Pierwszenstwo: 04.Y.1965 Francja Opublikowano: 30.XII.1969 59028 KI. 65 a2, 33.MKP B63b UKO AJ* Wlasciciel patentu: Rens Caillet, Saint-Gertnain-en Laye (Francja) Urzadzenie do mechanicznego zamykania i otwierania pokryw luków Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do me¬ chanicznego zamykania i otwierania pokryw lu¬ ków okretowych za pomoca urzadzenia napedza¬ jacego.W znanych urzadzeniach tego typu zastosowana jest duza ilosc przegubów i czesci, które narazone sa na dzialanie wody morskiej, na uderzenia w czasie przemieszczania oraz na uderzenia odpa¬ dów ladunku. Osadzanie sie lodu urnemoziliwia pra¬ widlowe dzialanie takiego urzadzenia.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci przez zastosowanie z obu stron luku ksztal¬ towników wzdluz osi luku, tworzacych prowad¬ nice do przesuwania pokryw. Ksztaltowniki te umozliwiaja zarówno zamocowanie pokrywy luku na obudowie, jak i nasuwanie pokrywy na luk przez odwijajacy ja kolowrót oraz sluza jako oslo¬ na przegubów i czesci ruchomych.Ksztaltowniki zamocowane sa do obudowy luku za pomoca laczników, zaopatrzonych tylko w dwa przeguby lub za pomoca prowadnic w taki spo¬ sób, ze przylozona do ksztaltowników sila wzdluz¬ na, wywolana na przyklad za pomoca silownika, powoduje jednoczesnie z wzdluznym, poziomym przesunieciem ksztaltownika równiez jego unie¬ sienie, niezaleznie od oporów, spowodowanych ewentualnym oblodzeniem.Urzadzenie wedlug wynalazku znajduje zasto¬ sowanie w róznych typach pokryw luków, zwlasz- 10 15 20 25 cza w pokrywach segmentowych, skladajacych sie z szeregu poprzecznych elementów metalowych oraz pokryw zwijanych na jednym koncu i prze¬ suwajacych sie ruchem postepowym nad obudowa luku.W pokrywach zwijanych uruchamianie dwóch wzdluznych ksztaltowników odbywa sie za pomo¬ ca kolowrotu nawijajacego pokrywe. Nastepuje to za pomoca ciegiel polaczonych z koncami ksztal¬ towników polozonych obok kolowrotu i przez nie¬ go uruchamianych w ostatniej fazie odwijania lub na poczatku nawijania.• Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia widok luku zamknietego pokrywa zwijana, fig. 2 przedstawia przekrój pionowy poprzeczny, czesciowo ukazuja¬ cy pokrywe i urzadzenie do zamykania i otwiera¬ nia w polozeniu umozliwiajacym odwijanie i na¬ wijanie pokrywy, fig. 3 przedstawia przekrój po¬ dobny do fig. 2, lecz pokazujacy urzadzenie w pozycji zamkniecia, fig. 4 przedstawia przekrój wzdluzny, czesciowy konca luku polozonego naj¬ dalej od kolowrotu, fig. 5 pirzeidsftawia przekrój wzdluzny, czesciowy, drugiego konca luku, fig. 6 przedstawia przekrój czesciowy kolowrotu do na¬ wijania, fig. 7 przedstawia kolowrót wedlug fig. 6 patrzac w kierunku strzalki VII, fig. 8 przedsta¬ wia odmiane uruchamiania przez kolowrót ksztal¬ towników, fig. 9 przedstawia widok analogiczny do fig. 2, lecz o nieco zmienionej strukturze. 5902859028 Urzadzenie wedlug wynalazku zamontowane jest na obudowie luku, skladajacej sie z pionowych scian podluznych 1 i poprzecznych 2, zaopatrzo¬ nych na górnych krawedziach w poziome listwy wzdluzne 3, poprzeczna listwe pozioma 4 umiesz¬ czona na poprzecznej scianie 2 obudowy przeciw¬ leglej miejscu ustawienia kolowrotu do nawijania pokrywy 7 luku oraz pozioma listwe 5 od strony kolowrotu. Listwy 3, 4 oraz 5 zwiazane sa ze scia¬ nami 1 i 2 obudowy luku i usztywnione za po¬ moca zeber 6. Ponadto wzdluz osi podluznej lu- 4 ku obudowa zaopatrzona jest w umieszczone ponad scianami wzdluznymi 1 obrzeza 10, posiadajace ponadto wzmocnienia 12, usztywnione skosnymi podporami 13.W urzadzeniu wedlug wynalazku pokrywa 7 lu¬ ku sklada sie z elementów 8 zaopatrzonych w usz¬ tywnienia 8a i rozmieszczonych poprzecznie wzgle¬ dem podluznej osi luku jeden obok drugiego w jszeregu poziomym nad obudowa luku oraz nakla¬ dajacych sie jeden na drugi przy nawijaniu na kolowrót uruchamiany za pomoca mechanizmów znajdujacych sie w obudowach 9.W polozeniu zamknietym pokrywa 7, posiadajaca na swej dolnej powierzchni elastyczne uszczelki 11, jest dociskana do obrzezy 10 obudowy luku tak, ze uszczelki 11 sa zacisniete miedzy pokrywa 7 a ob¬ rzezami 10 i ich wzmocnieniami 12. Ciezar pokrywy spoczywa przy tym glównie na górnych krawe¬ dziach podluznych scian 1 obudowy luku, na której oparte sa usztywnienia 8a pokrywy 7.W urzadzeniach wedlug wynalazku zamykanie i otwieranie pokrywy 7 oraz jej dociskanie do po¬ dluznych boków obudowy dokonuje sie za pomoca ksztaltowników 14, umieszczonych wzdluz obu po¬ dluznych obrzezy 10 obudowy luku i posiadajacych w swej górnej czesci poziome wzdluzne listwy 15, tworzace jednoczesnie górna swa powierzchnia bieznie dla prowadnic pokrywy 7, przy czym moga to byc prowadnice slizgowe 16 lub tez rolkowe 17 (fig. 4) oraz dzialajace dolna swa powierzchnia na zaczepy dociskowe 18 pokrywy 7.Zaczepy dociskowe 18 pokrywy 7 sa przy tym mo¬ cowane do pokrywy 7 w sposób umozliwiajacy nie¬ wielkie przemieszczenia tych zaczepów wzgledem pokrywy, na przyklad za pomoca elastycznych wkladek 19.Ksztaltowniki 14 posiadaja w swej czesci wewne¬ trznej wystepy 20, które za pomoca przegubowo po¬ laczonych z nimi sworzniami 23 laczników 22, któ¬ re z kolei za pomoca sworzni 24 polaczone sa z wy¬ stepami 21 listew wzdluznych 3 pionowych, wzdluz¬ nych scian 1 obudowy luku. Osie sworzni 23 i 24 sa przy tym korzystnie nachylone o pewien kat w stosunku do poziomu do wewnatrz luku tak, ze przesuniecie ksztaltowników 14 wzdluz ich osi po¬ woduje jednoczesnie ich przesuniecie poprzeczne na zewnatrz i opuszczenie, lub tez przy przesunieciu wzdluznym ksztaltowników 14 w przeciwnym kie¬ runku — ich jednoczesne przesuniecie do wewnatrz i podniesienie.Przy czynnosci przesuwania pokrywy 7, laczniki 22 sa uniesione, a ksztaltkowniki 14 znajduja sie w polozeniu najwyzszym i najblizszym obudowy, utrzymujac w ten sposób pokrywe 7 w polozeniu otwartym i nie powodujac tarcia uszczelek 11 o bu¬ dowe. W tym polozeniu ksztaltowniki 14 przylegaja swymi górnymi krawedziami do wzmocnien 12 ob¬ rzezy 10, zabezpieczajac w ten sposób przestrzenie 5 miedzy ksztaltownikami 14 i obudowa przed spada- jacymi odpadami.Kiedy laczniki 22 znajduja sie w pozycji opuszczo¬ nej — nacisk listew 15 ksztaltowników 14 na zacze¬ py dociskowe 18 powoduje zacisniecie uszczelki 11 10 miedzy pokrywa 7 a obrzezem 10 i wzmocnieniem 12. W tym polozeniu ksztaltowniki 14 przedluzaja w kierunku do dolu obrab pokrywy, tworzac wokól obudowy zabezpieczone , przestrzenie, w których umieszczone sa laczniki 22 i ich osie 23, 24. Prze- 15 strzenie te sa równiez zabezpieczone przed woda morska, przy czym dla lepszego zabezpieczenia ksztaltowniki 14 moga byc przedluzone w kierunku do dolu, ponizej krawedzi listew 3.Ksztaltowniki 14 opieraja sie o podpory 13 pozo- 20 stawiajac pokrywie luz poprzeczny niezbedny do jej przesuwania, lecz w polozeniu wedlug fig. 3 ksztaltownik 14 unieruchamia pokrywe nie tylko w kierunku pionowym, ale równiez w kierunku po¬ przecznym na skultek przemieszczania poprzecznego 25 ksztaltownika 14 i jego dosuniecia do brzeza po¬ krywy 7.Zamkniecia segmentu koncowego 25 pokrywy na obudowie luku dokonuje sie w miejscu najbardziej oddalonym od kolowrotu. Tylna czesc elementu 25 30 oparta jest na prowadnicach slizgowych 15, a przed¬ nia na rolkach 17, które wysuwaja sie znad ksztal¬ towników 14 przed zakonczeniem odwijania pokry¬ wy. Segment 25 zaopatrzony jest na swej przedniej czesci w listwe obramiajaca 26, przechodzaca przez 35 prowadnice sterujaca 27, znajdujaca sie na listwie 4 i mocowana hakami 28. Haki 28 obracaja sie wo¬ kól osi 29 na krawedzi listwy 4 pod ograniczonym katem, ze wzgledu na kwadratowy ksztalt ich prze¬ gubów. Zderzak regulowany sruba 30 zaopatrzona 40 w sprezysta wkladke 31 pod listwa 4 ogranicza ruch obrotowy haków 28 w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Segment 25 posiada pod przednia czescia uszczelke elastyczna 32, uszczelniajaca pokrywe przez docisniecie do górnej 45 krawedzi poprzecznej sciany pionowej 2 obudowy luku.Kiedy listwa obramiajaca 26 znajduje sie pod hakami 28, zlacze 32 znajduje sie o kilka milime¬ trów ponad krawedzia scianki 2. Gdy ksztaltowniki 14 opuszczaja sie, dociskajac pokrywe 7 do obudo¬ wy za pomoca zaczepów dociskowych 18, uszczelka 32 zostaje zacisnieta, a nacisk ksztaltowników 14 w kierunku do dolu na zaczepy dociskowe 18 znaj¬ dujace sie za scianka 2, doprowadza do podniesie¬ nia sie listwy 26 na zasadzie dzwigni, której punkt zaczepienia stanowi uszczelka 32. W ten sposób li¬ stwa 26 powoduje silny nacisk na haki 28, dociaga¬ jac je az do zacisniecia wkladek sprezystych 31.Segment koncowy 33 pokrywy przedstawiony na 60 fig. 5, znajdujacy sie po przeciwnej stronie, jest swobodnie zawieszony, a jego obrzeze koncowe 34 zachodzi pod odpowiednie obrzeze 35 listwy 5. Dol¬ na powierzchnia segmentu 33 zaopatrzona jest do¬ datkowo w uszczelke 36 dociskana do brzegu listwy 65 5. Koncowy ruch odwijania pokrywy 7,przykladowo 50 5559028 za pomoca bocznych ramion 37, polaczonych z ko¬ lowrotem 38 lub poziome przesuwanie pokrywy 7 powoduje podniesienie sie elementu 33, Obrzeze koncowe 34 jest wówczas zablokowane pod obrze¬ zem 35 listwy 5, natomiast uszczelka 36 zostaje do- 5 cisnieta i element 33 jest w ten sposób silnie za¬ mocowany.Na krawedziach obudowy luku, poprzeczne scian¬ ki pionowe 2 nie wychodza w zasadzie ponad li¬ stwy 4 i 5, za wyjatkiem polaczenia ze sciankami io wzdluznymi 1, tworzac skosy 30 umozliwiajace po¬ laczenie wyzszych scianek wzdluznych 1 ze scian¬ kami poprzecznymi 2 jak przedstawiono na fig. 1.Ta róznica poziomów umozliwia ponadto, ochro- ne uszczelek 11 pokrywy 7, które moglyby byc 15 uniesione przez fale morskie.Ksztaltowniki -14 sa uruchamiane za pomoca si¬ lowników do tego celu przeznaczonych, jednak naj¬ korzystniej jest — w przypadku pokryw zawija¬ nych — ich uruchamianie za pomoca kolowrotu 20 jak to przedstawiono na fig. 6 do 8.Jak to pokazano na fig. 6 i 7 wal napedowy 40 kolowotu, sluzacego do nawijania segmentów po¬ krywy 7 luku posiada na swoich koncach tarcze 42, posiadajace spiralne scianki 43, za pomoca których 25 wal napedowy 40 i caly kolowrót zawieszone sa za pomoca rolek 44, wyposazonych w lozyska toczne na wspornikach 45, ustawionych po obu stronach klowrotu. Przy obrocie walu napedowego 40, wy¬ posazonego w kwadratowy beben 41, przeznaczony 30 do nawijania segmentów pokrywy 7, wspóldziala¬ nie rolek 44 ze spiralnymi sciankami 43 powoduje stopniowe podnoszenie lub opuszczanie walu nape¬ dowego 40 w taki sposób, ze za kazdnym obrotem walu napedowego 40 podnosi sie on lub opuszcza 35 o ten sam odcinek, równy grubosci segmentu po¬ krywy 7 a to w tym celu, aby nawijanie lub odwi- janie poszczególnych segmentów pokrywy 7 naste¬ powalo zawsze w tym samym poziomie, odpowiada¬ jacym poziomowi listew 15 ksztaltowników 14, two- 40 rzacych prowadnice pokrywy 7.W górnej czesci kolowrotu znajduje sie palec 46, zamocowany do plaszczyzny wewnetrznej, w pobli¬ zu obwodu tarcz 42, który wchodzi w widelki 47, uruchamiane wokól stalej osi 48 i polaczone cieg- 45 nem przeguboWym 49 z pierwsza para laczników 22, uruchamiajacych ksztaltowniki 14.Na otwartym koncu widelek 47 umieszczony jest przegubowo zamek 50, utrzymywany w pozycji opu¬ szczonej za pomoca sprezyny 51 zamocowanej do 50 widelek 47. Zamek wyposazony jest ponadto w górne ramie 52 zahaczajace o zaczep 53 zamocowa¬ ny do podstawy kolowrotu.Palec 46 wchodzac w widelki 47, odpycha dolne ramie zamka 50, przeciwdzialajac naciskowi spre- 55 zyny i powoduje odhaczenie ramienia 52, uwalnia¬ jac widelki 47, które pociagniete sa w dól przy dalszym ruchu palca 46 i obracajac sie wokól swej osi, zatrzymuja sie w polozeniu przedstawionym na rysunku linia przerywana. Ruch ten za posredni- ^ ctwem ciegna 49, powoduje z kolei obracanie sie laczników 22 oraz odpowiednie wzdluzne przemie¬ szczenie ksztaltkownika 14.Podczas nawijania pokrywy 7, odwrotna czynnosc umozliwia podniesienie widelek 47 oraz odpowied- 65 6 nie przesuniecie ksztaltowników 14,, przy czym ra¬ mie 52 zahacza sie o zaczep 53 ponownie, unieru¬ chamiajac widelki 47 az do nastepnej czynnosci zamykania pokrywy 7: Przy zostosowaniu klasycznego kolowrotu, W któ¬ rym os znajduje sie na stalym poziomie, jak to pokazano na fig. 8, zamykanie i otwieranie pokry¬ wy 7 odbywa sie dodatkowo za pomoca obracaja¬ cych sie widelek 47, na skutek odzialywania na nie palcem 46 kolowrotu, jak opisano wyzej. Aiby jed¬ nak odzialywanie palca na widelki mo^lo sie od¬ bywac wylacznie pod koniec odwijania, mozna za¬ opatrzyc kolowrót w wieniec 54, na obwodzie któ¬ rego widelki beda spoczywaly w normalnym polo¬ zeniu. Wieniec 54 sklada sie z czesci stalej obejmu¬ jacej przykladowo' trzy czwarte obwodu, a pozosta* la czesc stanowi sektor ruchomy 55, wspóldzialaja¬ cy z ramieniem napedowym 56, laczacym kolowrót z pokrywa 7. Pod koniec odwijania pokrywy 7 sek¬ tor 55 otwiera sie pod wplywem przemieszczajacego sie ramienia 56, przy czym widelki 47 opuszczaja sie i zaczepiaja o palec 46.W przypadku kolowrotu o stalym poziomie osi, segmenty pokrywy 7, we wstepnej fazie odwijania, znajduja sie powyzej listew 15 i nakladaja sie na ksztaltowniki 14, natomiast zaczepy dociskowe 18 nie musza w tej fazie zaczepiac o dolna powierzch¬ nie listwy 15, o który winny zaczepic dopiero przy dociskaniu pokrywy 7. Mozna latwo to osiagnac na¬ dajac lacznikom 22 ostrzejsze nachylenie, aby zwiek¬ szyc przesuw poprzeczny ksztaltowników, które w polozeniu górnym, (fig. 9) nie przeszkadzaly opu¬ szczaniu sie zaczepów dociskowych 18 na zewnatrz listew 15 ponizej poziomu ich dolnej powierzchni. PL