jest szczególnie wazne przy komorowym systemie urabiania grubych pokladów wegla.Dla dokladnego prowadzenia oslony wzdluz prze¬ nosnika i zabezpieczenia przed zsunieciem sie, rama 1 jest zaopatrzona w prowadnice 7, w której przesuwa sie stopa 5a górnej plyty 5.Od dolu do plyty 6 jest zamocowane przegubowo na sworzniu 8 zapadkowe ramie 9 w ksztalcie lite¬ ry ,»T", oraz przegubowa dzwignia 11 na sworzniu 10, która z jednej strony poprzez szczeline 5b plyty 5 wystaje swoja koncówka lla pcza oslone M nad boczna czesc ramy 1, a z drugiej strony druga kon¬ cówka llb podtrzymuje w wyczekujacym poloze¬ niu górnym zapadkowe ramie 9. Do bocznej czesci ramy 1 jest zamocowana sterujaca skrzynka 12, w której jest umieszczony przesuwnie w ukladzie zamknietym lancuch 13 zaopatrzony w zaczep 14 przesuwajacy przy zdejmowaniu oslony dzwignie 11 tak, aby zapadkowe ramie 9 utraciwszy oparcie 0 koncówke llb tej dzwigni opadlo do polozenia roboczego na dól az do strefy przenosnika gdzie przesuwaja sie zgrzebla 2.W dolnym polozeniu roboczym, pozioma po¬ przeczna czesc ramienia 9 opiera sie szeroka plasz¬ czyzna o zgrzeblo 2, co zapewnia równe bez skrzy¬ wien przesuwanie sie stopy 5a oslony M po ramie 1 w prowadnicy 7. Wystajaca poza oslone konców¬ ka lla dzwigni 11 ma wykonane wyciecie lic, któ¬ re uniemozliwia zeslizgniecie sie zaczepu 14 przy przesuwaniu tej dzwigni lancuchem 13.Lancuch 13 tworzacy zamkniety pierscien, jest z jednej strony oparty na zwrotnym kole 15, a z drugiej strony na napedowym kole 16 zaopatrzo¬ nym w reczna korbe 17.Opisany wyzej przenosnik zgrzeblowy ze zdal¬ nym sterowaniem zdejmowania oslon M stosuje sie w sposób nastepujacy.Przed odpaleniem materialu wybuchowego zalo¬ zonego w weglowej caliznie 18, ustawia sie prze¬ nosnika i nakrywa go sie oslonami M, przy czym lancuch 13 przesuwa sie korba 17 tak, aby jego zaczep 14 znajdowal sie pod pierwsza oslona od strony napedowego kola 16. Po odpaleniu, skru¬ szony urobek 22 nakrywa przenosnik, a u góry twe-5 52166 6 rzy sie jak uwidoczniono przykladowo na fig. 4 rysunku, komorowe wyrobisko 19 o kilkunasto¬ metrowej wysokosci nie zabezpieczone obudowa górnicza.Nastepnie przekrecajac korta 17 w kierunku 5 oznaczonym strzalka 20 na rysunku, lancuch 13 przesuwa, vsie w kierunku strzalki 21 odwrotnym do ruchu przenosnika i swoim zaczepem 14 przesu¬ wa z koiei przegubowa dzwignie 11 az do polozenia oznaczonego liniami przerywanymi na fig. 3 rysun- 10 ku. W tym polozeniu, zapadkowe ramie 9 opada na dól i opiera sie swoja pozioma czescia o pierw¬ sze napotkane ciagle przesuwajace sie zgrzeblo 2 przenosnika. Wówczas oslona M ulega samoczyn¬ nemu przesunieciu spod zwalu urobku 22 w kie- 15 runku ruchu przenosnika oznaczonym strzalka 23.Po odsunieciu pierwszej oslony M czesc urobku 18 samoczynnie zapelnia przenosnik, a w miedzy¬ czasie mozna wolno przekrecac dalej korba 17 az zaczep 14 lancucha 13 przesunie dzwignie 11 i zwol- 20 ni, zapadkowe ramie 9 nastepnej oslony M w celu wysuniecia jej spod zwalu urobku 18. Cykl wysu¬ wania dalszych oslon M odbywa sie w wyzej opisa¬ ny sposób az do wysuniecia ostatniej oslony znaj¬ dujacej sie przy zwrotnym kole 15 lancucha 13. 25 PL