PL59529B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 31. III. 1970 59529 ki. s k, im MKP D 06 m J2j< 00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Teresa Achmatowicz, mgr Andrzej Robalewski, mgr inz. Waclaw Zielinski Wlasciciel patentu: Instytut Badan Jadrowych, Warszawa (Polska) Sposób modyfikacji wlókien poliestrowych przez szczepienie Przedmiotem wynalazku jest sposób modyfikacji wlókien poliestrowych przez szczepienie miesza¬ nina moniomerów pod dzialaniem promieniowania jonizujacego.Takie monomery jak kwas akrylowy i metakry- lowy, akrylonitryl, 4-N-winylopirydyna, 2^metylo- -5-N-winylopirydyna, tlenek etylenu oraz chlorek winylidenu stosunkowo latwo szczepia sie pod wplywem promieniowania jonizujacego na poli¬ estrach kwasu tereftalowego. Zaszczepienie na po¬ liestrze kwasu akrylowego lub metakrylowego zwieksza jego sorpcje wilgoci i barwników zasa¬ dowych. Zastosowanie 4-N-winylopirydyny czy jej pochodnej metylowej poprawia wydatnie sorpcje barwników kwasowych, lecz pogarszaja sie przy tym wlasnosci wytrzymalosciowe awiazane z od¬ dzialywaniem zasadowego srodowiska na wiazania estrowe. Akrylonitryl tlenek etylenu i chlorek wi¬ nylidenu zwiekszaja hydrofobowosc powierzchni.Amidy kwasu akrylowego i metakrylowego szczepione byly na poliakrylonitrylu, celulozie, kauczuku naituralnym i polistyrenie. Wymienione polimery nabywaly ta droga cenne wlasnosci hy¬ drofilowe. Brak jest opracowan dotyczacych szcze¬ pienia amidów akrylowych na poliestrach kwasu tereftalowego. Powodem sa trudnosci zwiazane z powstawaniem znacznych ilosci homopolirneru oraz niska wydajnoscia rodników powstajacych w napromienionym polimerze.Prowadzenie procesu szczepienia metoda efektu 10 15 20 25 30 nastepczego z wykorzystaniem uwiezionych rod¬ ników zwiekszyloby prawdopodobnie wydajnosci.Jednak dawka potrzebna do wywolania pozada¬ nego efektu jest duza, a sarnia technika prowadze¬ nia procesu jest bardzo skomplikowana, ze wzgla¬ du na koniecznosc stosowania prac w prózni w niskich temperaturach Szczepienie metoda efektu nastepczego z wykorzystaniem ugrupowan nadtlenkowych powstajacych na polimerze naswie¬ tlanym w tlenie nie prowadzi do pozytywriych wyników w przypadku uzycia akryloamidti.Celem wynalazku jest modyfikacja wlókna poli¬ estrowego z roztworów wodnych amidów kwasu akrylowego lub metakrylowego i nienasyconych kwasów dwukarboksylowych.Wedlug wynalazku wlókno poliestrowe poddaje sie dzialaniu promieniowania jonizujacego w roz¬ tworze wodnym amidu akrylowego lub metakry¬ lowego i kwasu fumarowego lub maleinowego.W czasie napromienienia uklad jest ogrzewany w temperaturze okolo 80°C. Po zakonczonym pro¬ cesie wlókno oddziela sie od roztworu, przemywa dokladnie woda i suszy. Do reakcji uzywa sie wo¬ dne roztwory amidu z kwasem fumarowym lub maleinowym. Najkorzystniej jest prowadzic proces w 20<7o-owych roztworach wodnych.Stosunek wagowy ilosci kwasu i amidu w sto¬ sowanych roztworach wynosi okolo 1:1. Dawka promieniowania potrzebna do osiagniecia 6—8°/» zaszczepienia wynosi 1 Mr. 5952959529 3 4 gamnia 5 godzin, w czasie tym do ukladu dostar¬ cza sie dawke 1 Mr. Po wyjeciu z komory zaszcze¬ pione wlókno dokladnie przemywa sie woda, a na¬ stepnie suszy. 5 Przeprowadza sie kontrole równomiernosci mo¬ dyfikacji dzielac polowe zaszczepionego wlókna na 4 czesci i wybarwia sie z roztworów wodnych na¬ stepujacych barwników: blekitu zasadowego Bi, oranzu kwasowego II, oraz oranzu syntenowego. io Uzyskuje sie intensywne wybarwienia. Zmodyfi¬ kowane tym sposobem wlókno barwi sie równiez z kapieli barwników syntenowych pod normalnym cisnieniem. Z pozostalej czesci zaszczepionego wlókna wybarwiano próbki co dwa tygodnie, przy 15 czym nie stwierdzano róznicy w intensywnosci wybarwien.Reakcja szczepienia ma charakter rodnikowy i efekt szczepienia uzyskuje sie w wyniku przenie¬ sienia lancucha reakcji z roztworu na polimer.Znajdujacy sie w roztworze nienasycony kwas dwukarboksylowy zmniejszaja proces homiopolime- ryzacji amidu, ulatwiaja proces kopolimeryzacji szczepionej, ponadto wbudowuja sie w postaci swoich destruktów. Sole zelaza dwuwartosciowego dodawane do roztworu szczepiacego zmniejszaja ilosc powstajacego homopolimeru.W wyniku zaszczepienia lancucha z grupami amidowymi powierzchnia poliestru nabywa cha¬ rakteru hydrofilowego. Silnie hydrofobowa po¬ wierzchnia niemodyfikowanego poliestru uniemoz¬ liwiala barwienie z typowych kapieli farbiarskich, zmuszajac do stosowania roztworów barwników zawiesinowych o temperaturze 130°C w warun¬ kach cisnieniowych, wzglednie do pigmentowania masy poliestrowej przed jej przedzenieim. Zmo¬ dyfikowane wlókno barwi sie z kapieli wodnych barwników kwasowych, zasadowych i syntenowych.Przyklad: 40 g wlókna politereftalanu ety¬ lenu umieszcza sie w naczyniu emaliowanym o po¬ jemnosci 1200 ml zaopatrzonym w uklad termosta¬ tujacy. Nastepnie nalewa sie 800 ml 20°/o-owego wodnego roztworu amidu kwasu akrylowego i kwasu fumarowego (w stosunku 1 : 1) i siarczanu amonowo-zelazawego w ilosci 0,5 g. Naczynie za¬ myka sie szczelnie pokrywa zaopatrzona w chlo¬ dnice zwrotna, umieszcza w komorze zródla Co60 i ogrzewa. Zanurzone w roztworze w temperaturze 80°C wlókno przebywa w polu promieniowania PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób modyfikacji wlókien poliestrowych przez szczepienie mieszanina monomerów inicjowane dzialaniem promieniowania jonizujacego, zna¬ mienny tym, ze wlókno umieszcza sie w wcdnym 20%-owym roztworze akryloaimidu liib metakjrylo- amidu i kwasu maleinowego lub fumarowego z do¬ datkiem soli zelaza dwuwartosciowego, przy czym stosunek wagowy ilosci kwasu i amidu wynosi okolo 1:1, poddaje sie dzialaniu promieniowania w temperaturze okolo 80°C az do pochloniecia przez uklad dawki 1 Mr, a nastepnie wlókno od¬ dziela sie od roztworu, przemywa woda i suszy. 10 15 20 25 Krak

1. z. 476 XI. 69 260 PL