Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.IX.1969 58103 KI. 5 b, 25/30' MKP E UKD n.45IZO Twórca wynalazku: mgr inz. Adam Pol Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Wrebnik wygiety zawiasowy skladany do lancuchów wrebowo- -ladujacych dwuprzegubowych Przedmiotem wynalazku jest wrebnik wygiety pozwalajacy sie skladac wokól zabudowanego w nim zawiasu, sluzacy do prowadzenia w nim lan¬ cucha dwuprzegubowego do wrebienia lub lado¬ wania kopaliny uzytecznej. Dla urobienia calizny kopaliny uzytecznej na przyklad wegla a równiez do mechanicznego zaladowania jej na przenosnik odstawy — stosuje sie urzadzenia, bedace orga¬ nami roboczymi maszyn (wrebiarek, ladowarek i kombajnów) zwane wrebnikami.Wrebniki sa prowadniczymi wysiegnikami dla przymusowego prowadzenia biegnacego w nim lancucha, uzbrojonego w noze skrawajace i nape¬ dzanego gwiazda lancuchowa za posrednictwem przekladni od silnika zabudowanego w maszynie roboczej. Wrebnik przystawiony do calizny na ^przyklad weglowej, posuwajac sie stopniowo — za pomoca osobnych mechanizmów posuwowych za¬ budowanych równiez w maszynie — wcina sie no¬ zami lancucha wrebowego i wykrawa odpowiednia szczeline znakomicie ulatwiajaca urabianie osla¬ bionej w ten sposób calizny, bez zbytniego roz¬ drabniania jej.Rozkruszona nastepnie (np. materialami wybu¬ chowymi) kopaline uzyteczna równiez zladowuje lancuch posuwajacego sie w nastepnym cyklu pra¬ cy wrebnika porywajac nozami bryly urobku np. na przenosnik odstawczy. Najprostsza postacia ta¬ kiego urzadzenia jest wrebnik prosty z lancuchem jednoprzegubowym. Bardziej zlozona — lecz znacz- 10 15 20 30 nie bardziej funkcjonalna, spelniajaca wyzsze wy¬ magania organizacyjno-techniczne a wiec i ekono¬ miczniejsza — forma sa wrebniki wygiete, które moga byc uksztaltowane w rozmaitej postaci be¬ dacej kombinacja luków i odcinków prostych.Pozwalaja one wykonywac szczeliny wrebowe maszyna z przenosnika z jednoczesnym ladowa¬ niem wrebowin na przenosnik bez dodatkowego urabiania „laty" przyspagowej a nastepnie takze dokladne ladowanie urobku od spagu na przenos¬ nik bez potrzeby dodatkowej robocizny osobnego czyszczenia spagu za maszyna. Ponadto wrebniki wygiete pozwalaja na rozmaite kombinacje orga¬ nów urabiajaco-ladujacych maszyn do wydobywa¬ nia kopalin uzytecznych, niemozliwe do uzyskania wrebnikami prostymi.Znane konstrukcje wrebników wygietych cha¬ rakteryzuja sie takimi niedogodnosciami jak duze wygiecia wynikajacego z tendencji zmniejszenia tarcia i duzej podzialki lancucha dwuprzegubo- wego, niemoznosc skladania wrebnika potrzebnego do czynnosci manewrowych, badz w wypadku skladania — zlozona konstrtukcja przegubu i prze¬ dluzonym okresem skladania.Powazna poza tym wada tego rodzaju wrebników wygietych sa przede wszystkim bardzo duze opo¬ ry tarcia na wygieciach luków w postaci slizgów, wplywajace na duzy pobór mocy, znaczne grzanie sie slizgów, wrebnika i lancucha i szybkie ich zu¬ zycie a takze ograniczajaca predkosc poruszania 581033 sie lancucha (zanizajace charakterystyke i wydaj¬ nosc wrebnika). Tarcie i grzanie na lukach powo¬ duje takze — w warunkach zagrozenia wybuchem atmosfery kopalnianej — powstawanie iskier, ograniczajace stosowalnosc wrebnika.Zadanie wytyczone w celu znacznego zmniejsze¬ nia podanych niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze konstruk¬ cja wrebnika realizuje w sposób uproszczony za¬ wias (do skladania wrebnika), bedacy jednoczesnie osia rolki wielobocznej, która zamienia slizganie lancucha na lukach — na toczenie i zezwala na stosowanie zarówno malych jak i duzych wygiec wrebnika. W wypadku wrebienia — rolki wielo- boczne dla lancucha wchodzacego i zbiegajacego umieszczono w czesci pozaociosowej na zgieciu wrebnika. W wypadku uzycia wrebnika wygietego tylko do ladowania — mozna zainstalowac na kaz¬ dym pól- i cwiercluku wrebnika przenoszenie toczne ruchu lancucha eliminujac opory i znacznie usprawniajac prace wrebnika.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia wrebnik wygiety widziany z boku z miejscowymi przekrojami wbudowany w glowice maszyny urabiajaco-ladujacej poruszajacej sie po przenosniku scianowym w pozycji wrebienia ca¬ lizny weglowej, fig. 2 pokazuje widok z góry sa¬ mego wrebnika wygietego w pólprzekroju, a fig. 3 jego pólwidok z przodu z pólprzekrojem widzia¬ nym od tylu, fig. 4 przedstawia przekrój przez rolke i os zawiasowa wrebnika wygietego, fig. 5 ukazuje zasadnicze elementy zawiasu* wrebnika wygietego w perspektywie, fig. 6 uwidacznia z bo¬ ku wrebnik wygiety zabudowany w glowicy ma¬ szyny poruszajacej sie po przenosniku, uniesiony wokól osi zawiasu — w pozycji manewrowej.Wrebnik wygiety zabudowany jest w glowicy 1 maszyny roboczej (wrebiarki, ladowarki, kombaj¬ nu) usytuowanej na plozach 2 na przenosniku 3 do odstawy urobku. Na wale 4, napedzanym po-* przez przekladnie od silnika, zaklinowana jest gwiazda lancuchowa napedowa 5, na która nalo* zony jest lancuch dwuprzegubowy, nienarysowany na rysunku, biegnacy dalej we wrebniku. Zarys krancowy nozy skrawajacych lancucha zaznaczono na fig. 1 i 2 linia „kreska — kropka".Wrebnik osadzony jest w obsadzie obrotowej 6, zalozonej do spodniego otworu glowicy 1. Z dru¬ giej strony tego otworu zabudowane jest we wne¬ trzu glowicy 1 kolo zebate 7, skrecone sztywno z obsada obrotowa 6. Kolo to jest napedzane od osobnego mechanizmu (niezaleznego od napedowe¬ go) z silnika.W wypustach obsady obrotowej 6 wsunieta jest obsada zawiasowa 8, której polozenie a wiec i naciag lancucha dwuprzegubowego warunkuje sru¬ ba napinajaca 9. Sruba napinajaca 9 (z zabezpie¬ czeniem polozenia) zalozyskowana jest ustalajaco w obsadzie zawiasowej 8, a jej nakretka 10 w ob-, sadzie obrotowej 6. W obsadzie obrotowej 6 znaj¬ duje sie jedno z lozyskowan i uszczelnienie walu 4. Obsada zawiasowa 8 od spodu przykrecona na blache slizgowa 11. Boczne powierzchnie obsady 6 4 i blacha 11 warunkuja wymuszone prowadzenie lancucha dwuprzegubowego zarówno w kierunku gwiazdy 5 jak i rolek wielobocznych 12 wrebnika.W wyjecie zawiasowe obsady 8 zamontowany 5 jest wpust zawiasowy rdzennika zawiasowego 13* Przez otwory wspólosiowe obsady 8 i rdzennika 13 o potrzebnej wysokosci H przewleczona jest — odpowiednio zabezpieczona przed pelzaniem osio¬ wym — os 14, pelniaca zarówno role sworznia za- 10 wiasu wrebnika jak i osi, na której koncach osa¬ dzone z obu stron sa tocznie i równiez zabezpie¬ czone osiowo rolki wieloboczne 15.Na bokach rolek 15 odkladaja sie podczas ruchu ogniwa lancucha dwuprzegubowego. Obsada 8 po- 15 siada dwie wypuklosci a rdzennik 13 dwie odpo¬ wiadajace im wkleslosci obrotowe tworzace wraz z wpustem i wypustem w tych elementach rucho¬ my i pewny zawias w razie koniecznosci odchyle¬ nia wrebnika. Dla ustalenia polozenia wrebnika 20 wedlug fig. 1 wzglednie wedlug fig. 6 wykonane sa na obu wypuklosciach obsady 6 po dwa slepe otwory przestawione o potrzebny kat, w które wchodza odpowiednio uksztaltowane dwa sworznie blokujace 16 zalozone w przelotowych otworach, wywierconych obustronnie we wkleslosciach rdzen¬ nika 13.Sworznie te blokuja niezawodnie potrzebne po¬ lozenie wrebnika. Na wkleslym czole rdzennika 13 wywierconych jest odpowiednia ilosc otworów do umocowania na nim z obu stron slizgów lukowych 17 — w wypadku wrebienia, badz obsady z druga osia 14 i druga para rolek wielobocznych 15 — w wypadku wrebnika wygietego przystosowanego 35 tylko do ladowania.Na koncówce prostopadlosciennej rdzennika 13 nasadzone sa dwie frezowane blachy prowadzace: dolna 22 i górna 21. Czesci: 13, 21 i 22 zblokowa¬ ne sa razem zabezpieczonym trzpieniem blokuja- 40 cym 18. Dla krótszego zabioru L mozna na kon¬ cówke rdzennika 13 nakladac blachy zwrotnicowe 25 i 26 posiadajace wykonane w tym celu otwory blokujace. Blachy prowadzace 21 i 22 sa znitowa- ne z dwoma listwami prowadniczymi 20. 45 Po zewnetrznych powierzchniach listw 20 bieg¬ nie lancuch wreboladujacy a jego wewnetrzne po¬ wierzchnie sluza do utwierdzenia konstrukcji na koncówce rdzennika 13 i przykreconej don sruba¬ mi przedluzki 19 zapewniajace odpowiednio silne 50 i sztywne polaczenie glównych czesci roboczych wrebnika.Blachy 21, 22, a takze 25 i 26 posiadaja od wew¬ netrznej strony odpowiednie wyfrezowania i wy¬ stepy dla zepewnienia wlasciwego prowadzenia lancucha i zapobiezenia mozliwosci jego wyskocze¬ nia. Z drugiego konca blach 21 i 22 wsunieta jest do ich wnetrza wkladka osadcza 23 spasowana na listwach 20 i 24. 60 Wkladka dla latwego montazu przykrecana jest (krytymi) srubami zarówno do blach 21, 22 jak i 25, 26 tworzac spoista i sztywna konstrukcje wreb¬ nika. Wystajaca z poza blach 21, 22 1 listw 20 wkladka 23 posiada otwór blokujacy na drugi 65 trzpien 18 dla ewentualnego przedluzenia zabioru58103 6 L wrebnika przy pomocy drugiego zespolu czesci 20, 21, 22, 23.Na wystajacy koniec wstawki 23 nasuniete sa blachy zwrotne 25 i 26 z listwami koncowymi 24 skrecone ze soba srubami, dla ulatwienia monta¬ zu i laczenia lancucha wrebo-ladujacego. W bla¬ chach 25 i 26 zabudowane sa zaslepiajace i cen¬ trujace pokrywy 28 w których osadzona jest os zwrotna 27 na której zalozyskowana jest luzna, lancuchowa gwiazda zwrotna 29. W miejsce gwiaz¬ dy 29 mozna równiez zabudowac gladka (zbloko¬ wana z pokrywami 28) zwrotnie slizgowa, co uprosci budowe i dogladanie wrebnika lecz wzros¬ na opory ruchu i zuzycie lancucha.Dzialanie opisanego przykladu wrebnika wygie¬ tego zawiasowego do lancuchów dwuprzegubowych wrebo-ladujacych wynika z powyzszego opisu. W Wypadku tylko wrebienia wrebnik zamontowany jak na fig. 1 z uruchomionym w nim lancuchem dwuprzegubowym i ciagnikiem posuwa sie po uruchomionym przenosniku scianowym 3 wrebiac cala dlugosc przodka scianowego i wyrzucajac wrebowiny na uruchomiony przenosnik 3.Po zakonczeniu wrebienia, w tak zwanej „wne¬ ce" zatrzymuje sie lancuch i mechanizm posuwu, odblokowuje sie sworznie 16, unosi sie recznie lub przy pomocy prostego dzwignika montazowego ru¬ choma czesc wrebnika jak na fig. 6 blokuje sie go i uruchamia sie tzw. mechanizm zawrebiania w glowicy 1 maszyny, który powodujac cwierc obro¬ tu obsady 6 usytuowuje wrebnik wzdluz maszyny i przenosnika 3.Nastepnie uruchamia sie mechanizm posuwu w przeciwna strone i maszyna dokonujac manewru powrotnego po przenosniku 3 wraca do pozycji wyjsciowej, gdzie uruchamia sie mechanizm za¬ wrebiania w przeciwna strone tak, ze wrebnik przyjmuje pozycje jak na fig. 6, odblokowuje sie sworznie 16, opuszcza koncówke wrebnika jak na fig. 1, zablokowuje to polozenie sworzniami 16 i wrebnik jest napowrót gotowy do podjecia wy¬ zej opisanego cyklu pracy po uruchomieniu lan^ cucha, mechanizmu posuwowego i przenosnika 3.W wypadku wrebienia i ladowania cykl pracy wyglada nastepujaco: wrebnik z pozycji wyjscio¬ wej jak na fig. 1 po uruchomieniu lancucha, me¬ chanizmu posuwu i przenosnika 3 przewrebia ca¬ la sciane i zatrzymuje sie (lancuch i posuw) we „wnece" i po odwórceniu nozy skrawajacych i od¬ strzeleniu podwrebionej calizny uruchamia sie lancuch i mechanizm posuwu w przeciwna strone oraz przenosnik 3 w kierunku obranego ruchu za¬ ladowuje sie urobek na przenosnik 3.Po osiagnieciu pozycji wyjsciowej, zatrzymuje 5 sie lancuch i posuw, odwraca sie noze skrawajace w pierwotne polozenie i mozna powtórzyc cykl w wyzej opisany sposób. W wypadku tylko lado¬ wania najlepiej na zewnetrznym zagieciu rdzenni¬ ka 13 zabudowac w miejsce slizgów 17 obsade z 10 osia 14 i dwoma rolkami 14 a na koncu wrebnika laczac dodatkowo obrotowy „grzybek" ladujacy z klami gwiazdy 29 i ustawiajac wrebnik w pozycji jak na fig. 1. Uruchamiajac lancuch, posuw i prze¬ nosnik '3 wrebnik zladowuje na przenosnik uro- 15 biona- calizne wzdluz calej sciany. W wypadku przeciwnego ruchu prznosnika 3 do ruchu maszy¬ ny musi byc odpowiednia przestrzen pod maszyna a blacha przenosnika 3 uwarunkowana wysokoscia H rdzennika 13. 20 Po dojsciu maszyny do konca sciany zatrzymuje sie ja wraz z zatrzymaniem lancucha. Dla po¬ wrotnego ruchu takze ladujacego, nalezy przesu¬ nac przenosnik 3, odwrócic noze skrawajace i kie¬ runek posuwu. W wypadku odpowiednich dwu- 25 stronnych nozy skrawajacych unika sie czynnosci ich odwracania. Nastepnie cykl pracy wrebnika wyglada jak opisano powyzej tylko w strone prze¬ ciwna. W wypadku jalowego ruchu powrotnego maszyny podnosi sie wrebnik jak na fig. 6 skre- 30 ca sie go wzdluz osi maszyny i przenosnika 3 i wlaczajac posuw zawraca sie maszyna w polozenie wyjsciowe, dosuwa przenosnik 3 do frontu sciany i cykl ladowania powtarza sie. 35 40 PL