Pierwszenstwo: 20.I.1966 Opublikowano: 02.VIII.1965 dla zastrz. 1^4 Niemiecka Republika Federalna dla zastrz. 5—15 Austria 31.Vm.1068 56041 wtl, ufa MKP F 06 1 C Z . L L NIA Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: Karl Miihlner, Karl Jirka, Johann Gutlhuber Wlasciciel patentu: Kunststoffwerk Gebriider Anger GmbH und Co.Miinchen, Monachium (Niemiecka Republika Fede¬ ralna) Zlacze do rur z tworzywa sztucznego i sposób jego wytwarzania Wynalazek dotyczy zlacza rurowego, zwlaszcza do rur z tworzyw termoplastycznych, w którym koniec jednej rury daje -sie wsunac w koniec dru¬ giej majacej postac kielicha, przy czym kielich ten jest zaopatrzony w co najmniej jeden sprezyscie odksztalcalny, wykonany na przyklad z gumy pierscien uszczelniajacy, osadzony w wewnetrznym rowku pierscieniowym oraz sposób wykonania te¬ go zlacza. Pierscien uszczelniajacy jest oczywiscie mniejszy od srednicy wsuwanej rury.Tego rodzaju zlacza nadaja sie do przewodów dla cieczy i gazów, zwlaszcza zas do przewodów cisnieniowych.W znanych zlaczach rurowych tego rodzaju, pierscien uszczelniajacy w koncu rury nasuwa¬ nej, z reguly calkowicie przylega do jej wew¬ netrznej scianki. Sila niezbedna do odksztalcenia pierscienia przy wsuwaniu konca rury wzrasta przy tym wraz z przyrostem odksztalcenia tak dalece, ze przy montazu, moze sie stac niekiedy potrzebne stosowanie bardzo duzych sil.Dalsza wada znanych rozwiazan polega na tym, ze czesto wystepuje wypychanie pierscienia z row¬ ka przez wsuwany koniec rury, wskutek czego montaz trzeba przeprowadzac bardzo ostroznie.Niepozadanie wysokie staje sie tez naprezenie, ja¬ kie pierscien przy odksztalceniu wywiera na obej¬ mujacy go pierscieniowy rowek kielicha, poniewaz jak juz wspomniano oddzialywujaca sila bardzo 10 15 25 30 silnie zwieksza sie wraz ze wzrostem odksztal¬ cenia.Przedmiotem wynalazku jest zlacze rurowe, oraz sposób jego wytwarzania, które nie ma powyz¬ szych wad i szczególnie nadaje sie do rur o wiek¬ szych srednicach. Zlacze rurowe wedlug wyna¬ lazku charakteryzuje sie tym, ze rowek pierscie¬ niowy, którego wymiar osiowy jest znacznie wiek¬ szy od jego glebokosci ma dwa zaokraglone wew¬ netrzne odsadzenia, w których sa osadzone zaokra¬ glone krawedzie pierscienia uszczelniajacego za¬ opatrzonego na zewnetrznym obwodzie w plaski rowek obwodowy. Miedzy tym rowkiem i scianka pierscieniowego rowka kielicha utworzona jest zamknieta przestrzen powietrzna zas wewnetrzna strona pierscienia uszczelniajacego tworzy po stro¬ nie wewnetrznej pierscieniowe zebro. Powyzsze okreslenie ksztaltu i osadzenia pierscienia doty¬ czy stanu, w którym koniec rury nie jest jeszcze wsuniety do kielicha.Dzieki takiemu uksztaltowaniu opór przy wsu¬ waniu konca rury wzrasta o wiele powolniej niz w przypadku pierscienia o przekroju kolowym, poniewaz przestrzen powietrzna pomiedzy koryt¬ kiem obwodowym a scianka rowka jest scisliwa i nawet po wsunieciu konca rury wywiera ela¬ styczny docisk. Dalsza istotna zaleta zlacza wedlug wynalazku polega na równomiernym rozkladzie cisnienia wywieranego przez poduszke powietrzna utworzona pomiedzy pierscieniem uszczelniajacym. 560413 i pierscieniowym rowkiem. Równiez przy wiek¬ szych odchylkach wymiarowych srednicy kielicha i rury, które uzaleznione sa od wielkosci toleran¬ cji, nie wystepuja w pierscieniowym zlobku nie¬ pozadane, wysokie naprezenia. Szczególnie w przy¬ padku rur o wiekszych srednicach w wyniku znacznie zwiekszonych w tych przypadkach tole¬ rancji obróbkowych konieczne jest stosunkowe zwiekszenie drogi odksztalcenia, wskutek czego tradycyjne elementy uszczelniajace nie nadaja sie * do tego celu, gdyz wystepujace znacznie wyzsze sily odksztalcajace powoduja wogóle niemozliwosc montazu zlacza.W dotychczas uzywanych pierscieniach uszczel¬ niajacych ich docisk do zsunietych koncówek rury uzyskuje sie dzieki sprezystemu przeciwdzialaniu odksztalcenia. Natomiast w przypadku wynalazku jest ono w przewazajacej czesci wynikiem oddzia¬ lywania poduszki sprezonego powietrza miedzy pierscieniem uszczelniajacym a sciankami rowka.Wewnetrzna powierzchnia pierscienia uszczelnia¬ jacego jest korzystnie zaopatrzona w swej srodko¬ wej czesci obwodowej w wystep zas jej obrzeza sa zaokraglone. Podwyzsza to zdolnosc do od¬ ksztalcen i ulatwia wsuwanie konca rury.W przypadku rur b mniejszych srednicach, row¬ ki pierscieniowe i umieszczone w nich pierscienie uszczelniajace maja stosunkowo duze róznice wy¬ miarów, dzieki czemu sa one pewnie osadzone w rowkach. W przypadku rur o wiekszych srednicach wystepuje jednak ta niedogodnosc, ze stosunkowo cienkie, w porównaniu ze srednica rury, pierscie¬ nie uszczelniajace wykazuja sklonnosc do wypa¬ dania z górnej czesci rowka pod dzialaniem cieza¬ ru wlasnego w wyniku czego czesto nastepuje uszkodzenie pierscienia przy wsuwaniu konca rury do kielicha, wypychajacego równoczesnie pierscien z rowka. Utrudnia to oczywiscie znacznie- montaz, gdyz wprawdzie mozna wklejac pierscien uszczel¬ niajacy w rowek, jednak jest to bardzo klopotli¬ we.Wynalazek usuwa równiez i te trudnosci. Osa¬ dzenie pierscienia w obejmujacym go rowku kie¬ licha mozna wedlug wynalazku polepszyc w ten sposób, ze zarówno rowkowi jak i pierscieniowi nadaje sie przekrój szczególnie dogodny do osadze¬ nia pierscienia.Jedno z rozwiazan wynalazku szczególnie korzy¬ stne dla rur o duzych srednicach, charakteryzuje sie tym, ze przynajmniej po jednej stronie conaj- mniej jednego pierscienia uszczelniajacego znaj¬ duje sie staly pierscien oporowy, przylegajacy swoja zewnetrzna powierzchnia do. scianki rowka, przy czym o scianke czolowa tego pierscienia opo¬ rowego opiera sie pierscien uszczelniajacy w kie¬ runku osiowym. Dzieki temu uksztaltowanie tej scianki czolowej moze byc calkowicie dowolne przy czym nalezy nadac jej taki ksztalt, aby utrzymy¬ wala pierscien uszczelniajacy w rowku.Oczywiscie uklad jednego lub kilku stalych pierscieni oporowych nie ogranicza sie tylko do omówionego powyzej uksztaltowania pierscienia uszczelniajacego. Moze on byc równie dobrze sto¬ sowany do pierscieni uszczelniajacych o innych ksztaltach na przyklad o przekroju kolowym. Naj¬ lepiej jednak nadaje sie do pierscieni o opisanym 56041 4 wyzej ksztalcie, zaopatrzonych w rowek obwodo¬ wy, zawierajacy powietrze.W przypadku, gdy przewiduje sie tylko jeden pierscien oporowy, powinien on byc korzystnie 5 umieszczony po stronie przeciwnej do wlotu kieli¬ cha, gdyz przeciwdziala wtedy wypychaniu pier¬ scienia uszczelniajacego z rowka przy wsuwaniu konca rury. Lepiej jednak gdy po kazdej stronie pierscienia uszczelniajacego znajduje sie jeden 10 pierscien oporowy.Szczególnie dobre zabezpieczenie przed wyciska¬ niem lub wypadaniem pierscienia z obejmujacego go rowka uzyskuje sie wtedy, gdy w kazdym pier¬ scieniu stalym, którego scianka czolowa stanowi element oporowy dla pierscienia uszczelniajacego w kierunku osiowym, jej wewnetrzna krawedz przynajmniej jednego pierscienia oporowego jest wysunieta w kierunku pierscienia uszczelniajacego utrzymujac go w ustalonym polozeniu.Pierscien uszczelniajacy moze byc równiezdrwa¬ le polaczony z jednym przynajmniej pierscieniem oporowym, na przyklad przez natryskiwanie pier¬ scienia uszczelniajacego na pierscien oporowy lub odwrotnie.Kazdy ze stalych pierscieni moze byc takze dzie¬ lony skladajac sie z dwóch polówek, z których najpierw jedna, potem druga wklada sie do wne¬ trza kielicha. Lepsze sa jednak pierscienie Wyko¬ nane ze stosunkowo twardego i sprezystego two¬ rzywa sztucznego i przeciete w jednym miejscu.Szczególnie dobre osadzenie takiego pierscienia uzyskuje sie, gdy w stanie nienaprezonym ma on wieksza srednice niz w stanie naprezonym (zmon¬ towanym), zas wymiary jego sa tak dobrane, ze po osadzeniu' go w zlobku przeciecie jest zwarte. 35 Szczególnie jednak jest korzystna taka konstruk¬ cja, w której pierscien lub pierscienie stale maja postac zamknieta. Sposób wytwarzania takich pier¬ scieni zostanie omówiony dalej.Pierscienie oporowe powinny miec korzystnie 40 przekrój zblizony do trójkata, którego najdluzszy bok jest utworzony przez jego wewnetrzna po¬ wierzchnie cylindryczna, najkrótszy ma ksztalt ) lukowo-wklesly i przylega do pierscienia uszczel¬ niajacego, zas trzeci bok przylega do wewnetrznej 45 scianki rowka. Takie uksztaltowanie umozliwia nadanie rowkowi pierscieniowemu kielicha, w którym jest osadzony element uszczelniajacy po¬ staci szczególnie korzystnej wytrzymalosciowo, a ponadto jest szczególnie dogodne do objasnionego 50 powyzej sposobu wytwarzania wedlug wynalazku.Pierscien staly moze byc wykonany z tworzywa sztucznego, najlepiej o takiej samej, lub nieco - wyzszej temperaturze miekniecia, niz tworzywo z którego wykonane sa rury, co jest dogodne z omó- 55 wionych ponizej wzgledów technologicznych.Ponadto material z którego wykonane sa stale pierscienie powinien miec jednakowe wlasnosci chemiczne i fizyczne jak material rury.Wynalazek obejmuje równiez sposób wytwarza- 60 nia kielicha rurowego wraz ze stalymi pierscienia¬ mi oporowymi w rowku z tworzywa termopla¬ stycznego polegajacy na tym, ze zamkniety pier¬ scien, lub pierscienie oporowe oraz ewentualnie jeden lub kilka pierscieni uszczelniajacych, jak 65 równiez i pierscienie wypelniajace, usuwane po56041 5 uformowaniu * kielicha, umieszcza sie na walco¬ wym rdzeniu, którego srednica zewnetrzna równa jest srednicy wewnetrznej kielicha, a nastepnie wsuwa sie do wnetrza i rozszerzonej koncówki rozgrzanej do temperatury plastycznosci rury slu¬ zacej do uformowania kielicha. Nastepnie utrwala sie te koncówke na rdzeniu i pierscieniach, przez studzenie wyciaga sie z kielicha rdzen, a na koniec równiez pierscienie wypelniajace. Natomiast pier¬ scienie oporowe pozostaja zamocowane w rowku pierscieniowym kielicha.Szczególna zaleta powyzszego sposobu polega na moznosci równoczesnego ksztaltowania kielicha gdyz rozszerzona koncówka rury, z której ma byc uksztaltowany kielich jest podgrzana do tempera¬ tury plastycznosci i obejmuje przy wsuwaniu rdzenia pierscienie, a nastepnie sprezyscie zamyka sie na nim, mozna oczywiscie równiez nasuwac koniec rury na rdzen.Przy wiekszych srednicach rur korzystne jest, sciskanie od zewnatrz kielicha w czasie jego twar¬ dnienia, polepszajac jego przyleganie do rdzenia i pierscieni oporowych. Szczególnie korzystnie mo¬ zna uzyskac takie scisniecie cisnieniem powietrza atmosferycznego po uprzednim wypompowaniu po¬ wietrza z przestrzeni miedzy kielichem i rdzeniem.Aby zapobiec zbyt szybkiemu twardnieniu znaj¬ dujacego sie w temperaturze termoplastycznej kie¬ licha przy wsuwaniu rdzenia, korzystne jest uprze¬ dnie podgrzanie rdzenia (na przyklad dla rur z po¬ lichlorku winylu, do temperatury 50°C).Wynalazek jest przykladowo objasniony na ry¬ sunkach, na których: fig. 1 przedstawia zlacze ru¬ rowe w przekroju osiowym, fig. 2 — w powiek¬ szonym przekroju osiowym ukazujacym czesc osa¬ dzonego w rowku pierscienia uszczelniajacego kie¬ licha przed wsunieciem koncówki rury, fig. 3 — pare jednolitych pierscieni oporowych w poloze¬ niu roboczym, w przekroju osiowym, fig. 4 — inna postac podobnej pary pierscieni oporowych, fig. 5 — forme do wykonania zlacza rurowego wedlug wynalazku, z dwoma pierscieniami uszczelniajacy¬ mi i trzema pierscieniami uszczelniajacymi i trzema pierscieniami oporowymi w pólprze- kroju osiowym, fig. 6 — forme do wykonania koncówki kielicha wedlug wynalazku, z jednym pierscieniem uszczelniajacym i dwoma pierscienia¬ mi oporowymi w czasie wsuwania rdzenia w prze¬ kroju osiowym, fig. 7 — taka sama konstrukcje po wsunieciu rdzenia, fig. 8 — forme do wykona¬ nia rdzenia ksztaltujacego kielich, z pierscieniami oporowymi, po ukonczeniu nasuwania konca rury na rdzen w przekroju osiowym, fig. 9 — schemat urzadzenia do wykonywania sposobu wedlug wy¬ nalazku w widoku z boku, fig. 10 — urzadzenie wedlug fig. 9 w widoku z przodu, fig. 11 — urza¬ dzenie wedlug fig. 9 w widoku z góry, fig. 12 — pierscien wypelniajacy formy.Najprostsze zlacze rurowe wedlug wynalazku przedstawione przykladowo na fig. 1 i 2 sklada sie z rur 1 i 2 najkorzystniej z polichlorku winylu, przy tym koncówka rury 2 jest wytloczona w po¬ staci kielicha 3 zaopatrzonego w rowek pierscie¬ niowy korytka 4, w którym osadzony jest sprezy¬ sty pierscien uszczelniajacy 5, (na przyklad z na- 6 turalnej lub syntetycznej gumy), przylegajacy swym wypuklym pierscieniowym zebrem 12 do wsunietej koncówki rury 1.Z fig. 1, wynika, ze pierscieniowy rowek 6, utworzony wewnatrz korytka 4, ma w przekroju ksztalt trapezu zblizonego swa postacia do prosto¬ kata, przy czym jego krawedzie sa zaokraglone.Glebokosc rowka 6 stanowi korzystnie mniej wie¬ cej polowe jego szerokosci, mierzonej wzdluz osi.W rowku 6 jest osadzony pierscien uszczelniaja¬ cy 5. Jesli sztywnosc pierscienia 5 jest zwlaszcza przy wiekszych srednicach rur niewystarczajaca, jest on utrzymywany w rowku przez przyleganie scianek bocznych 7 i 8 do scianek rowka 6, gdyz jego wymiary w kierunku osiowym sa (w stanie nienaprezonym) nieco wieksze od odpowiednich wymiarów rowka.Zewnetrzna powierzchnia obwodowa pierscienia 5 ma lukowe wglebienie 9, z zaokraglonymi naro¬ zami 10. Po stronie wewnetrznej pierscien 5 jest zaopatrzony w wypukle pierscieniowe zebro 12 wystajace poza wewnetrzna linie graniczna pola tolerancji 13 zewnetrznej srednicy wsuwanej kon¬ cówki rury 1. Wewnetrzna powierzchnia 14 pier¬ scienia po obu stronach wypuklego pierscienio¬ wego zebra 12 jest lekko wklesla i zakonczona zaokraglonymi narozami 11.Przy wsuwaniu koncówki rury 1, jej stozkowy koniec rozciaga wypukle pierscieniowe zebro 12 powodujac jego szczelne przyleganie do powierzch¬ ni rury 1. Ponadto komora powietrzna 15 pomie¬ dzy korytkiem 4, a lukowym wglebieniem 9 pier¬ scienia uszczelniajacego 5 zostaje scisnieta wy¬ wierajac cisnienie na powierzchnie korytka 4. Bo¬ czne naroza 11 pierscienia 5 zostaja natomiast wy¬ cisniete ku osi polepszajac przyleganie powierzch¬ niowe pierscienia i oddzialywujac z niewielkim parciem na wsunieta koncówke rury.Konstrukcja zlacza wedlug wynalazku wyposa¬ zonego w jednolite pierscienie oporowe, które pod¬ trzymuja pierscien uszczelniajacy omówiona jest ponizej.Na fig. 5, przedstawiono konstrukcje w której koncówka rury 21 uksztaltowana w postaci kieli¬ cha 22 ma w miejscu 23 rozszerzenie, sluzace do osadzenia stalych pierscieni oporowych 24, 25 i 26 oraz pierscieni uszczelniajacych 27 i 28. Rura 21 i pierscienie stale 24, 25 i 26 wykonane sa przy tym z polichlorku winylu, zas pierscienie uszczel¬ niajace 27 i 28 z miekkiej gumy. Zlacze przezna¬ czone jest dla rurociagów pod cisnieniem i to za¬ równo poddanych dzialaniu cisnienia wewnetrz¬ nego, jak i zewnetrznego.Stale pierscienie 25 przylegaja jak to uwido¬ czniono na rysunku swymi nachylonymi po¬ wierzchniami zewnetrznymi do scianek rozszerzo¬ nej czesci 23 kielicha, zas pomiedzy nimi utworzo¬ ne sa pierscieniowe rowki 30 lub 31 o przekroju zblizonym do trapezu. ' W rowkach 30 i 31 sa osadzone pierscienie uszczelniajace 27 i 28 przy czym uksztaltowanie rowków zapobiega wycisnieciu pierscieni 27 i 28 przy wsuwaniu stozkowo zakonczonej koncówki rury 29. Oczywiscie wewnetrzna srednica stalych pierscieni oporowych 24, 25 i 26 jest wieksza o 10 15 20 25 30 35 40 45 50 59 60 (56041 wielkosc tolerancji na obróbke, od zewnetrznej sre¬ dnicy wsuwanej rury 29, przy czym krawedzie pierscieni 24, 25 i 26 przylegajace do wewnetrz¬ nych powierzchni kielicha rurowego, sa zaokra¬ glone.Pierscienie oporowe -32 i 33 pokazane na .fig. 4 sa na zwróconych ku sobie powierzchniach czolo¬ wych zaopatrzone w rowek o przekroju trapezo¬ wym, dzieki . czemu mozna uzyskac szczególnie mocne polaczenie z pierscieniem gumowym. W tym celu pierscienie 32* i 33 Wklada sie jako wkladki do formy przeznaczonej do wykonania pierscienia gumowego, przy czym po wtrysnieciu masy wy¬ pelnia sie guma zarówno pierscien gumowy jak i wspomniane trapezowe rowki powodujac juz w formie trwale polaczenie pierscieni oporowych i uszczelniajacych.Konstrukcja kielicha pokazana na fig. 6 i 7, jest szczególnie korzystna w przypadku stosowania je¬ dnego tylko pierscienia uszczelniajacego. Od kon¬ strukcji przedstawionej na fig. 5 rózni sie ona w zasadzie tym, ze zamiast dwóch ma jeden tylko pierscien uszczelniajacy, wskutek czego osiowe wy¬ miary uszczelnienia sa znacznie mniejsze niz w przypadku konstrukcji przedstawionej na fig. 5.Przyklad sposobu wykonania zlacza rurowego wedlug wynalazku przedstawiony jest na fig. 6 i 7.Rdzen 36 przedstawiony na rysunku w polowicz¬ nym przekroju sklada sie w zasadzie z plaszcza stalowego, którego ksztalt zewnetrzny odpowiada ksztaltowi wewnetrznemu wykonywanego kielicha rurowego, przy czym jego obrzeze pokazane po prawej stronie fig. 7 jest zwezone w celu ulatwie¬ nia nasuniecia znajdujacej sie w stanie termopla¬ stycznym koncówki rury.Do podtrzymywania prawego pierscienia oporo¬ wego 41, rdzen jest zaopatrzony w promieniowo przesuwne kojki 44, rozsuwne dzialaniem sprezy¬ ny 45, ale w normalnym polozeniu nie wystajace poza zewnetrzna powierzchnie rdzenia. Kolki te wspóldzialaja ze stozkowym elementem sterujacym 49 osadzonym na precie 51 i prowadzonym osiowo w tarczach lozyskowych 48 i 50. Jezeli pret 49 zo¬ stanie przesuniety osiowo w prawo, w polozenie pokazane na fig. 6 i 7, kolki 44 zostaja wypchniete promieniowo na zewnatrz, tworzac opór pierscie¬ nia oporowego 41. Na rdzeniu 36 jest równiez osa¬ dzona promieniowo przesuwna tuleja 37, sluzaca do zabezpieczenia przed osiowym przesunieciem pierscienia 40 spychanego przez obrzeze 52 kieli¬ cha 47. Poniewaz wskazane jest aby lewy koniec pierscienia oporowego 40, (fig. 6 i 7) mial mozliwie ostre krawedzie, co zapobiega zbieraniu sie bru¬ du — powierzchnia styku miedzy tuleja 37, a pier¬ scieniem oporowym 40 uksztaltowana jest w po¬ staci stozka.Na tulei 37 osadzona jest osiowo przesuwna tu¬ leja 38, sluzaca do podtrzymywania pierscienia uszczelniajacego 42 przedJego wsunieciem w spre¬ zyscie odksztalcalny kielich 47. Prawa powierzch¬ nia czolowa tej tulei 38 jest podczas nasuwania kielicha spychana przez jego koniec 52, wskutek czego tuleja 38 slizga sie po tulei 37.Zlacze wedlug wynalazku wykonuje sie w na¬ stepujacy sposób: Pret 51 przesuwa sie w lewo tak, aby kolki 44 wsuniete zostaly do wnetrza 20 25 rdzenia po czym nasadza sie pierscien oporowy 40, nastepnie sprezysty, gumowy pierscien uszczel¬ niajacy 42, a po nim pierscien oporowy 41. Pod¬ czas tej operacji tuleje 37 i 38 przytrzymywane sa 5 w polozeniu pokazanym na fig. 6. Oba pierscienie oporowe 40 i 41 sa przy tym wykonane korzystnie z tworzywa sztucznego mieknacego w temperatu¬ rze wyzszej niz material rury. Nastepnie przesu¬ wa sie pret 51 w prawo wskutek czego pierscien 10 41 zostaje zabezpieczony przed przesunieciem osio¬ wym. Przed wlozeniem korzystnie jest posmaro¬ wac pierscienie oporowe 40 i 41 oraz pierscien uszczelniajacy 42 i rdzen 36 smarem, zmniejsza¬ jacym tarcie.Teraz wsuwa sie rdzen w koniec kielicha zmiek¬ czonego w miedzyczasie do stanu sprezyscie od- ksztalcalnego, wskutek czego zostaje on rozszerzo¬ ny, jak to pokazano na fig. 6. Gdy obrzeze 52 kie¬ licha osiagnie polozenie pokazane na fig. 6, to równoczesnie nastapi osiowe przesuniecie za po¬ moca slabej, nie pokazanej na rysunku sprezyny tulei 38, zas w polozeniu w którym zetknie sie ona z zewnetrznym kolnierzem przylgowym 37, spowo¬ duje uruchomienie nie pokazanego na rysunku, wylacznika krancowego i przesuniecie w lewo z okreslona zwloka tulei 37 i 38. W tym polozeniu lewy kraniec kielicha 52 obejmuje pierscien uszczelniajacy 42 i unieruchamia go w kierunku promieniowym, zas tuleje 3T i 38 których dziala¬ nie jest juz zbedne zostaja przesuniete w polozenie 30 wyjsciowe (fig. 7). Istotnym warunkiem konstruk¬ cyjnym jest oczywiscie, by wewnetrzna srednica tulei 38 byla tak dobrana, aby jej prawa po¬ wierzchnia czolowa przylegala do lewej po¬ wierzchni czolowej konca kielicha w polozeniu 33 roboczym obydwu tulei 37 i 38 (fig. 7) na dosta¬ tecznej powierzchni ze styku.Rdzen wsuwa sie teraz dalej do sprezyscie od¬ ksztalconego konca kielicha, który po przejsciu zgrubien utworzonych przez pierscienie, ponownie 40 sie zwiera dochodzac do polozenia, w którym jego lewe obrzeze 52 styka sie z prawym obrzezem tulei 37. Teraz, jesli jest to celowe mozna utworzone w ten sposób koryto ostatecznie uksztaltowac oddzia¬ lywaniem zewnetrznym. Jednak z reguly nie jest 45 to potrzebne.Wreszcie kielich zostaje ochlodzony i twardnieje po czym po przesunieciu w lewo preta 51 i spowo¬ dowanym przez to wsunieciu sie kolków 44 mozna wyciagnac rdzen 36 z gotowego kielicha, rozpoczy- 50 najac nastepna operacje montazu zlacza.Korzystniej i prosciej, zamiast urzadzenia poka¬ zanego na fig. 6 i 7, jest stosowac urzadzenie przedstawione na fig. 8 do 11.Urzadzenie to jest zaopatrzone w osadzony na 55 podstawie 60 rdzen ksztaltujacy 61, ponad którym jest umieszczony natrysk zraszajacy 62 do ochlo¬ dzenia i twardnienia uksztaltowanego na nim kie¬ licha rurowego 63. W rdzeniu 61 znajduje sie osio¬ wy otwór 64 polaczony z jednej strony poprzez 6o przewód 65 z urzadzeniem prózniowym 68, a z drugiej przez promieniowe kanaly 67, 68, 69 i 70 z zewnetrzna powierzchnia^ rdzenia, nad która powstajace podcisnienie ma na celu spowodowanie szczególnie dobrego przylegania ksztaltowanego 65 kielicha rurowego. Rdzen 61 ma ponadto osadzone9 w rowkach 71 i 72 pierscienie o przekroju kolo¬ wym 73 i 74 które uszczelniaja obszar wytwarza¬ nego podcisnienia miedzy rdzeniem 61 a kielichem rurowym 63. Na lewym koncu rdzen ma stopien 75 stykajacy sie z termoplastycznym kielichem 63, oraz bardzo niski stopien 76, o który przy nasuwa¬ niu kielicha na rdzen opiera sie o pierscien opo¬ rowy 77. Wysokosc tego stopnia wynosi na przy^ klad 1 mm.W podstawie 60 sa ponadto osadzone przed rdze¬ niem 61 kleszcze zaciskowe 79 sluzace do chwyta¬ nia formowanej rury i przesuwane osiowo za po¬ moca cylindra hydraulicznego 78 oraz otwierane i zamykane za pomoca cylindra hydraulicznego 80.W podstawie 60 umieszczone jest równiez urzadza¬ nie hydrauliczne 81 do napedu cylindrów 78 i 80.Sposób wykonania kielicha rurowego z pierscie¬ niami 77 i 82 za pomoca opisanego wyzej urzadze¬ nia jest nastepujacy: Rdzen 61 zostaje najpierw ogrzany do temperatury okolo 50°C, nastepnie nasuwa sie nan pierscien oporowy "77 oraz sprezy¬ sty, ale twardy pierscien wypelniajacy 83, przecie¬ ty w sposób pokazany na fig. 12, i drugi pierscien oporowy 82. Po czym kleszcze 79 chwytaja rure, której koncówka doprowadzona jest przez podgrza¬ nie do temperatury okolo 110°C do 120°C do stanu odksztalcalnosci sprezystej tak, aby przylegala ona do plyty oporowej 85 obracanej wokól osi 84.Plyte 85 odchyla sie nastepnie z toru ruchu rury, która za pomoca cylindra hydraulicznego 78 na¬ suwa sie na rdzen 61 w polozenie pokazane na fig. 8.Nastepnie wlacza sie zespól prózniowy 66, po¬ wodujac skutek odpompowania powietrza, szczel¬ ne przyleganie rury do rdzenia, równiez w tych miejscach gdzie jej ksztaltowana koncówka 63 ma utworzyc wklesniecia kielicha.Powietrze odpompowywane jest przez kanaly 65, 64, 67, 68, 69, 70 i rura 63.Po uplywie okolo 0,25 do 0,5 minuty zostaje wlaczony natrysk 62, który spryskujac woda go¬ towy kielich rurowy powoduje jego ochlodzenie i stwardnienie. Nastepnie, po wylaczeniu zespolu prózniowego 66 i natrysku 62, kleszcze zaciskowe 79 zostaja wraz z rura odsuniete od rdzenia 61, przy czym rura. zabiera czesci 77, 83 i 82. Po czym po wyjeciu rury z kleszczy 79, usuwa sie za po¬ moca trzpienia wprowadzonego do otworu 86 spre¬ zysty pierscien wypelniajacy 83 z wnetrza kielicha, zas w utworzony rowek wstawia sie dzieki jego sprezystej odksztalcalnosci, pierscien liszczelniaja- cy, w sposób pokazany na fig. 2. PL PL