Opublikowano: 15.111.1969 I 56904 KI. 5 b, 29/08 MKP E 21 c M) 0% CZYTELNIA ttvrv \sLL.LoL.Falskiej RziKps?cl!'ei V: ' Twórca wynalazku: mgr inz. Jan Rynik Wlasciciel patentu: Politechnika Slaska im. W. Pstrowskiego (Katedra Maszyn do Urabiania i Ladowania), Gliwice (Polska) Napinak sprezynowy do ciegien lancuchowych zwlaszcza do maszyn górniczych Napinak lancuchowy wchodzi w sklad wypo¬ sazenia górniczych maszyn urabiajacych i ladu¬ jacych. Jego przeznaczeniem jest zasadniczo kom¬ pensowanie malejacego wydluzenia sprezystego w ciegnie lancuchowym przed maszyna oraz utrzy¬ manie minimalnego wstepnego napiecia lancucha za maszyna w celu zapewnienia jego prawidlowej wspólpracy z kolem gwiazdowym.Znane i stosowane dotychczas sprezynowe na- pinaki skladaja sie z kilku kompletów sprezyn sru¬ bowych naciskowych osadzonych na dlugich draz¬ kach cylindrycznych miedzy czolowymi plytami nosnymi. Jedna z plyt w której miesci sie zamek** mocujacy ciegno lancuchowe jest ruchoma i po¬ suwa sie pod wplywem wzrastajacego w ciegnie napiecia sprezyn, zamieniajac w ten sposób nie¬ zbedna kompensacje sprezystego wydluzenia lan¬ cucha. Napiecie wstepne napinaka otrzymuje sie przez specjalne nakretki osadzone na czesci na¬ gwintowanej drazka lub ciagnikiem z blokada sprezyn. Konstrukcja napinaka ogranicza wybór miejsca i sposobu zamocowania. Dla umozliwienia maszynie urabiajacej maksymalnego zblizenia sie do napedu przenosnika pancernego mocuje sie go zwykle nad napedem przenosnika mozliwie naj¬ blizej wysypu.Zasadniczymi wadami omówionych wyzej napi- naków sprezynowych sa duzy gabaryt i ciezar oraz ograniczone mozliwosci zamocowania. Dziala¬ nie wzdluzne napinaka (osie sprezyn naciskowych 15 20 25 równolegle do ciegna lancuchowego) i stosunko¬ wo duze wydluzenie sprezyste do kompensacji pro¬ wadza do koniecznosci konstrukcyjnej rozbudowy urzadzenia i tak dlugosc napinaka wynosi okolo 3 m, a ciezar dochodzi do okolo 400 KG.Duze wymiary napinaka ograniczajav przesuw maszyny urabiajacej do napedu przenosnika pan¬ cernego, co przyczynia sie do zwiekszenia dlugosci nieurobionego przez maszyne przodka, koniecznosc zwiekszenia dlugosci wneki odbija sie ujemnie na efektach ekonomicznych urabiania maszynowego.W celu unikniecia tej niedogodnosci zastosowano ostatnio, dodatkowo zespól kól gwiazdowych zwrot¬ nych przymocowanych do napedu przenosnika przez które ciegno lancuchowe jest kierowane do napi¬ naka przymocowanego do trasy przenosnika tuz nad spagiem. Wymaga to jednak dodatkowo no¬ wego urzadzenia w postaci jednego lub dwóch kól gwiazdowych ulozyskowanych w specjalnej oslonie.Wynalazek dotyczy urzadzenia napinajacego o konstrukcji prostej i zwartej, pozwalajacego na wyeliminowanie problemu maksymalnego zblize¬ nia maszyny do napedu przenosnika oraz zapew¬ nienie napinakowi róznych mozliwosci zamocowa¬ nia dla latwiejszego zastosowania w róznorodnych i trudnych warunkach górniczych. Wedlug wyna¬ lazku zagadnienie to zostalo rozwiazane dzieki zastosowaniu zamocowania konca ciegna lancucho¬ wego z typowym kolem gwiazdowym oraz zasto- 569043 sowaniu sprezyn srubowych skretowych zdolnych do przenoszenia momentu skrecajacego.Zastosowanie sprezyn srubowych skretowych umozliwia usytuowanie osi sprezyn prostopadle do osi ciegna lancuchowego. Dzieki wlasnosciom tych 5 sprezyn otrzymuje sie konstrukcje zwarta o znacz¬ nym zmniejszeniu wymiarów gabarytowych i cie¬ zarze. Dzieki zastosowaniu kola gwiazdowego napi- nak moze przyjmowac dowolne polozenie w sto- \ sunku do osi ciegna lancuchowego poniewaz os 10 kola gwiazdowego moze przyjmowac polozenie od kierunku prostopadlego do kierunku równoleglego do spagu. Zastosowanie w urzadzeniu kola gwiaz¬ dowego umozliwia wiec napinakowi praktycznie dowolny wybór sposobu zamocowania. 15 Zastosowanie kola gwiazdowego i zapadki blo¬ kujacej umozliwia w razie potrzeby w prosty i bez¬ pieczny sposób napinac wstepnie napinak. Dzieki mozliwosci dowolnego usytuowania zderzaka na ko¬ le gwiazdowym i ogranicznika w konstrukcji za1 20 mocowania, mozna skierowac sile reakcji wyni¬ kajaca z roboczego obciazenia lancucha w kierun¬ ku najkorzystniejszym dla danej konstrukcji za¬ mocowania.Wynalazek przedstawiono tytulem przykladu na 25 rysunku na którym fig. 1 przedstawia widok na- pinaka z przodu bez zespolu sprezyn (przy zalo¬ zeniu ze os napinaka jest równolegla do spagu) a fig 2 widok z góry w pól przekroju.Napinak wedlug wynalazku sklada sie z kola 30 gwiazdowego 1, osadzonego na walku 2 ulozysko- wanym w oslonie 4 lub jak na fig. 2 jednym kon¬ cem w oslonie 4, a drugim przy kole gwiazdowym w otworze w kadlubie 11. Rozwiazanie jak na ry¬ sunku jest korzystniejsze z uwagi na bezposrednie 35 przenoszenie sily ciagnienia przy sprezynach zblo¬ kowanych poprzez zderzak na kadlub zamocowa¬ nia. Kolo gwiazdowe 1 polaczone jest z oslona ze¬ spolem sprezyn srubowych skretowych. Zastosowa¬ nie zespolu sprezyn odpowiednio dobranych umoz- 40 liwia przenoszenie duzych momentów skrecajacych w stosunkowo malych gabarytach. Zderzak przy¬ mocowany do kola gwiazdowego 1 i ogranicznik 7 przymocowany do kadluba zamocowania 11 ogra¬ niczaja maksymalny kat obrotu gwiazdy i mak- 45 symalny moment skrecajacy przenoszony przez sprezyny.Zapadka 5 z rekojescia sluzy do blokowania kola gwiazdowego 1 przy wstepnym napinaniu napina¬ ka. Prowadniki górny 9 i dolny 10 sluza do odpo- 50 wiedniego naprowadzenia ciegna lancuchowego na kolo gwiazdowe w celu uzyskania prawidlowych warunków wspólpracy przy nachodzeniu i scho¬ dzeniu lancucha z kola gwiazdowego.Zasada dzialania napinaka wedlug wynalazku 55 polega na tym, ze po prawidlowym napieciu ciag¬ nikiem ciegna lancuchowego znajdujacego sie przed maszyna, swobodna galaz lancucha nalezy pod¬ ciagnac i koniec ulozyc odpowiednio na obwodzie kola gwiazdowego 1. W miare pracy i oddalania 60 sie maszyny od napinaka napiecie w galezi swo¬ bodnej bedzie wzrastac i powodowac uginanie sie sprezyn 3. Obrót kola gwiazdowego zapewni po¬ zadana kompensacje wydluzenia sprezystego lan¬ cucha.W razie potrzeby mozna napinac wstepnie spre¬ zyne ciegnem lancuchowym i ciagnikiem lub recz¬ nie nasadzajac na przyklad na koncówke walka odpowiednia dzwignie. Po zblokowaniu kola gwia¬ zdowego 1 zapadka 5 mozna jak to omówiono wy¬ zej ulozyc swobodny koniec lancucha na obwodzie kola gwiazdowego. PL