Pierwszenstwo: 23.XII.1963 Wielka Brytania Opublikowano: 30.1.1969 56684 KI. 39 a2, 17/02 MKP B29c/I|e?4 UKD 678.027.92 Wlasciciel patentu: Storey Brothers and Company Limited, Lancaster (Wielka Brytania) Sposób wytwarzania luznego pokrycia miekkich wyrobów tapicerskich Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia luznego pokrycia miekkich wyrobów tapicer¬ skich, nakladanego na wyscielanie bezsprezynowe lub zawierajace sprezyny, zwlaszcza pokrycie sie¬ dzen samochodowych, poduszek fotelowych itp.W ostatnich latach wzrasta znacznie stosowanie sztucznych tworzyw termoplastycznych do pokry¬ wania wyrobów tapicerskich. Tworzywa te, na przyklad plastyfikowane polimery i kopolimery chlorku winylu, sa stosowane w arkuszach lub w postaci powlok na tkaninie. W pierwszym przy¬ padku zszywa sie pewna liczbe plaskich kawal¬ ków tworzywa termoplastycznego, tak aby nadac calosci ksztalt odpowiadajacy ksztaltowi przed¬ miotu, który ma byc pokryty. Jest to vjednak czyn¬ nosc pracochlonna, totez pokrycia takie sa stosun¬ kowo kosztowne. Drugi ze znanych sposobów po¬ lega na tym, ze tkanine dopasowana do ksztaltu przedmiotu pokrywa sie powloka ze sztucznego tworzywa. Wada tego sposobu jest to, ze tkanina pokryta sztucznym tworzywem nie moze byc do¬ godnie formowana, gdyz podloze z tkaniny nie ma dostatecznej rozciagliwosci. Jezeli zas stosuje sie bardzo rozciagliwa dzianine, to i wówczas nie mozna formowac pokrycia za pomoca zmniejszo¬ nego cisnienia, bowiem w materiale rozciaganym podczas formowania powstaja miejsca sfaldowane i zbytnio rozciagniete.Znany jest równiez sposób nakladania platów z termoplastycznych tworzyw sztucznych wprost 10 20 25 na twarde przedmioty o ustalonym ksztalcie, na przyklad pudelka, przy czym mozna do tego celu stosowac formowanie pod cisnieniem zmniejszo¬ nym lub przy uzyciu plynu pod zwiekszonym cis¬ nieniem. Sposób ten nie moze byc jednak stoso¬ wany do nakladania tych materialów na przed¬ mioty miekkie, poniewaz podczas formowania termoplastyczny material nie ma oparcia na sta¬ lym podlozu. Poza tym materialy rozciagane pod¬ czas formowania prózniowego maja tendencje do przybierania ponownie pierwotnego ksztaltu, totez podczas uzywania ich kurcza sie i marszcza.Niedogodnosci te usuwa lub przynajmniej zmniejsza sposób wedlug wynalazku. Sposób ten polega na tym, ze wierzch i boki sztywnej formy o ksztalcie i wymiarach wyrobu tapicerskiego po¬ krywa sie scisle przylegajaca warstwa gietkiego materialu, formuje te warstwe i przykleja do niej za pomoca zmniejszonego cisnienia lub przy uzy¬ ciu plynu pod cisnieniem zwiekszonym, zewnetrz¬ na warstwe materialu termoplastycznego, po czym otrzymane luzne pokrycie zdejmuje sie z formy i naklada na wyrób tapicerski.Warstwa podkladowa moze byc wykonana z dowolnego, gietkiego materialu, a w celu ulatwie¬ nia scislego dopasowania do formy moze byc z grubsza zeszyta. Jako takie gietkie materialy nadaja sie na przyklad tkaniny tkane i nietkane, papier oraz arkusze sztucznego tworzywa, przy czym te ostatnie moga byc z materialu termo- 566843 56684 4 plastycznego, podobnego do uzytego na plat zew¬ netrzny. Mozna tez w tym celu stosowac cien¬ kie platy spienionego tworzywa sztucznego. Naj¬ korzystniej jest jednak stosowac tu dzianine, po¬ niewaz daje sie ona latwo rozciagac we wszyst¬ kich kierunkach i dzieki temu mozna ja latwo do¬ pasowac scisle do formy bez zszywania lub tylko z minimalnym szyciem. Material ten moze tez byc dziany od razu w przyblizeniu na wymagany Jcsztalt. Do wiazania podkladu z zewnetrznym platem mp$na stosowac wiele znanych srodków klejacych.?Odpowiednimi do tego celu sa na przyklad mie¬ szaniny polimerów chloroprenu z chlorowanym naturalnym kauczukiem i ewentualnie chlorowa¬ nymi woskami parafinowymi oraz kopolimery bu¬ tadienu i akrylonitrylu, zmieszane z termopla¬ stycznymi zywicami fenoloformaldehydowymi.Korzystnie jest stosowac srodki, które nabieraja wlasciwosci klejacych dopiero w podwyzszonej temperaturze. Wówczas termoplastyczny plat ze¬ wnetrzny ogrzewa sie, aby uczynic go dostatecz¬ nie miekkim do formowania, a równoczesnie kle¬ jacy srodek nabiera wlasciwosci klejacych.Srodek klejacy moze byc przed procesem for¬ mowania nakladany na podklad lub na plat ze¬ wnetrzny albo na obie te powierzchnie. Mozna równiez stosowac srodek klejacy w postaci arku¬ sza wlozonego przed formowaniem pomiedzy pod¬ klad i warstwe zewnetrzna. Warstwa zewnetrzna moze tez byc platem utworzonym zasadnicza na przyklad z chlorku poliwinylu o stosunkowo du¬ zym ciezarze czasteczkowym i zawierac w cien¬ kiej warstwie dolnej na przyklad chlorek poliwi¬ nylu o stosunkowo malym ciezarze czasteczko¬ wym. Ta warstwa dolna dziala po ogrzaniu jako srodek klejacy.Warstwa zewnetrzna moze byc wykonana z do¬ wolnego materialu termoplastycznego, a szczegól¬ nie odpowiednimi do tego celu sa plastyfikowane polimery i kopolimery.Wedlug wynalazku forme pokrywa si§ podkla¬ dem, a nastepnie umieszcza ja w urzadzeniu po¬ laczonym ze zródlem zmniejszonego cisnienia.Warstwe zewnetrzna w postaci plata materialu termoplastycznego utrzymuje sie plasko ponad forma i ogrzewa za pomoca promienników pod¬ czerwieni tak, iz warstwa srodka klejacego, znaj¬ dujaca sie na spodzie, mieknie i staje sie lepka.Czesto wskazane jest kierowanie ciepla na spód plata, azeby nie zniszczyc jego faktury. Ogrzany plat formuje sie nastepnie pod zmniejszonym cis¬ nieniem na podkladzie. Gdy na przyklad formuje sie stosunkowo sztywny plat zewnetrzny, to for¬ mowanie przy zastosowaniu zmniejszonego cisnie¬ nia moze byc wspomagane przez równoczesne przykladanie cisnienia wyzszego od cisnienia atmosferycznego na zewnetrzna strone plata zew¬ netrznego.Miekki wyrób tapicerski, na przyklad siedzenie, moze zawierac sztywna podstawe wykonana z pa¬ pieru „mache", fprmowanej plyty pilsniowej, sztywnego tworzywa sztucznego, szkla wlókniste¬ go lub metalu, a na tej podstawie moze byc ulo¬ zone wyscielanie i ewentualnie sprezyny. Wyscie¬ lanie moze byc wykonane z gabczastej gumy, spienionego tworzywa sztucznego lub innego spre¬ zystego materialu. Wyscielanie moze byc tez la¬ czone z metalowymi sprezynami. Luzne pokrycie 5 umieszcza sie na wyscielaniu lub sprezynach i ewentualnie mocuje do sztywnej podstawy w celu utrzymania calosci. Korzystnie jest umiesz¬ czac pokrycie tak, aby bylo przymocowane na ca¬ lym obwodzie podstawy, na przyklad przez przy¬ klejenie lub owiniecie brzegu pokrycia na obrzezu podstawy i zacisniecie sprezystego elementu ko¬ rytkowego na obrzezu. Mozna równiez przymoco¬ wac pokrycie do podstawy gwozdzikami lub kla¬ merkami.Luznej pokrycie na siedzenie samochodu lub innego fotela moze byc wykonane na przyklad przez oddzielne formowanie czesci siedzeniowej i czesci oparcia" lub tez moze byc uformowane ja-i ko jedna calosc. Kompletne luzne pokrycie moze byc formowane nie w jednej operacji lecz w po¬ staci dwóch oddzielnych czesci bocznych i czesci srodkowej. W ten sposób czesc srodkowa moze byc wykonana z materialu zabarwionego inaczej niz dwie czesci boczne. Po uformowaniu, trzy czesci moga byc laczone ze soba na przyklad przez zgrzanie pradem wielkiej czestotliwosci.Luzne pokrycie moze miec górna powierzchnie nie plaska lecz o innym ksztalcie, okreslonym na przyklad przez wkladke ze spienionego tworzywa sztucznego, umieszczona miedzy pokryciem i miek¬ kim wyrobem tapicerskim, który jest pokrywany.Wkladka moze byc miejscowo przymocowana do pokrycia, na przyklad przez zgrzewanie, w celu uformowania nieplaskiej górnej powierzchni.W pokrywanym miekkim wyrobie moze byc przewidziane zaglebienie, wklesniecie lub podobne uksztaltowanie w wyscielaniu i ewentualnie w sprezynach, sluzace do umieszczenia wkladki. Ze¬ wnetrzna powierzchnia miekkiego przedmiotu mo¬ ze miec wglebienie lub podobne uksztaltowanie odpowiadajace zaglebieniu lub wklesnieciu w wy¬ scielaniu i ewentualnie w sprezynach, równiez sluzace do umieszczenia wkladki,' przy czym wkladka moze byc nastepnie przymocowana do wyscielania lub sprezyn tak, aby utrzymac po¬ krycie z ustalonym ksztaltem wglebienia lub po¬ dobnym ksztaltem.Przyklad stosowania sposobu wedlug wynalaz¬ ku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok perspektywiczny znane¬ go pokrycia na siedzeniu, fig. 2 — widok perspek¬ tywiczny luznego pokrycia wedlug wynalazku, fig. 3 — schematyczny przekrój urzadzenia próz¬ niowego do formowania luznego pokrycia wedlug wynalazku, a fig. 4, 5 i 6 przedstawiaja trzy pól- przekroje, ukazujace poszczególne fazy wytwarza¬ nia luznego pokrycia wedlug wynalazku.Zwykle siedzenie 10, przedstawione na fig. X, ma pokrycie 12. Pokrycie to jest wykonane przez co zszycie razem duzej liczby kawalków plaskiego materialu platowego w celu nadania pozadanego ksztaltu. Ze wzgledu na znaczna liczbe szwów koszt wykonania takiego pokrycia jest wysoki. Po¬ krycie to jest wykonane z niepodbitego plata 65 sztucznego tworzywa, jak uwidoczniono na rysun- 15 20 25 30 35 40 45 5056684 ku, lub tez z tkaniny pokrytej warstwa sztuczne¬ go tworzywa.Siedzenie 14 wedlug wynalazku, przedstawione na fig. 2, ma luzne pokrycie 16. Pokrycie to jest formowane w' calosci maszynowo, nie ma szwów i wykonanie jego nie jest pracochlonne. Pokrycie 16 ma zewnetrzna warstwe 18 z materialu termo¬ plastycznego i podklad 20 z dzianiny, a wiec jest to pokrycie dwuwarstwowe. Pokrycie 16 formuje sie w urzadzeniu prózniowym 21, przedstawionym na fig. 3. Sztywna forma drewniana jest przymo¬ cowana do stolu 24. Podklad 20 rozciaga sie na formie i zamocowuje tymczasowo. Dzianina pod¬ kladu jest tak dobrana, ze ma wystarczajaca roz¬ ciagliwosc we wszystkich kierunkch, dzieki cze¬ mu plaski plat moze byc naciagniety na wierzch i boki formy 212 ze scislym dopasowaniem.Warstwa zewnetrzna 18 jest formowana z pla¬ ta 26 plastyfikowanego chlorku poliwinylu, maja¬ cego na spodzie warstwe 28 srodka klejacego, dzialajacego w temperaturze podwyzszonej. Plat 26 jest zacisniety na ramie 30 tak, ze wraz ze stolem 24 i bokami 32 urzadzenia tworzy zamknie¬ ty obszar 34, z którego prowadza przewody 36.Po zacisnieciu plata 26 na ramie ogrzewa sie go promiennikami podczerwieni 38 tak, az zmieknie i nadawac sie bedzie do formowania. W tym cza¬ sie cisnienie w przestrzeni 34 jest równe cisnieniu atmosferycznemu, a to w celu zapobiegania wy¬ paczaniu sie plata. Gdy plat dostatecznie zmiek¬ nie a warstwa srodka klejacego nabierze po ogrzaniu wlasciwosci klejacych, przewód 36 laczy sie z przewodem prózniowym. Powoduje to wsy¬ sanie podkladu 20 w dól na forme 22, przy czym plat przyjmuje ksztalt formy i przykleja sie do podkladu. Plat w postaci uformowanej jest ozna¬ czony na fig. 3 linia kreskowana.Formowanie plata moze byc przeprowadzane znanym sposobem tak zwanego wydmuchiwania.Polega to na tym, ze przed wlaczeniem przewodu prózniowego w przestrzeni 34 wytwarza sie cis¬ nienie zwiekszone, celem rozdecia plata. Mozna tez stosowac rozciaganie plata przed wlaczeniem prózni odksztalcajacej go za pomoca tloka przy¬ ciskajacego plat w dól w kierunku formy.Luzne pokrycie 16, wykonane formowaniem próz¬ niowym, jest przedstawione w przekroju na fig. 4.Jest ono zdjete z formy po obcieciu dolnych brze¬ gów, a nastepnie moze byc uzyte do pokrycia sie¬ dzenia 14.W innej odmianie pokrycia wytworzonego spo¬ sobem wedlug wynalazku w celu wykonania wgle¬ bien 40 (fig. 2) w wykonczonym siedzeniu, sto¬ suje sie wkladke 42 (fig 5.) w postaci arkusza ze spienionego tworzywa sztucznego. Wkladka ta jest przymocowana lokalnie do pokrycia za pomoca spawów 44, wytwarzanych przez zgrzewanie pra- •dem wysokiej czestotliwosci.Wykonczone luzne pokrycie moze byc zalozone na siedzeniu 141, w sposób uwidoczniony na fig. 6.Siedzenie 14 ma sztywna podstawe 46 ze zwróco¬ nym w dól obrzezem 48 i sprezyste wyscielanie 50 ze spienionego tworzywa sztucznego. Pokrycie 16 umieszcza sie na wyscielaniu, przy czym wyscie¬ lanie to ma zaglebienia 52 dla umieszczenia wklad¬ ki 42. Dla wytworzenia wglebien w zewnetrznej powierzchni siedzenia, wkladka 42 jest przytwier¬ dzona warstwa srodka klejacego do wyscielania 50, dzieki czemu przytrzymuje pokrycie. Brzeg pokrycia 16 owija sie na obrzezu 48 podstawy, a nastepnie zaklada na obrzeze sprezysty ksztaltow¬ nik korytkowy 56, przytwierdzajacy pokrycie do podstawy. PL