PL56041B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 20.I.1966 Opublikowano: 02.VIII.1965 dla zastrz. 1^4 Niemiecka Republika Federalna dla zastrz. 5—15 Austria 31.Vm.1068 56041 wtl, ufa MKP F 06 1 C Z . L L NIA Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: Karl Miihlner, Karl Jirka, Johann Gutlhuber Wlasciciel patentu: Kunststoffwerk Gebriider Anger GmbH und Co.Miinchen, Monachium (Niemiecka Republika Fede¬ ralna) Zlacze do rur z tworzywa sztucznego i sposób jego wytwarzania Wynalazek dotyczy zlacza rurowego, zwlaszcza do rur z tworzyw termoplastycznych, w którym koniec jednej rury daje -sie wsunac w koniec dru¬ giej majacej postac kielicha, przy czym kielich ten jest zaopatrzony w co najmniej jeden sprezyscie odksztalcalny, wykonany na przyklad z gumy pierscien uszczelniajacy, osadzony w wewnetrznym rowku pierscieniowym oraz sposób wykonania te¬ go zlacza. Pierscien uszczelniajacy jest oczywiscie mniejszy od srednicy wsuwanej rury.Tego rodzaju zlacza nadaja sie do przewodów dla cieczy i gazów, zwlaszcza zas do przewodów cisnieniowych.W znanych zlaczach rurowych tego rodzaju, pierscien uszczelniajacy w koncu rury nasuwa¬ nej, z reguly calkowicie przylega do jej wew¬ netrznej scianki. Sila niezbedna do odksztalcenia pierscienia przy wsuwaniu konca rury wzrasta przy tym wraz z przyrostem odksztalcenia tak dalece, ze przy montazu, moze sie stac niekiedy potrzebne stosowanie bardzo duzych sil.Dalsza wada znanych rozwiazan polega na tym, ze czesto wystepuje wypychanie pierscienia z row¬ ka przez wsuwany koniec rury, wskutek czego montaz trzeba przeprowadzac bardzo ostroznie.Niepozadanie wysokie staje sie tez naprezenie, ja¬ kie pierscien przy odksztalceniu wywiera na obej¬ mujacy go pierscieniowy rowek kielicha, poniewaz jak juz wspomniano oddzialywujaca sila bardzo 10 15 25 30 silnie zwieksza sie wraz ze wzrostem odksztal¬ cenia.Przedmiotem wynalazku jest zlacze rurowe, oraz sposób jego wytwarzania, które nie ma powyz¬ szych wad i szczególnie nadaje sie do rur o wiek¬ szych srednicach. Zlacze rurowe wedlug wyna¬ lazku charakteryzuje sie tym, ze rowek pierscie¬ niowy, którego wymiar osiowy jest znacznie wiek¬ szy od jego glebokosci ma dwa zaokraglone wew¬ netrzne odsadzenia, w których sa osadzone zaokra¬ glone krawedzie pierscienia uszczelniajacego za¬ opatrzonego na zewnetrznym obwodzie w plaski rowek obwodowy. Miedzy tym rowkiem i scianka pierscieniowego rowka kielicha utworzona jest zamknieta przestrzen powietrzna zas wewnetrzna strona pierscienia uszczelniajacego tworzy po stro¬ nie wewnetrznej pierscieniowe zebro. Powyzsze okreslenie ksztaltu i osadzenia pierscienia doty¬ czy stanu, w którym koniec rury nie jest jeszcze wsuniety do kielicha.Dzieki takiemu uksztaltowaniu opór przy wsu¬ waniu konca rury wzrasta o wiele powolniej niz w przypadku pierscienia o przekroju kolowym, poniewaz przestrzen powietrzna pomiedzy koryt¬ kiem obwodowym a scianka rowka jest scisliwa i nawet po wsunieciu konca rury wywiera ela¬ styczny docisk. Dalsza istotna zaleta zlacza wedlug wynalazku polega na równomiernym rozkladzie cisnienia wywieranego przez poduszke powietrzna utworzona pomiedzy pierscieniem uszczelniajacym. 560413 i pierscieniowym rowkiem. Równiez przy wiek¬ szych odchylkach wymiarowych srednicy kielicha i rury, które uzaleznione sa od wielkosci toleran¬ cji, nie wystepuja w pierscieniowym zlobku nie¬ pozadane, wysokie naprezenia. Szczególnie w przy¬ padku rur o wiekszych srednicach w wyniku znacznie zwiekszonych w tych przypadkach tole¬ rancji obróbkowych konieczne jest stosunkowe zwiekszenie drogi odksztalcenia, wskutek czego tradycyjne elementy uszczelniajace nie nadaja sie * do tego celu, gdyz wystepujace znacznie wyzsze sily odksztalcajace powoduja wogóle niemozliwosc montazu zlacza.W dotychczas uzywanych pierscieniach uszczel¬ niajacych ich docisk do zsunietych koncówek rury uzyskuje sie dzieki sprezystemu przeciwdzialaniu odksztalcenia. Natomiast w przypadku wynalazku jest ono w przewazajacej czesci wynikiem oddzia¬ lywania poduszki sprezonego powietrza miedzy pierscieniem uszczelniajacym a sciankami rowka.Wewnetrzna powierzchnia pierscienia uszczelnia¬ jacego jest korzystnie zaopatrzona w swej srodko¬ wej czesci obwodowej w wystep zas jej obrzeza sa zaokraglone. Podwyzsza to zdolnosc do od¬ ksztalcen i ulatwia wsuwanie konca rury.W przypadku rur b mniejszych srednicach, row¬ ki pierscieniowe i umieszczone w nich pierscienie uszczelniajace maja stosunkowo duze róznice wy¬ miarów, dzieki czemu sa one pewnie osadzone w rowkach. W przypadku rur o wiekszych srednicach wystepuje jednak ta niedogodnosc, ze stosunkowo cienkie, w porównaniu ze srednica rury, pierscie¬ nie uszczelniajace wykazuja sklonnosc do wypa¬ dania z górnej czesci rowka pod dzialaniem cieza¬ ru wlasnego w wyniku czego czesto nastepuje uszkodzenie pierscienia przy wsuwaniu konca rury do kielicha, wypychajacego równoczesnie pierscien z rowka. Utrudnia to oczywiscie znacznie- montaz, gdyz wprawdzie mozna wklejac pierscien uszczel¬ niajacy w rowek, jednak jest to bardzo klopotli¬ we.Wynalazek usuwa równiez i te trudnosci. Osa¬ dzenie pierscienia w obejmujacym go rowku kie¬ licha mozna wedlug wynalazku polepszyc w ten sposób, ze zarówno rowkowi jak i pierscieniowi nadaje sie przekrój szczególnie dogodny do osadze¬ nia pierscienia.Jedno z rozwiazan wynalazku szczególnie korzy¬ stne dla rur o duzych srednicach, charakteryzuje sie tym, ze przynajmniej po jednej stronie conaj- mniej jednego pierscienia uszczelniajacego znaj¬ duje sie staly pierscien oporowy, przylegajacy swoja zewnetrzna powierzchnia do. scianki rowka, przy czym o scianke czolowa tego pierscienia opo¬ rowego opiera sie pierscien uszczelniajacy w kie¬ runku osiowym. Dzieki temu uksztaltowanie tej scianki czolowej moze byc calkowicie dowolne przy czym nalezy nadac jej taki ksztalt, aby utrzymy¬ wala pierscien uszczelniajacy w rowku.Oczywiscie uklad jednego lub kilku stalych pierscieni oporowych nie ogranicza sie tylko do omówionego powyzej uksztaltowania pierscienia uszczelniajacego. Moze on byc równie dobrze sto¬ sowany do pierscieni uszczelniajacych o innych ksztaltach na przyklad o przekroju kolowym. Naj¬ lepiej jednak nadaje sie do pierscieni o opisanym 56041 4 wyzej ksztalcie, zaopatrzonych w rowek obwodo¬ wy, zawierajacy powietrze.W przypadku, gdy przewiduje sie tylko jeden pierscien oporowy, powinien on byc korzystnie 5 umieszczony po stronie przeciwnej do wlotu kieli¬ cha, gdyz przeciwdziala wtedy wypychaniu pier¬ scienia uszczelniajacego z rowka przy wsuwaniu konca rury. Lepiej jednak gdy po kazdej stronie pierscienia uszczelniajacego znajduje sie jeden 10 pierscien oporowy.Szczególnie dobre zabezpieczenie przed wyciska¬ niem lub wypadaniem pierscienia z obejmujacego go rowka uzyskuje sie wtedy, gdy w kazdym pier¬ scieniu stalym, którego scianka czolowa stanowi element oporowy dla pierscienia uszczelniajacego w kierunku osiowym, jej wewnetrzna krawedz przynajmniej jednego pierscienia oporowego jest wysunieta w kierunku pierscienia uszczelniajacego utrzymujac go w ustalonym polozeniu.Pierscien uszczelniajacy moze byc równiezdrwa¬ le polaczony z jednym przynajmniej pierscieniem oporowym, na przyklad przez natryskiwanie pier¬ scienia uszczelniajacego na pierscien oporowy lub odwrotnie.Kazdy ze stalych pierscieni moze byc takze dzie¬ lony skladajac sie z dwóch polówek, z których najpierw jedna, potem druga wklada sie do wne¬ trza kielicha. Lepsze sa jednak pierscienie Wyko¬ nane ze stosunkowo twardego i sprezystego two¬ rzywa sztucznego i przeciete w jednym miejscu.Szczególnie dobre osadzenie takiego pierscienia uzyskuje sie, gdy w stanie nienaprezonym ma on wieksza srednice niz w stanie naprezonym (zmon¬ towanym), zas wymiary jego sa tak dobrane, ze po osadzeniu' go w zlobku przeciecie jest zwarte. 35 Szczególnie jednak jest korzystna taka konstruk¬ cja, w której pierscien lub pierscienie stale maja postac zamknieta. Sposób wytwarzania takich pier¬ scieni zostanie omówiony dalej.Pierscienie oporowe powinny miec korzystnie 40 przekrój zblizony do trójkata, którego najdluzszy bok jest utworzony przez jego wewnetrzna po¬ wierzchnie cylindryczna, najkrótszy ma ksztalt ) lukowo-wklesly i przylega do pierscienia uszczel¬ niajacego, zas trzeci bok przylega do wewnetrznej 45 scianki rowka. Takie uksztaltowanie umozliwia nadanie rowkowi pierscieniowemu kielicha, w którym jest osadzony element uszczelniajacy po¬ staci szczególnie korzystnej wytrzymalosciowo, a ponadto jest szczególnie dogodne do objasnionego 50 powyzej sposobu wytwarzania wedlug wynalazku.Pierscien staly moze byc wykonany z tworzywa sztucznego, najlepiej o takiej samej, lub nieco - wyzszej temperaturze miekniecia, niz tworzywo z którego wykonane sa rury, co jest dogodne z omó- 55 wionych ponizej wzgledów technologicznych.Ponadto material z którego wykonane sa stale pierscienie powinien miec jednakowe wlasnosci chemiczne i fizyczne jak material rury.Wynalazek obejmuje równiez sposób wytwarza- 60 nia kielicha rurowego wraz ze stalymi pierscienia¬ mi oporowymi w rowku z tworzywa termopla¬ stycznego polegajacy na tym, ze zamkniety pier¬ scien, lub pierscienie oporowe oraz ewentualnie jeden lub kilka pierscieni uszczelniajacych, jak 65 równiez i pierscienie wypelniajace, usuwane po56041 5 uformowaniu * kielicha, umieszcza sie na walco¬ wym rdzeniu, którego srednica zewnetrzna równa jest srednicy wewnetrznej kielicha, a nastepnie wsuwa sie do wnetrza i rozszerzonej koncówki rozgrzanej do temperatury plastycznosci rury slu¬ zacej do uformowania kielicha. Nastepnie utrwala sie te koncówke na rdzeniu i pierscieniach, przez studzenie wyciaga sie z kielicha rdzen, a na koniec równiez pierscienie wypelniajace. Natomiast pier¬ scienie oporowe pozostaja zamocowane w rowku pierscieniowym kielicha.Szczególna zaleta powyzszego sposobu polega na moznosci równoczesnego ksztaltowania kielicha gdyz rozszerzona koncówka rury, z której ma byc uksztaltowany kielich jest podgrzana do tempera¬ tury plastycznosci i obejmuje przy wsuwaniu rdzenia pierscienie, a nastepnie sprezyscie zamyka sie na nim, mozna oczywiscie równiez nasuwac koniec rury na rdzen.Przy wiekszych srednicach rur korzystne jest, sciskanie od zewnatrz kielicha w czasie jego twar¬ dnienia, polepszajac jego przyleganie do rdzenia i pierscieni oporowych. Szczególnie korzystnie mo¬ zna uzyskac takie scisniecie cisnieniem powietrza atmosferycznego po uprzednim wypompowaniu po¬ wietrza z przestrzeni miedzy kielichem i rdzeniem.Aby zapobiec zbyt szybkiemu twardnieniu znaj¬ dujacego sie w temperaturze termoplastycznej kie¬ licha przy wsuwaniu rdzenia, korzystne jest uprze¬ dnie podgrzanie rdzenia (na przyklad dla rur z po¬ lichlorku winylu, do temperatury 50°C).Wynalazek jest przykladowo objasniony na ry¬ sunkach, na których: fig. 1 przedstawia zlacze ru¬ rowe w przekroju osiowym, fig. 2 — w powiek¬ szonym przekroju osiowym ukazujacym czesc osa¬ dzonego w rowku pierscienia uszczelniajacego kie¬ licha przed wsunieciem koncówki rury, fig. 3 — pare jednolitych pierscieni oporowych w poloze¬ niu roboczym, w przekroju osiowym, fig. 4 — inna postac podobnej pary pierscieni oporowych, fig. 5 — forme do wykonania zlacza rurowego wedlug wynalazku, z dwoma pierscieniami uszczelniajacy¬ mi i trzema pierscieniami uszczelniajacymi i trzema pierscieniami oporowymi w pólprze- kroju osiowym, fig. 6 — forme do wykonania koncówki kielicha wedlug wynalazku, z jednym pierscieniem uszczelniajacym i dwoma pierscienia¬ mi oporowymi w czasie wsuwania rdzenia w prze¬ kroju osiowym, fig. 7 — taka sama konstrukcje po wsunieciu rdzenia, fig. 8 — forme do wykona¬ nia rdzenia ksztaltujacego kielich, z pierscieniami oporowymi, po ukonczeniu nasuwania konca rury na rdzen w przekroju osiowym, fig. 9 — schemat urzadzenia do wykonywania sposobu wedlug wy¬ nalazku w widoku z boku, fig. 10 — urzadzenie wedlug fig. 9 w widoku z przodu, fig. 11 — urza¬ dzenie wedlug fig. 9 w widoku z góry, fig. 12 — pierscien wypelniajacy formy.Najprostsze zlacze rurowe wedlug wynalazku przedstawione przykladowo na fig. 1 i 2 sklada sie z rur 1 i 2 najkorzystniej z polichlorku winylu, przy tym koncówka rury 2 jest wytloczona w po¬ staci kielicha 3 zaopatrzonego w rowek pierscie¬ niowy korytka 4, w którym osadzony jest sprezy¬ sty pierscien uszczelniajacy 5, (na przyklad z na- 6 turalnej lub syntetycznej gumy), przylegajacy swym wypuklym pierscieniowym zebrem 12 do wsunietej koncówki rury 1.Z fig. 1, wynika, ze pierscieniowy rowek 6, utworzony wewnatrz korytka 4, ma w przekroju ksztalt trapezu zblizonego swa postacia do prosto¬ kata, przy czym jego krawedzie sa zaokraglone.Glebokosc rowka 6 stanowi korzystnie mniej wie¬ cej polowe jego szerokosci, mierzonej wzdluz osi.W rowku 6 jest osadzony pierscien uszczelniaja¬ cy 5. Jesli sztywnosc pierscienia 5 jest zwlaszcza przy wiekszych srednicach rur niewystarczajaca, jest on utrzymywany w rowku przez przyleganie scianek bocznych 7 i 8 do scianek rowka 6, gdyz jego wymiary w kierunku osiowym sa (w stanie nienaprezonym) nieco wieksze od odpowiednich wymiarów rowka.Zewnetrzna powierzchnia obwodowa pierscienia 5 ma lukowe wglebienie 9, z zaokraglonymi naro¬ zami 10. Po stronie wewnetrznej pierscien 5 jest zaopatrzony w wypukle pierscieniowe zebro 12 wystajace poza wewnetrzna linie graniczna pola tolerancji 13 zewnetrznej srednicy wsuwanej kon¬ cówki rury 1. Wewnetrzna powierzchnia 14 pier¬ scienia po obu stronach wypuklego pierscienio¬ wego zebra 12 jest lekko wklesla i zakonczona zaokraglonymi narozami 11.Przy wsuwaniu koncówki rury 1, jej stozkowy koniec rozciaga wypukle pierscieniowe zebro 12 powodujac jego szczelne przyleganie do powierzch¬ ni rury 1. Ponadto komora powietrzna 15 pomie¬ dzy korytkiem 4, a lukowym wglebieniem 9 pier¬ scienia uszczelniajacego 5 zostaje scisnieta wy¬ wierajac cisnienie na powierzchnie korytka 4. Bo¬ czne naroza 11 pierscienia 5 zostaja natomiast wy¬ cisniete ku osi polepszajac przyleganie powierzch¬ niowe pierscienia i oddzialywujac z niewielkim parciem na wsunieta koncówke rury.Konstrukcja zlacza wedlug wynalazku wyposa¬ zonego w jednolite pierscienie oporowe, które pod¬ trzymuja pierscien uszczelniajacy omówiona jest ponizej.Na fig. 5, przedstawiono konstrukcje w której koncówka rury 21 uksztaltowana w postaci kieli¬ cha 22 ma w miejscu 23 rozszerzenie, sluzace do osadzenia stalych pierscieni oporowych 24, 25 i 26 oraz pierscieni uszczelniajacych 27 i 28. Rura 21 i pierscienie stale 24, 25 i 26 wykonane sa przy tym z polichlorku winylu, zas pierscienie uszczel¬ niajace 27 i 28 z miekkiej gumy. Zlacze przezna¬ czone jest dla rurociagów pod cisnieniem i to za¬ równo poddanych dzialaniu cisnienia wewnetrz¬ nego, jak i zewnetrznego.Stale pierscienie 25 przylegaja jak to uwido¬ czniono na rysunku swymi nachylonymi po¬ wierzchniami zewnetrznymi do scianek rozszerzo¬ nej czesci 23 kielicha, zas pomiedzy nimi utworzo¬ ne sa pierscieniowe rowki 30 lub 31 o przekroju zblizonym do trapezu. ' W rowkach 30 i 31 sa osadzone pierscienie uszczelniajace 27 i 28 przy czym uksztaltowanie rowków zapobiega wycisnieciu pierscieni 27 i 28 przy wsuwaniu stozkowo zakonczonej koncówki rury 29. Oczywiscie wewnetrzna srednica stalych pierscieni oporowych 24, 25 i 26 jest wieksza o 10 15 20 25 30 35 40 45 50 59 60 (56041 wielkosc tolerancji na obróbke, od zewnetrznej sre¬ dnicy wsuwanej rury 29, przy czym krawedzie pierscieni 24, 25 i 26 przylegajace do wewnetrz¬ nych powierzchni kielicha rurowego, sa zaokra¬ glone.Pierscienie oporowe -32 i 33 pokazane na .fig. 4 sa na zwróconych ku sobie powierzchniach czolo¬ wych zaopatrzone w rowek o przekroju trapezo¬ wym, dzieki . czemu mozna uzyskac szczególnie mocne polaczenie z pierscieniem gumowym. W tym celu pierscienie 32* i 33 Wklada sie jako wkladki do formy przeznaczonej do wykonania pierscienia gumowego, przy czym po wtrysnieciu masy wy¬ pelnia sie guma zarówno pierscien gumowy jak i wspomniane trapezowe rowki powodujac juz w formie trwale polaczenie pierscieni oporowych i uszczelniajacych.Konstrukcja kielicha pokazana na fig. 6 i 7, jest szczególnie korzystna w przypadku stosowania je¬ dnego tylko pierscienia uszczelniajacego. Od kon¬ strukcji przedstawionej na fig. 5 rózni sie ona w zasadzie tym, ze zamiast dwóch ma jeden tylko pierscien uszczelniajacy, wskutek czego osiowe wy¬ miary uszczelnienia sa znacznie mniejsze niz w przypadku konstrukcji przedstawionej na fig. 5.Przyklad sposobu wykonania zlacza rurowego wedlug wynalazku przedstawiony jest na fig. 6 i 7.Rdzen 36 przedstawiony na rysunku w polowicz¬ nym przekroju sklada sie w zasadzie z plaszcza stalowego, którego ksztalt zewnetrzny odpowiada ksztaltowi wewnetrznemu wykonywanego kielicha rurowego, przy czym jego obrzeze pokazane po prawej stronie fig. 7 jest zwezone w celu ulatwie¬ nia nasuniecia znajdujacej sie w stanie termopla¬ stycznym koncówki rury.Do podtrzymywania prawego pierscienia oporo¬ wego 41, rdzen jest zaopatrzony w promieniowo przesuwne kojki 44, rozsuwne dzialaniem sprezy¬ ny 45, ale w normalnym polozeniu nie wystajace poza zewnetrzna powierzchnie rdzenia. Kolki te wspóldzialaja ze stozkowym elementem sterujacym 49 osadzonym na precie 51 i prowadzonym osiowo w tarczach lozyskowych 48 i 50. Jezeli pret 49 zo¬ stanie przesuniety osiowo w prawo, w polozenie pokazane na fig. 6 i 7, kolki 44 zostaja wypchniete promieniowo na zewnatrz, tworzac opór pierscie¬ nia oporowego 41. Na rdzeniu 36 jest równiez osa¬ dzona promieniowo przesuwna tuleja 37, sluzaca do zabezpieczenia przed osiowym przesunieciem pierscienia 40 spychanego przez obrzeze 52 kieli¬ cha 47. Poniewaz wskazane jest aby lewy koniec pierscienia oporowego 40, (fig. 6 i 7) mial mozliwie ostre krawedzie, co zapobiega zbieraniu sie bru¬ du — powierzchnia styku miedzy tuleja 37, a pier¬ scieniem oporowym 40 uksztaltowana jest w po¬ staci stozka.Na tulei 37 osadzona jest osiowo przesuwna tu¬ leja 38, sluzaca do podtrzymywania pierscienia uszczelniajacego 42 przedJego wsunieciem w spre¬ zyscie odksztalcalny kielich 47. Prawa powierzch¬ nia czolowa tej tulei 38 jest podczas nasuwania kielicha spychana przez jego koniec 52, wskutek czego tuleja 38 slizga sie po tulei 37.Zlacze wedlug wynalazku wykonuje sie w na¬ stepujacy sposób: Pret 51 przesuwa sie w lewo tak, aby kolki 44 wsuniete zostaly do wnetrza 20 25 rdzenia po czym nasadza sie pierscien oporowy 40, nastepnie sprezysty, gumowy pierscien uszczel¬ niajacy 42, a po nim pierscien oporowy 41. Pod¬ czas tej operacji tuleje 37 i 38 przytrzymywane sa 5 w polozeniu pokazanym na fig. 6. Oba pierscienie oporowe 40 i 41 sa przy tym wykonane korzystnie z tworzywa sztucznego mieknacego w temperatu¬ rze wyzszej niz material rury. Nastepnie przesu¬ wa sie pret 51 w prawo wskutek czego pierscien 10 41 zostaje zabezpieczony przed przesunieciem osio¬ wym. Przed wlozeniem korzystnie jest posmaro¬ wac pierscienie oporowe 40 i 41 oraz pierscien uszczelniajacy 42 i rdzen 36 smarem, zmniejsza¬ jacym tarcie.Teraz wsuwa sie rdzen w koniec kielicha zmiek¬ czonego w miedzyczasie do stanu sprezyscie od- ksztalcalnego, wskutek czego zostaje on rozszerzo¬ ny, jak to pokazano na fig. 6. Gdy obrzeze 52 kie¬ licha osiagnie polozenie pokazane na fig. 6, to równoczesnie nastapi osiowe przesuniecie za po¬ moca slabej, nie pokazanej na rysunku sprezyny tulei 38, zas w polozeniu w którym zetknie sie ona z zewnetrznym kolnierzem przylgowym 37, spowo¬ duje uruchomienie nie pokazanego na rysunku, wylacznika krancowego i przesuniecie w lewo z okreslona zwloka tulei 37 i 38. W tym polozeniu lewy kraniec kielicha 52 obejmuje pierscien uszczelniajacy 42 i unieruchamia go w kierunku promieniowym, zas tuleje 3T i 38 których dziala¬ nie jest juz zbedne zostaja przesuniete w polozenie 30 wyjsciowe (fig. 7). Istotnym warunkiem konstruk¬ cyjnym jest oczywiscie, by wewnetrzna srednica tulei 38 byla tak dobrana, aby jej prawa po¬ wierzchnia czolowa przylegala do lewej po¬ wierzchni czolowej konca kielicha w polozeniu 33 roboczym obydwu tulei 37 i 38 (fig. 7) na dosta¬ tecznej powierzchni ze styku.Rdzen wsuwa sie teraz dalej do sprezyscie od¬ ksztalconego konca kielicha, który po przejsciu zgrubien utworzonych przez pierscienie, ponownie 40 sie zwiera dochodzac do polozenia, w którym jego lewe obrzeze 52 styka sie z prawym obrzezem tulei 37. Teraz, jesli jest to celowe mozna utworzone w ten sposób koryto ostatecznie uksztaltowac oddzia¬ lywaniem zewnetrznym. Jednak z reguly nie jest 45 to potrzebne.Wreszcie kielich zostaje ochlodzony i twardnieje po czym po przesunieciu w lewo preta 51 i spowo¬ dowanym przez to wsunieciu sie kolków 44 mozna wyciagnac rdzen 36 z gotowego kielicha, rozpoczy- 50 najac nastepna operacje montazu zlacza.Korzystniej i prosciej, zamiast urzadzenia poka¬ zanego na fig. 6 i 7, jest stosowac urzadzenie przedstawione na fig. 8 do 11.Urzadzenie to jest zaopatrzone w osadzony na 55 podstawie 60 rdzen ksztaltujacy 61, ponad którym jest umieszczony natrysk zraszajacy 62 do ochlo¬ dzenia i twardnienia uksztaltowanego na nim kie¬ licha rurowego 63. W rdzeniu 61 znajduje sie osio¬ wy otwór 64 polaczony z jednej strony poprzez 6o przewód 65 z urzadzeniem prózniowym 68, a z drugiej przez promieniowe kanaly 67, 68, 69 i 70 z zewnetrzna powierzchnia^ rdzenia, nad która powstajace podcisnienie ma na celu spowodowanie szczególnie dobrego przylegania ksztaltowanego 65 kielicha rurowego. Rdzen 61 ma ponadto osadzone9 w rowkach 71 i 72 pierscienie o przekroju kolo¬ wym 73 i 74 które uszczelniaja obszar wytwarza¬ nego podcisnienia miedzy rdzeniem 61 a kielichem rurowym 63. Na lewym koncu rdzen ma stopien 75 stykajacy sie z termoplastycznym kielichem 63, oraz bardzo niski stopien 76, o który przy nasuwa¬ niu kielicha na rdzen opiera sie o pierscien opo¬ rowy 77. Wysokosc tego stopnia wynosi na przy^ klad 1 mm.W podstawie 60 sa ponadto osadzone przed rdze¬ niem 61 kleszcze zaciskowe 79 sluzace do chwyta¬ nia formowanej rury i przesuwane osiowo za po¬ moca cylindra hydraulicznego 78 oraz otwierane i zamykane za pomoca cylindra hydraulicznego 80.W podstawie 60 umieszczone jest równiez urzadza¬ nie hydrauliczne 81 do napedu cylindrów 78 i 80.Sposób wykonania kielicha rurowego z pierscie¬ niami 77 i 82 za pomoca opisanego wyzej urzadze¬ nia jest nastepujacy: Rdzen 61 zostaje najpierw ogrzany do temperatury okolo 50°C, nastepnie nasuwa sie nan pierscien oporowy "77 oraz sprezy¬ sty, ale twardy pierscien wypelniajacy 83, przecie¬ ty w sposób pokazany na fig. 12, i drugi pierscien oporowy 82. Po czym kleszcze 79 chwytaja rure, której koncówka doprowadzona jest przez podgrza¬ nie do temperatury okolo 110°C do 120°C do stanu odksztalcalnosci sprezystej tak, aby przylegala ona do plyty oporowej 85 obracanej wokól osi 84.Plyte 85 odchyla sie nastepnie z toru ruchu rury, która za pomoca cylindra hydraulicznego 78 na¬ suwa sie na rdzen 61 w polozenie pokazane na fig. 8.Nastepnie wlacza sie zespól prózniowy 66, po¬ wodujac skutek odpompowania powietrza, szczel¬ ne przyleganie rury do rdzenia, równiez w tych miejscach gdzie jej ksztaltowana koncówka 63 ma utworzyc wklesniecia kielicha.Powietrze odpompowywane jest przez kanaly 65, 64, 67, 68, 69, 70 i rura 63.Po uplywie okolo 0,25 do 0,5 minuty zostaje wlaczony natrysk 62, który spryskujac woda go¬ towy kielich rurowy powoduje jego ochlodzenie i stwardnienie. Nastepnie, po wylaczeniu zespolu prózniowego 66 i natrysku 62, kleszcze zaciskowe 79 zostaja wraz z rura odsuniete od rdzenia 61, przy czym rura. zabiera czesci 77, 83 i 82. Po czym po wyjeciu rury z kleszczy 79, usuwa sie za po¬ moca trzpienia wprowadzonego do otworu 86 spre¬ zysty pierscien wypelniajacy 83 z wnetrza kielicha, zas w utworzony rowek wstawia sie dzieki jego sprezystej odksztalcalnosci, pierscien liszczelniaja- cy, w sposób pokazany na fig. 2. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Zlacze do rur z tworzywa sztucznego termo¬ plastycznego, w którym koniec jednej rury wsuniety jest w rozszerzony koniec drugiej ru¬ ry majacy postac kielicha wyposazonego w co najmniej jeden pierscien uszczelniajacy z ma¬ terialu sprezyscie odksztalcalnego jak guma, osadzony w przynajmniej jednym rowku pier¬ scieniowym, znamienne tym, ze rowek pier¬ scieniowy, którego szerokosc w kierunku osio¬ wym jest znacznie wieksza od glebokosci, ma dwie zaokraglone czolowe powierzchnie wew- 56041 10 netrzne (8), o które opieraja sie zaokraglone krawedzie (10) pierscienia uszczelniajacego (5), zaopatrzonego na obwodzie zewnetrznym w lu¬ kowe wglebiania (9) tworzace z obwodowa po- 5 wierzchnia (6) scianki rowka przestrzen (15), zas wewnetrzna strona pierscienia uszczelnia¬ jacego jest zaopatrzona w wypukle pierscienio¬ we zebro (12).

2. Zlacze wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze 10 zebro (12) po stronie wewnetrznej pierscienia uszczelniajacego (5) obejmuje tylko srodkowa czesc jego wewnetrznej powierzchni obwodo-* wej, której krawedzie (11) sa zaokraglone. 3. Zlacze wedlug zastrz. 1 i 2, znamienne tym, ze glebokosc rowka pierscieniowego korytka (4) jest w przyblizeniu równa polowie jego szerokosci mierzonej wzdluz osi rury (2). 4. Zlacze wedlug zastrz. l-=-3, znamienne tym, ze przed wsunieciem konca rury (1), zebro (12), pierscienia (5) przynajmniej czesciowo znajduje sie w tej przestrzeni (13), która po wsunieciu zajmuje koniec rury (1). 5. Zlacze, którego pierscien uszczelniajacy jest korzystnie uksztaltowany wedlug zastrz. l-z-4, znamienne tym, ze przynajmniej po jednej stronie przynajmniej jednego pierscienia usz¬ czelniajacego (27, 28, 42), umieszczony jest w rowku (23) pierscien oporowy (24, 25), lub (32, 33) lub (40, 41) lub (77, 82), przylegajacy zew¬ netrzna powierzchnia do scianek rowka, przy 30 czym powierzchnia czolowa tego pierscienia stanowi podpore pierscienia uszczelniajacego. 6. Zlacze wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze pierscien oporowy jest umieszczony po obu stronach pierscienia uszczelniajacego. 35 7. Zlacze wedlug zastrz. 5 i 6, znamienne tym, ze powierzchnia czolowa przynajmniej jednego pierscienia oporowego stanowiaca osiowa pod¬ pore pierscienia uszczelniajacego wysunieta jest w poblizu obrzeza wewnetrznego w kie- 40 runku pierscienia uszczelniajacego podtrzymu¬ jacego. 8. Zlacze wedlug zastrz. 5-r-7, znamienne tym, ze pierscien oporowy ma przekrój poprzeczny po¬ dobny do trójkata, którego najdluzszy bok jest 45 utworzony przez cylindryczna powierzchnie wewnetrzna pierscienia, najkrótszy bok jest wklesly i przylega do pierscienia uszczelnia¬ jacego, zas trzeci bok przylega od wewnatrz do scianki rowka. so 9. Zlacze wedlug zastrz. 5-r-8, znamienne tym, ze pierscien oporowy jest wykonany z tworzywa sztucznego termoplastycznego. 10. Zlacze wedlug zastrz. 5-r-9, znamienne tym, ze pierscien oporowy jest jednolity. 55 li. Zlacze wedlug zastrz. 5-i-10, znamienne tym, ze pierscien oporowy jest dzielony lub zaopa¬ trzony w szczeline. 12. Sposób wytwarzania zlacza do rur z tworzywa sztucznego termoplastycznego wedlug zastrz. 60 5-r-ll, znamienny tym, ze jeden lub wiecej jednolitych pierscieni oporowych, jak równiez jeden lub wiecej pierscieni uszczelniajacych i ewentualnie pierscieni wypelniajacych usu¬ wanych po uksztaltowaniu kielicha, nasadza 65 sie na cylindryczny rdzen, którego srednica56041 u zewnetrzna jest równa srednicy wewnetrznej kielicha, po czym rdzen ten wraz z pierscie¬ niami wsuwa sie do rozszerzonego lub cze¬ sciowo rozszerzonego konca rury, rozgrzanego do temperatury plastycznosci, wzglednie rure nasuwa sie na ten rdzen, po czym uksztalto¬ wany kielich twardnieje na rdzeniu i pierscie¬ niach wskutek ochlodzenia, zas rdzen wyciaga sie zen lub kielich sciaga sie z rdzenia i usu¬ wa sie z wnetrza kielicha pierscien lub pier¬ scienie wypelniajace. 13. Sposób wedlug zastrz. 12, znamienny tym, ze 10 12 przed stwardnieniem kielich jest poddany od zewnatrz dzialaniu sil sciskajacych. 14. Sposób wedlug zastrz. 13, znamienny tym, ze do sciskania uzywa sie cisnienia powietrza atmosferycznego uzyskanego przez odpompo- wanie powietrza z obszaru pomiedzy kielichem i rdzeniem. 15. Sposób wedlug zastrz. 12, 13 lub 14, znamienny |tym, ze pierscienie na rdzeniu utrzymywane sa w okreslonym polozeniu przez wystep (76), o który opiera sie. pierscien (77) najbardziej oddalony od konca rdzenia (61). U Fig.

3. Fig.4 25 32- ^S^ "yypr ^^^ Uj^ -33KI. 47 f,8/02 56041 MKP F 06 1 Fig. 5 27 30 26 23 3128 24 v.,,\,,a„\/,L- 25 21 38 40 42 52 u t1 36 .L„n, E^t^A""**^ / " Fig.7 51 49 45 50 39 40 42 43 44KI. 47 f, 8/02 56041 MKP F 06 1 "7TC m M M iw Fin Q WDA-l. Zam. 975. Nakl. 150 egz. PL