Opublikowano: 20.XII.1969 58803 KI. 84 c, 5/68 MKP E 02 d UKD 624.155.15 Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Jan Piaskowski, mgr inz. Andrzej Ja- rominiak, mgr inz. Krzysztof Grzegorzewicz, mgr inz. Boleslaw Klosinski Wlasciciel patentu: Centralny Osrodek Badan i Rozwoju Techniki Drogo¬ wej, Warszawa (Polska) Zlacze klinowe, zwlaszcza do rur obsadowych duzych srednic Przedmiotem wynalazku jest zlacze klinowe, zwlaszcza do rur obsadowych duzych srednic, prze¬ noszace znaczne sily dynamiczne, normalne i stycz¬ ne o zmiennych kierunkach, wystepujace przy za¬ glebianiu i wyciaganiu z gruntu rur obsadowych.Drazenie rurowanych otworów o duzych sredni¬ cach wymaga stosowania rur o znacznych dlugo¬ sciach, trudnych do przewozu i dlatego uzywa sie rur skladanych z krótkich, kilkumetrowych odcin¬ ków. Znane sa polaczenia odcinków rur spawane lub nitowane. Ze wzgledu na trudnosci wykonania ta¬ kich polaczen i zwiazane z tym dluzsze przerwy w drazeniu otworów zlacza te uzasadnione sa w przy¬ padkach pozostawiania rur w gruncie.Ponadto laczenie zaglebionych, a nastepnie wy¬ ciaganych odcinków rur za pomoca srub w praktyce jest malo przydatne, ze wzgledu na mala wytrzy¬ malosc polaczenia na obciazenie dynamiczne oraz niedogodnosci w eksploatacji, z powodu wystaja¬ cych lbów i nakretek.Istnieje takze rozwiazanie, polegajace na zam¬ kowym polaczeniu odcinków rur, których konce po¬ siadaja zeby i wreby miedzyzebne. W czasie lacze¬ nia odcinków rur zeby jednej rury wchodza we wreby miedzyzejbne drugiej rury a nastepnie zabez¬ piecza sie je przed rozlaczeniem za pomoca pier¬ scienia wkladanego w wytoczenie wykonane w po¬ lowie wysokosci zebów. Wykonanie takiego pola¬ czenia przy duzych srednicach rur jest bardzo trud¬ ne, a w wielu przypadkach niemozliwe, ze wzgledu 10 15 20 25 30 na odchylki wymiarowe srednic, owalizacje i sto¬ sunkowo bardzo cienkie scianki rur. Odcinki rur musza byc specjalnie walcowane, aby wykonanie polaczenia bylo mozliwe do zrealizowania.Wada takiego polaczenia jest brak jego szczelno¬ sci, co na przyklad uniemozliwia korzystanie z niego przy budowie pali z zastosowaniem sprezone¬ go powietrza.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci przez wykonanie zlacza mogacego przenosic duze sily dynamiczne, normalne i styczne o zmien¬ nych kierunkach, szczelnego oraz latwego montazu I demontazu.Cel ten osiagnieto wedlug wynalazku dzieki temu, ze na koncu jednego z laczonych odcinków rur sa zamocowane na stale nakladki zbiezne, a na koncu drugiego znajduje sie pierscien z wycieciami na przyklad w ksztalcie jaskólczego ogona.Podczas skladania obu odcinków rur nakladki sa osadzone w wyciecia i oba odcinki sa unierucha¬ miane wzgledem siebie klinami samohamownymi, wciskanymi miedzy scianki nakladek i scianki wy¬ ciec w ksztalcie jaskólczych ogonów. Ksztalt na¬ kladek, wyciec i klinów samohamownych zapewnia uzyskanie wymaganego zacisku zlacza zarówno w jego osi podluznej, jak i w plaszczyznie do niej prostopadlej. Zacisk powoduje, ze zlacze jest sztywne bez wzgledu na kierunek obciazenia. Szczel¬ nosc zlac-za zapewnia uszczelka zakladana na styku obu elementów. 58 8033 58 803 4 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok zlacza czesciowo w przekroju podluznym, a fig. 2 — jego przekrój poprzeczny.Rury 1 i 2 sa dobierane tak, aby ich laczone kon¬ ce zestawione do siebie mialy równe odchylki wy¬ miarowe i owalizacje srednic, dzieki czemu elimi¬ nuje sie obróbke powierzchni walcowych. Rura 1 ma na koncu zamocowane na stale nakladki zbiez¬ ne 3. Powyzej nakladek znajduja sie odcinki pier¬ scienia 4 zamocowane do rury tak, aby nie zacho¬ dzily nad nakladki, a znajdowaly sie tylko miedzy nimi. Rura 2 posiada na koncu zamocowany pier¬ scien 5 z wycieciami w ksztalcie jaskólczych ogonów o wymaganej zbieznosci.Pierscien 5 obejmuje nakladka 6 wzmacniajaca zlacze. Z drugiej strony rury 1 przymocowany jest pierscien 7 ustalajacy uszczelke 8. Kliny samoha- mowne 9 sa wcisniete miedzy scianki nakladki zbieznej 3 i scianki wyciec w ksztalcie jaskólczych ogonów pierscienia 5 scisle do nich dolegajac. Kliny 9 sa dodatkowo ustalane po wcisnieciu nakladka¬ mi 10 przykrecanymi do rury 1 srubami 11, które zabezpieczone sa podkladkami 12. Krawedzie wszyst¬ kich pierscieni sa sfazowane pod ostrym katem w celu unikniecia gwaltownych zmian srednic, co stworzyloby dodatkowe opory przy pograzaniu i wyciaganiu rury.Po zalozeniu uszczelki 8 na plaszczyzne czolowa rury 2 miedzy pierscienie 5 i 7 wsuwa sie w ozna¬ kowanym polozeniu rure 1. Po docisnieciu obu rur wciska sie kliny samohamowne 9 z odpowiednia si¬ la miedzy scianki nakladek 3, a scianki jaskólczych ogonów pierscienia 5. Nastepnie przykreca sie stycz¬ nie do klinów nakladki 10 srubami 11, zabezpieczo¬ nymi podkladkami 12.W polaczeniu stosuje sie co najmniej dwie naklad¬ ki 3 z odpowiednia iloscia wyciec w pierscieniu 5.Opisany przyklad dotyczy zlacza którego elementy skladowe wykonane sa na zewnetrznej powierzchni rury.Odmiana zlacza klinowego posiada wyzej wymie¬ nione elementy skladowe na wewnetrznej powierz¬ chni Tury. Rozwiazanie to, z uwagi na trudnosci jego wykonania jak tez montazu, znajduje zastoso¬ wanie w przypadkach zaglebiania rur w gruntach o wiekszej wytrzymalosci, w których wystajace na¬ kladki powodowalyby zbyt duze zwiekszenie opo¬ rów.Wynalazek nie jest ograniczony tylko do opisa¬ nego i przedstawionego na rysunku przykladu jego wykonania lub jego kombinacji, lecz obejmuje rów¬ niez stosowanie go do laczenia róznych elementów we wszelkich odmianach propozycji, o ile nie wy¬ kraczaja one poza zakres podstawowej mysli wyna¬ lazku. PL