Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.11.1970 59254 KI. 5 b, 27/12 9tl MKP E21c l^fl UKD 622.232.74 Wspóltwórcy wynalazku: prof. dr inz. Jerzy Rabsztyn, mgr inz. Rudolf Antes Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Sposób urabiania pokladów wegla oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu 2 urobiony wegiel, laduje sie odkladnia na przenos¬ nik pancerny. Równiez wada tych urzadzen jest to, ze ze wzgledu na odcinanie waskiej laty daja one urobek mocno pokruszony. Poza tym urzadzenia te 5 urabiaja zaledwie od 40 do 50°/o grubosci pokladu, a pozostala, górna warstwa musi odpasc sama. Z te¬ go powodu urzadzenia te nadaja sie do urabiania tylko pokladów, w których wegiel jest niezbyt twar¬ dy i dobrze odstaje od skal stropowych. io Celem wynalazku jest opracowanie takiego spo¬ sobu i urzadzenia do wybierania pokladów wegla, który zapewnialy maksymalnie najwiekszy wychód grubych sortymentów.Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze w pokladzie 15 wzdluz frontu urabianej sciany wykonuje sie piono¬ we wreby na cala grubosc pokladu lub wybieraneji warstwy. Wreby te ustalaja poszczególne zabiory, których dlugosc wynosi od 0,6 do 1,6 m, a najko¬ rzystniej 0,6 m. Po wykonaniu wrebów kolejno do 20 poszczególnych szczelin wrebowych wklada sie po¬ przeczne ramiona urzadzenia urabiajacego, roz¬ mieszczone równomiernie na calej wysokosci szcze¬ liny. Nastepnie poprzeczne ramiona przesuwa sie prostopadle do plaszczyzny szczeliny z taka sila, aby 25 wywarty nacisk spowodowal jednoczesne odspoje¬ nie calego zabioru wyznaczonego przez dwie sasied¬ nie szczeliny wrebowe. W przypadku urabiania we¬ gli twardych lub trudno odstajacych od stropu 30 przed urabianiem danego zabioru wykonuje sie do- 1 Przedmiotem wynalazku jiest sposób urabiania pokladów wegla zwiekszajacy wychód grubych sor¬ tymentów oraz urzadzenie do stosowania tego spo¬ sobu.W celu uzyskania jak najwiekszej ilosci grubych sortymentów w czasie eksploatacji pokladów wegla, dotychczas stosowano rózne sposoby urabiania, jak na przyklad podwrebianie pokladu przed strzela¬ niem, strzelanie z wkladka dystansowa lub inne specjalne metody strzelania. Wada wszystkich spo¬ sobów urabiania wegla za pomoca materialów wy¬ buchowych jest miedzy innymi to, ze sposoby te sa kosztowne i pracochlonne, a przy tym malo wy¬ dajne i powoduja nadmierne skruszenie wegla. Poza tym wstrzas spowodowany wybuchem materialu wybuchowego narusza spójnosc skal stropowych co bardzo w niekorzystny sposób wplywa na utrzy¬ manie stropu w wyrobisku eksploatacyjnym.Bardziej wydajnym i bezpiecznym jest maszyno¬ wy sposób urabiania wegla za pomoca róznego ro¬ dzaju kombajnów. Jednakze stosowane dotychczas maszyny urabiajaco-ladujiace powoduja nadmierne rozdrabnianie urobku, dajac w efekcie duza ilosc taniego mialu i drobnych sortymentów, a tylko nie¬ wielki procent poszukiwanych i drozszych grubych sortymentów wegla.Znane sa równiez inne sposoby urabiania, które polegaja na odcinaniu lub odlupywaniu waskiej laty wegla wzdluz ociosu sciany za pomoca struga, lu- pacza, tarana, wzglednie hydrostruga. Nastepnie, tak 59 25459 254 3 datkowy wrab przy spagu lub dwa wreby, jeden przy spagu, a drugi przy stropie pokladu.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest miedzy in¬ nymi to, ze wybitnie polepsza on warunki utrzy¬ mania stropu, poniewaz w sposobie tym nie stosuje sie ani materialów wybuchowych, ani tez urzadzen 0 dzialaniu udarowym, których uderzenia i wstrza¬ sy naruszylyby spójnosc skal stropowych. Poza tym odspojenie poszczególnych zabiorów przez ich wy¬ pchniecie daje w efekcie same grube sortymenty wegla, co jest podstawowa cecha i zaleta wynalazku.Oczywiscie sposób urabiania wedlug wynalazku nie ogranicza sie tylko do stosowania w scianach, lecz mozna go równiez stosowac przy prazeniu chod¬ ników górniczych.Przedmiotem wynalazku jiest równiez urzadzenie do stosowania opisanego wyzej sposobu urabiania pokladów wegla. Konstrukcja urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze na przenosniku pan¬ cernym jest zamocowany kadlub zaopatrzony w hy¬ drauliczne lub pneumatyczne silowniki oraz rama prowadnicza. Kazdy silownik jest wyposazony w tlok z tloczyskiem, na którym jest trwale zamo¬ cowane poprzeczne ramie urabiajace, przy czym czesc tloczyska jest przesuwnie osadzona w ramie prowadniczeji.Poza tym urzadzenie urabiajace moze byc wypo¬ sazone w dwie podpory boczne i w jedna podpore tylna, do rozpierania urzadzenia w wyrobisku eks¬ ploatacyjnym. Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest jego prosta konstrukcja, pozwalajaca w bar¬ dzo szybki sposób dostosowac urzadzenie do gru¬ bosci pokladu przez dokladanie wzglednie odejmo¬ wanie Odcinka ramy cylindrowej i prowadniczej.Urzadzenie cechu jie równiez latwa obsluga i nieza¬ wodne dzialanie. ) Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasniony nizej na podstawie rysunku? na którym fig. 1 przed¬ stawia przygotowany front sciany i urzadzenie ura¬ biajace w widoku z boku, fig. 2 — to samo urza¬ dzenie w widoku z góry, a fig. 3 — pionowy prze¬ krój wzdluz linii A-A zaznaczonej na fig. 1.Jak uwidoczniono na rysunku, urzadzenie w przy¬ kladowym wykonaniu sklada sie ogólnie z kadluba 1 zaopatrzonego w kilka hydraulicznych lub pneu¬ matycznych silowników 2 z tlokami 3y ulozonych pionowo jeden nad drugim oraz z prowadniczej ra¬ my 4 w której sa umieszczone przesuwnie wystaja¬ ce tloczyska tloków 3. Kadlub 1 i rama 4 moze byc osadzona na wspólnej podstawie 5 umieszczonej przesuwnie na ramie przenosnika 6.W zaleznosci od grubosci pokladu, ilosc silowni¬ ków moze byc rózna, na przyklad od dwóch do pieciu. W tym celu kadlub 1 moze byc wykonany w postaci jednoczesciowej kratowej ramy lub w po¬ staci wymiennych segmentów zaopatrzonych w je¬ den lub wieceji silowników 2. Wówczas poszcze¬ gólne segmenty kadluba 1 skreca sie ze soba w ilosci wynikajacej z grubosci danego pokladu weglowego.Wystajace z silowników 2 tloczyska tloków 3 sa zaopatrzone w poprzeczne odchylne ramiona 7 o dlugosci zblizonej do dlugosci wrebu 8 wykona¬ nego w weglowej scianie 9. Ramiona 7 moga miec zakonczenie 7a proste lub lekko wygiete i zaostrzo¬ ne tak, ze przy wywieraniu nacisku podczas ura- 4 biania jednoczesnie nacinaja calizne, a nastepnie od¬ cinaja nierównosci nowego odslanianego ociosu sciany 13. Urzadzenie urabiajace jest zaopatrzone ponadto w dwie boczne podpory 10 i w jedna tylna 5 podpore 11 do usztywniania i rozparcia urzadzenia w czasie pracy. Do ladowania urobionego wegla na przenosnik 6 stosuje sie odkladnie 12 polaczona cieg¬ nem z urzadzeniem. Przesuwanie urzadzenia wzdluz ociosu sciany 9 odbywa sie za pomoca nie uwidocz- io nionego na rysunku kolowrotu i liny.Urabianie pokladu wegla sposobem wedlug wy¬ nalazku odbywa sie w nastepujacy sposób.Najpierw w scianie wykonuje sie pionowe wreby na cala grubosc pokladu lub wybieranej warstwy, 15 których wzajemna odleglosc wynosi okolo 0,6 m.Njastepnie urzadzenie urabiajace ustawia sie tak, aby jiego poprzeczne ramiona 7 znajdowaly sie na¬ przeciw kolejnej szczeliny wrebowej, po czym za¬ bezpiecza sie go przed przesunieciem podluznym 20 i bocznym za pomoca podpory 10 i 11. Po wsunieciu poprzecznych ramion 7 do szczeliny wrebowej 8, uruchamia sie silniki, które wypychaja tloki wraz z tloczyskami 3 i poprzecznymi ramionami 7. Po¬ przeczne ramiona 7 naciskaja na plaszczyzne scian- 25 ki szczeliny wreboweji 8 z taka sila, ze nacisk ten spowoduje odspojenie jednoczesnie calego zabioru z. Urobiony wegiel spada na odkladnie 12, po któ-- rej nastepnie zsuwa sie na pancerny przenosnik 2.Po urobieniu zabioru z urzadzenie urabiajace prze¬ je suwa sie po przenosniku 6 wzdluz frontu sciany do nastepnej, kolejnej szczeliny wreboweji, po czym cykl czynnosci urabiania powtarza sie. PL