Opublikowano: 30.VI.1969 57488 KI 42 m5, 3/00 MKP G06j AIqQ 1.34.0 Twórca wynalazku: mgr inz. Tadeusz Jankowski Wlasciciel patentu: Politechnika Warszawska (Katedra Budowy Maszyn Matematycznych), Warszawa (Polska) Sposób cyfrowo-analogowego wyznaczania ilorazu liczb przedstawionych w cyfrowym zapisie binarnym oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób cyfrowo-ana- logowego wyznaczania ilorazu liczb [przedstawionych w cyfrowym zapisie binarnym oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Dotychczas stosowane sposoby wyznaczania ilo¬ razu liczb tak przedstawionych nie pozwalaly na proste osiagniecie duzej dokladnosci wyniku w przypadku, gldy stosunek najwiekszej do najmniej¬ szej oczekiwanej wartosci dzielnika jest wiekszy od dwóch: uzyskanie pozadanej dokladnosci wy¬ magalo zastosowania w takim przypadku automa¬ tycznego dzielenia cyfrowego, które znacznie zwiek¬ szalo koszt urzadzenia.Stosujac sposób wedlug patentu glównego Nr 561i68 mozna uzyskac dokladnosc taka, jaka uzy¬ skuje sie w urzadzeniach do analogowego wyzna¬ czania ilorazu o maksymalnym stosunku oczeki¬ wanych dzielników równym dwa, równiez i w tych przypadkach, gdy stosunek ten przyjmuje dowolne skonczone wartosci.Niemniej jednak sposób wedlug patentu glów¬ nego Nr 5i0168 zawiera braki, do których nalezy brak precyzyjnego okreslenia rodzaju wykonywa¬ nych czynnosci oraz ich sekwencji — ze szczególnym uwzglednieniem podzialu na cyfrowe i analogo¬ we, jak równiez nie przeprowadzenie blizszej anali¬ zy wykladnika p dzielnika; ze wzgledów matema¬ tycznych wykladnik ten winien przybierac tylko wartosci calkowite. Poza tym w patencie glównym nie podano sposobu dzielenia cyfrowego przez 2p 20 25 30 oraz zaokraglania, bez których sposób wedlug pa¬ tentu glównego posiada dosc ograniczona wartosc uzytkowa.Celem wynalazku jest ulepszenie sposobu wedlug patentu glównego przez usuniecie wyzej wymie¬ nionych braków, jak równiez opracowanie urzadze¬ nia sluzacego ido realizacji tego sposobu.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze dzielna i dzielnik sa jednoczesnie cyfrowo dzielo¬ ne przez 2P (gdzie p jest liczba calkowita) oraz za¬ okraglone, a nastepnie iloraz zaokraglonych dzielnej i dzielnika uzyskiwany jest w znany sposób analo¬ gowo.Przedmiot wynalazku zostanie blizej objasniony na przykladzie dzialania urzadzenia, którego sche¬ mat blokowy jest przedstawiony w zalaczeniu.Urzadzenie sklada sie z rejestru dzielnej A, w któ¬ rym przechowywana jest wartosc dzielnej w repre¬ zentacji cyfrowej, z rejestru dzielnika B, w którym przechowywana jest wartosc dzielnika w reprezen¬ tacji cyfrowej, z matrycy pozycji P sluzacej do cy¬ frowego wyznaczania numeru najbardziej znaczace¬ go bitu dzielnika, z matrycy dzielnej MA sluzacej do cyfrowego wybierania bitów dzielnej, z matry¬ cy dzielnika MB sluzacej do cyfrowego wybiera¬ nia bitów dzielnika, oraz z urzadzenia dzielacego C do analogowego uzyskiwania ilorazu I.Wyjscia matryc dzielnej i dzielnika dolaczone sa do wejsc urzadzenia dzielacego, wejscia matrycy dzielnej dolaczone sa do wyjsc rejestru dzielnej i' 5748857488 3 matrycy pozycji, wejscia matrycy dzielnika dola¬ czone sa do wyjsc rejestru dzielnifca i matrycy po¬ zycji, a wejscia matrycy pozycji dolaczone sa do wyjisc rejestru dzielnika. Element nowosci wnosza tu uklady matryc.Dzielna X i dzielnik- Y przedstawione sa w zapi¬ sie dwójkowym, tzn. 16 i=0 10 Y=^yi2i i=0 praz 0 oraz Y'^y',21 i =—5 gdzie x'i i y\ sa odpowiednio ibitami na wyjsciu matryc dzielnej i dzielnika.Sygnal pojawia sie na p-tym wyjsciu matrycy pozycji i tylko na nim, gdy numer najbardziej zna¬ czacego bitu dzielnika jest p. W opisywanym przy¬ kladzie matryce dzielnej i dzielnika powoduja wy¬ bieranie bitów dzielnej i dzielnika wedliug wzorów X\ = Xi+P y'i = y'i+P i = 0,ll...8 i = —5^,...0 (1) (2) przy czym bity b-5, b_4, b-«, b_2 i b-i, które nie sa reprezentowane w rejestrze dzielnika, uwazane sa za zerowe. Wzory (1) i (2) oznaczaja podzielenie dzielnej i dzielnika przez 2P wraz z zaokragleniem ich przez odrzucenie najmniej znaczacych bitów.Jezeli najbardziej znaczacy bit „1" znajduje sie na pozycji o numerze p to Y=i;y12i i=0 a zatem 2P uwzgledniajac zas (2) mamy 1 a wiec dzielnik w kazdym przypadku jest liczba z przedzialu (1^2).Jednoczesnie, jezeli jest spelniony warunek 5 10 15 15 X _ i=0 Y 10 i=0 8 2,x'i2p+v _v=0 . 0 v = —5 4 P+8 ^ i=P i=p-5 = A' B' P+8 _i=P i=p—5 gdzie xi i yL sa odpowiednio bitami dzielnej i dziel¬ nika, równe O lub1. » Liczby na wyjsciu matryc dzielnej i dzielnika (oznaczone odpowiednio X' i Y*) sa równe 8 Xj = 0 dla wszystkich 1 p+ $, to (3) 25 30 35 40 45 50 55 60 65 A zatem stosunek dzielnej do dzielnika pozostaje praktycznie niezmieniony. Warunek (3) zawiera ograniczenie wartosci ilorazu,, który w podanym przykladzie nie moze przekroczyc 2* — 1 = 5111., co ogranicza zastosowanie sposobu wedlug wynalazku do takich przypadków, gdzie maksymalna wartosc ilorazu jest ograniczona i znana. PL