Pierwszenstwo: Opublikowano: 19.111.1966 (P 113 593) 10.XII.1968 56168 KI. 42 m5, 3/00 MKP G 06 j Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Jacek Bankowski, dr inz. Konrad Fial¬ kowski Wlasciciel patentu: Politechnika Warszawska (Katedra Budowy Maszyn Matematycznych), Warszawa (Polska) Sposób wyznaczania ilorazu w postaci analogowej w maszynach i innych urzadzeniach cyfrowo-analogowych wykorzystujacych do przedstawienia dzielnej i dzielnika cyfrowy zapis dwójkowy Przedmiotem wynalazku jest sposób wyznacza¬ nia ilorazu w postaci anologowej w maszynach i innych urzadzeniach cyfrowo-analogowych, wy¬ korzystujacych do przedstawienia dzielnej i dziel¬ nika cyfrowy zapis dwójkowy.W dotychczasowych rozwiazaniach mogly byc stosowane nastepujace sposoby: — Dokonanie cyfrowego wyznaczenia ilorazu, a nastepnie przeprowadzenie konwersji cyfro¬ wo-analogowej tak uzyskanego wyniku, — Wyznaczenie wartosci ilorazu, polegajace na przyporzadkowaniu poszczególnym cyf¬ rom dzielnej i dzielnika wielkosci analogo¬ wych i wykonania operacji dzielenia tych wielkosci analogowych.W praktycznej realizacji wada cyfrowego roz¬ wiazania byl wysoki koszt, analogowego — mala dokladnosc uzyskiwanego wyniku analogo¬ wego, gdy stosunek najwiekszej do najmniejszej oczekiwanej wartosci dzielnika byl duzy.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wy¬ znaczania ilorazu, który w realizacji bylby tanszy od sposobu cyfrowego, a dokladniejszy od spo¬ sobu analogowego.Zgodnie z wytyczonym zadaniem dzielna i dziel¬ nik sa najpierw dzielone cyfrowo przez 2P, a na¬ stepnie w znany sposób wyznacza sie iloraz tak przeksztalconych liczb i przeprowadza konwersje cyfrowo-analogowa. Wartosc p jest tak dobrana, aby dzielnik po podzieleniu przez 2P byl zaw- 10 20 sze liczba z ustalonego przedzialu [1, 21). Poniewaz dzielna ulega podzieleniu przez taki sam czynnik, zatem stosunek tych dwóch wielkosci nie ulega zmianie.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie. Niech 1 = 1 zas dzielna X i dzielnik Y sa zapisane w postaci ciagów 12 bitów, odpo¬ wiednio: *=E ot oraz i=5 ii Y = i;yi-21 i=0 Zerami nieznaczacymi w zapisie (dzielnej lub dzielnika) nazywamy nastepujace pozycje: — najbardziej znaczaca pozycje zapisu, jezeli znajduje sie na niej zero, — wzglednie kazda pozycje zapisu, jezeli znaj¬ duje sie na niej zero, a pozycja bardziej znaczaca w stosunku do niej jest zerem nie- znaczacym.Np. w zapisie 000010011101 znajduja sie cztery zera nieznaczace. Jezeli w zapisie dzielnika Y znajduje sie k zer nieznaczacych, to nalezy on do przedzialu [2^-k, 21^-k) (Y^0). Aby sprowa¬ dzic dzielnik do przedzialu [1,2) (w opisywanym przykladzie 1 = 1) nalezy go podzielic przez 2,ii-*& 561683 a zatem p = 11 — k, czyli p + k = 11, w zaleznosci od wyboru liczby 1 i polozenia przecinka w zapi¬ sie dzielnika suma p + k przyjmuje rózne war¬ tosci. Natomiast stosujac sposób wedlug wyna¬ lazku w sytuacji, gdy 1 = const i polozenie prze¬ cinka w zapisie dzielnika jest ustalone, mamy zawsze p + k = const.Przedstawiony wyzej sposób spelnia warunki, wskazane przy omawianiu celu wynalazku: — jest tanszy w realizacji od sposobu 1, poniewaz wyma- 10 ga jedynie zastosowania ukladów okreslajacych liczbe zer nieznaczacych w zapisie dzielnika i do¬ konujacych na podstawie tak wyznaczonej liczby k podzielenia dzielnej i dzielnika przez 2p, które sa mniej rozbudowane od pelnego ukladu automa- 15 tycznego dzielenia, natomiast jest dokladniejszy od sposobu 2, gdyz „dzielenie analogowe" jest tu zawsze wykonywane w sytuacji, gdy stosunek najwiekszej do najmniejszej oczekiwanej wartosci dzielnika nie przekracza 2 (niezaleznie od po- 20 czatkowych wartosci dzielnika), co pozwala uzys¬ kac najwieksza dokladnosc w ukladzie analogo¬ wym. 4 Sposób wedlug wynalazku moze byc stosowany w tych maszynach i urzadzeniach cyfrowo-analo- gowych, w których zachodzi potrzeba i mozliwosc kompromisu pomiedzy kosztem urzadzenia i do¬ kladnoscia jego dzialania. PL