Pierwszenstwo: Opublikowano: 31. III. 1970 59370 KI. 5 c, 23/00 MKP E 21 d l$/o CZYTELNIA Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Aleksander Osuch, inz. Marian Skowro¬ nek, mgr inz. Andrzej Marcinkiewicz, mgr inz.Stanislaw Frysz, mgr inz. Borys Wasowicz, mgr inz. Kazimierz Indyka, mgr inz. Zbigniew Pu¬ kala, Wlodzimierz Kielbassa, Józef Brychcy Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice(Polska) Uklad hydrauliczny obudowy scianowej Przedmiotem wynalazku jest uklad hydrauliczny przesuwnej obudowy górniczej przeznaczonej do scianowej eksploatacji pokladów wegla lub innych mineralów, przeznaczony do zdalnego lub auto¬ matycznego sterowania calej obudowy.Znane uklady hydrauliczne przesuwnej obudowy scianowej maja dla calej obudowy lub dla pewnej jej czesci jeden zespól zasilajacy zlozony z silnika elektrycznego, pompy i zbiornika cieczy hydrauli¬ cznej oraz dwa gl6wne przewody tloczny i sply¬ wowy z odgalezieniami na kazdy czlon. Ponadto na kazdym czlonie obudowy znajduje sie suwak hydrauliczny do obslugi stojaków i suwak hydrau¬ liczny do obslugi przesuwnika. Przy sterowaniu zdalnym lub automatycznym oba te suwaki sa su¬ wakami elektrohydraulicznymi. Kazdy z nich ma dwa elektromagnesy do przestawiania elementu suwliwego w jedna lub druga strone.Wlaczenie jednego lub drugiego elektromagnesu suwaka obslugujacego stojaki powoduje ich roz¬ pieranie lub zwalnianie z rozparcia. Wlaczenie je¬ dnego lub drugiego elektromagnesu suwaka ob¬ slugujacego przesuwnik powoduje podsuwanie przenosnika scianowego do ociosu lub dosuwanie czlonu obudowy do przenosnika. Wobec tego do kazdego czlonu majacego cztery elektromagnesy, nalezy przesylac cztery rodzaje impulsów elek¬ trycznych, aby wykonywac cztery odmienne czyn¬ nosci.Dzialanie obu suwaków elektrohydraulicznych 10 15 20 30 musi byc scisle uzgodnione w czasie, gdyz np. prze¬ suwanie czlonu moze byc dokonane tylko przy jego zwolnieniu z rozparcia. Jesli obudowa kieruje ma¬ szyna*cyfrowa, do niej nalezy programowa kolej¬ nosc czynnosci. W urzadzeniach kierowanych zdal¬ nie przez pracownika, musi on postepowac zgodnie z informacja przesylana mu z czujników na pulpit sterowniczy. Znane sa próby czesciowego powia¬ zania czynnosci wykonywanych przez czlon obu¬ dowy na drodze hydraulicznej przez laczenie prze¬ suwnika ze stojakami. Natomiast nie jest znane zapewnienie programowasai wykonywania przez czlon wymaganych czynnosci droga sterowania silowników danego czlonu za pomoca jednego suwaka elektrohydraulicznego, o dwóch elektro¬ magnesach.Celem wynalazku bylo ograniczenie ilosci rodza¬ jów impulsów, które musza byc przesylane na czlon, aby umozliwic uproszczenie urzadzen zdal¬ nego sterowania lub automatyki.Analiza czynnosci, które wykonuje czlon obudowy oraz krytyczna obserwacja dzialania znanych ukla¬ dów hydraulicznych doprowadzily do wynalazku, który umozliwia zastosowanie na czlonie tylko je¬ dnego suwaka elektrohydraulicznego z dwoma ele¬ ktromagnesami, a wiec wymagajacego tylko dwóch rodzajów impulsów elektrycznych kierowanych na czlon. Wynalazek polega na praktycznym wykorzy¬ staniu nastepujacych faktów. Zgodnosc w czasie dwóch czynnosci, którymi jest zwalnianie stojaków 593703 z rozparcia i przesuwanie czlonu obudowy do prze¬ nosnika, pozwala na poddanie obu czynnosci jed¬ nemu rodzajowi impulsów.Czynnosc rozpierania stojaków ma odmienna spe¬ cyfike niz inne czynnosci, a mianowicie polega na 5 wprowadzaniu do komory podtlokowej stojaka cieczy pod cisnieniem poprzez zawór zwrotny, az do uzyskania pelnej podpornosci w rozparciu mie¬ dzy spagiem a stropem. Dalsze—wlaczanie cisnie- ' ^ nia^na rurociag prowadzacy do stojaka juz roz- 10 Q~ j J^pSL^go jest bez znaczenia. tVobec tego impuls do rozpierania stojaków da¬ nego, czlona nie wymaga specyficznego kierowania na dany czlon. Wystarczy bowiem spowodowa¬ nie cisnienia w rurociagu zasilajacym stojaki 15 wszystkich czlonów, aby nastapilo rozparcie sto¬ jaków, które byly zwolnione bez wywierania ja¬ kiegokolwiek wplywu na stojaki, które juz byly rozparte. Fakt ten pozwala na wyeliminowanie sterowania tej czynnosci z obrebu danego czlo- 20 nu i na sterowanie jej centralnie. W tym ,celu wedlug wynalazku zastosowano odrebny rurociag sluzacy wylacznie do zasilania stojaków. Ruro¬ ciag ten prowadzi do stojaków wszystkich czlo¬ nów obudowy i jest wlaczany pod cisnieniem 25 tylko wówczas, gdy ma nastapic rozpieranie sto¬ jaków, któregokolwiek czlonu.Po poddaniu dwóch czynnosci dzialaniu jedne¬ go rodzaju impulsu oraz po wyeliminowaniu z czlonu sterowania trzeciej czynnosci, pozostaje 30 jedynie czynnosc czwarta, to jest podsuwanie przenosnika do ociosu, która wedlug wynalazku rzadzi drugi rodzaj impulsu podawanego na czlon.Do powyzej wyjasnionej logiki dzialania do- 35 stosowano uklad wedlug wynalazku opisany szczególowo ponizej w oparciu o rysunek, który przedstawia schemat tego ukladu.Uklad sklada sie z zespolu zasilajacego #zlozo¬ nego z pompy 1 napedzanej silnikiem 2 czerpia- 40 oej ze zbiornika 3 i trzech przewodów przebie¬ gajacych wzdluz obudowy, z których przewód 4 jest przewodem splywowym, przewód 5 jest glów¬ nym przewodem tlocznym, a przewód 6 jest dru¬ gim przewodem tlocznym przeznaczonym wylacz- 45 nie do rozpierania stojaków, wlaczanym i wyla¬ czanym za pomoca zaworu elektromagnetycznego 7. Ponadto na kazdym poszczególnym czlonie znaj¬ duja sie nastepujace identyczne zespoly urzadzen hydraulicznych: rozdzielacz suwakowy 8, blok za- 50 worowy 9, suwak elektrohydrauliczny 10. Zada¬ niem tych elementów jest obsluga stojaków 11 i przesuwnika 12.Rozdzielacz suwakowy 8 zawiera dwa suwaki przestawiane dzialaniem cisnienia cieczy, wbrew 55 dzialaniu sprezyn, które je sprowadzaja w polo¬ zenie wyjsciowe. Blok zaworowy 9 laczy w sobie po dwa zawory zwrotne dla kazdego stojaka, z których jeden otwiera sie w kierunku zasilania, a drugi w kierunku oprózniania komory stojaka. 60 Blok zaworowy ma istotna nowa ceche wedlug wynalazku. Jest on zaopatrzony w zawór tlokowy 13, umieszczony na drodze splywu cieczy hydra¬ ulicznej ze stojaków. Wymienione elementy hy¬ drauliki umieszczone na czlonie sa polaczone mie- 65 4 dzy soba w obrebie czlonu szeregiem przewodów omówionych ponizej przy wyjasnieniu dzialania ukladu.Jeden z dwóch rodzajów impulsów przesylanych na czlon obudowy powoduje ustawienie suwaka elektrohydraulicznego 10, przy którym to ustawie¬ niu ciecz pod cisnieniem przechodzi z przewodu 5 do rozdzielacza suwakowego 8 obnizajac polozenie prawego tloka tego rozdzielacza, przez co otwiera sie w prawej komorze rozdzielacza bezposrednia droga z przewodu 5 poprzez przewód 15 do ko¬ mory podtlokowej przesuwnika 12. Powoduje to wciaganie tloczyska.Równoczesnie cisnienie poprzez przewód 16 przenosi sie do zaworu tlokowego 13, gdzie dziala na tlok w kierunku jego obnizenia czyli otwiera ten zawór. Otwarcie zaworu 13 umozliwia wyplyw cieczy ze stojaków 11 poprzez splywowe zawory zwrotne w bloku 9 oraz poprzez przewód 17 do ko¬ mory nadtlokowej przesuwnika 12, która jest po¬ laczona wnetrzem tloczyska, przewodem 18 poprzez rozdzielacz 8 z przewodem splywowym 4. W tej sytuacji nastepuje równoczesne zwalnianie sto¬ jaków 11 z rozparcia i podciaganie calego czlonu do przenosnika scianowego nie uwidocznionego na rysunku.Ponowne rozparcie stojaków czlonu po ustawie¬ niu go na nowym miejscu nastepuje przez otwar¬ cie zaworu 7. Wówczas cisnienie dziala poprzez przewód 6 na wszystkie zawory zwrotne do zasi¬ lania stojaków. Nie ma to wplywu na ogromna wiekszosc stojaków obudowy, które juz sa roz¬ parte, a jedynie dziala na nierozparte stojaki da¬ nego czlonu.Gdy zachodzi potrzeba podsuniecia przenosnika scianowego do ociosu, impuls elektryczny na drugi elektromagnes suwaka elektrohydraulicznego 10 ustawia go w polozeniu, przy którym cisnienie w przewodzie 5 dziala poprzez przewód 19 na lewy tlok rozdzielacza 8, który obnizajac sie zamyka wspomniane poprzednio polaczenie ze splywem, a otwiera polaczenie miedzy przewodem 5 a prze¬ wodem 18.Ciecz pod cisnieniem plynie przewodem 18 oraz wnetrzem tloczyska do komory nadtlokowej prze¬ suwnika 12. Równoczesnie nastepuje splyw z ko¬ mory podtlokowej przesuwnika 12 przewodem 15 poprzez prawa komore rozdzielacza 8 do przewodu splywowego 4. Powoduje to wysuwanie tloczyska przesuwnika 12, który popycha przenosnik scia¬ nowy. Nalezy zaznaczyc, ze przy tej czynnosci sto¬ jaki 11 nie moga sie zwolnic z rozparcia, ponie¬ waz ich przewód splywowy jest zamkniety zawo- reim 13. Zamkniecie to jest tym pewniejsze, ze na grzybek zaworowy dziala zarówno sila sprezyny, jak i sila wywierana przez ciecz poprzez prze¬ wód 17 na tlok tego zaworu w kierunku jego pod- noszenia.Bilans wyników zastosowania wynalazku jest nastepujacy. Udalo sie na kazdym czlonie ograni¬ czyc ilosc suwaków elektrohydraulicznych do je¬ dnego, ograniczajac sterowanie czlonu do dwóch rodzajów impulsów elektrycznych. Dokonano tego stosunkowo niewielkim kosztem, gdyz kosztem do¬ dania trzeciego przewodu wzdluz obudowy oraz? 5 dodania jednego zaworu elektromagnetycznego w zespole zasilajacym. Glówne korzysci wynika¬ jace z wynalazku polegaja na potanieniu nie tylko ukladu hydraulicznego poszczególnych czlonów, ale równiez i ukladu elektrycznego zdalnego lub automatycznego oraz na zwiekszeniu pewnosci ruchu w wyniku mniejszej ilosci elementów. PL PL