Opublikowano: 5.1.1968 54469 KI. 39 a°, 7/14 Twórca wynalazku i Jan Gwiazda, Katowice (Polska) Wlasciciel patentu Przyrzad do przecinania zewnetrznej warstwy gumowej wezy wysokocisnieniowych Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do prze¬ cinania zewnetrznej warstwy gumowej wezy wy¬ sokocisnieniowych. Do wykonywania polaczen mie¬ dzy róznymi czesciami maszyn hydraulicznych sto¬ suje sie coraz czesciej weze gumowe jako elementy najprostsze i najwygodniejsze. Jezeli laczone ze so¬ ba elementy hydrauliczne znajduja sie pod wyso¬ kim cisnieniem, wówczas dla polaczenia ich nalezy uzyc weza o odpowiednio mocnej konstrukcji, a wiec weza wysokocisnieniowego. Waz taki zbudo¬ wany jest zwykle z trzech warstw, a mianowicie wytrzymaloscia na rozerwanie stalowego oplotu i wewnetrznej warstwy gumowej, przy czym sta¬ lowy oplot moze byc zbudowany z jednej, dwu lub trzech kolejno na siebie nalozonych siatek. Wytrzy¬ malosc weza wysokocisnieniowego ograniczona jest wytrzymaloscia na rozerwanie stalowego oplotu weza. Aby taki waz mógl sluzyc jako polaczenie miedzy dwoma elementami hydraulicznymi nalezy na obu jego koncach osadzic zlacza. Zlacza powin¬ ny byc osadzone bardzo mocno, gdyz w przeciw¬ nym przypadku zostalyby pod wplywem cisnienia zerwane z weza.W celu mocnego i trwalego polaczenia zlacz z wezem wysokocisnieniowym osadza sie je bezpos¬ rednio na stalowym oplocie weza. Wobec powyz¬ szego z weza wysokocisnieniowego nalezy usunac na odpowiedniej dluglosci zewnetrzna warstwe gumowa, tak, by odslonic stalowy oplot weza na calym jego obwodzie. Aby usunac zewnetrzna war¬ stwe gumowa z weza wysokocisnieniowego nalezy ja przeciac wzdluz calego obwodu weza na odpo¬ wiedniej dlugosci od konca weza, a nastepnie prze¬ ciac wzdluz tworzacej, od przeciecia obwodowego do konca weza. Po tych zabiegach zewnetrzna warstwe gumowa mozna szczypcami sciagnac z we¬ za odslaniajac jego oplot na zadanej dlugosci.Czynnosci powyzsze wykonywane byly dotychczas recznie, za pomoca noza szewskiego, co nastreczalo szczególne trudnosci przy wykonywaniu przeciecia zewnetrznej warstwy gumowej weza wzdluz jego obwodu. Aby przeciecie to wykonac mozliwie do¬ kladnie, nalezalo za pomoca suwmiarki i olówka naniesc na obwodzie weza kilka punktów równo oddalonych od jego konca, a nastepnie, pokrecajac wezem wokól jego osi, przecinac zewnetrzna war¬ stwe gumowa nozem, w taki sposób, aby jego ostrze przechodzilo przez naniesione punkty. Dla dokona¬ nia calkowitego przeciecia zewnetrznej warstwy gu¬ mowej trzeba bylo wykonac kilka obrotów we¬ zem, naciskajac jednoczesnie z duza sila na nóz.Praca ta byla uciazliwa i meczaca oraz powodowala powstawanie dolegliwych odcisków na.rekach wy¬ konujacego ja pracownika. Przeciecie zewnetrznej warstwy gumowej weza wysokocisnieniowego musi byc wykonane wciaz w jednej i tej samej odle¬ glosci od konca weza, gdyz w przeciwnym przy¬ padku zlacze uzyskuje nieprawidlowe polaczenie z wezem. I tak, gdy przeciecie zostanie wykonane w odleglosci zbyt malej od konca weza, zlacze uzy- 5446954469 3 4 ska polaczenie z wezem na dlugosci zbyt krótkiej, wskutek czego polaczenie to jest slabe. Gdy zas przeciecie zostanie wykonane w odleglosci zbyt du¬ zej od konca weza, krawedz obcietej zewnetrznej warstwy gumowej weza nie zostanie uchwycona przez zlacze, co powoduje dostawanie sie wilgoci miedzy zlacze i stalowy oplot weza, wskutek czego stalowy oplot weza ulega korozji a nastepnie osla¬ bieniu i zniszczeniu.Poza tym przy wykonywaniu obwodowego przeciecia zewnetrznej warstwy gumowej we¬ za w sposób reczny, czesto powodowano uszko¬ dzenia stalowego oplotu weza nacinajac go nozem, gdyz moment przejscia noza przez ze¬ wnetrzna warstwe gumowa trudno bylo wyczuc.Takie naciecie stalowego oplotu powodowalo osla¬ bienie weza i zmniejszenie jego wytrzymalosci, w nastepstwie czego waz pekal tuz przy zlaczu, przy cisnieniu o wiele nizszym od cisnienia niszcza¬ cego waz w normalnych warunkach. Wada ta jest szczególnie niebezpieczna dla pracownika obslugu¬ jacego urzadzenie hydrauliczne wyposazone w ta¬ kie wadliwe weze, gdyz strumien cieczy wydoby¬ wajacy sie pod wysokim cisnieniem z peknietego weza moze spowodowac powazne uszkodzenie ciala czlowieka. W czasie wykonywania obwodowego przeciecia zewnetrznej warstwy gumowej weza, w sposób reczny, trzeba bylo waz obracac wokól jego osi, co nastreczalo szczególne trudnosci przy wezach dlugich i obnizalo wydajnosc pracy.Wszystkie dotychczasowe niedogodnosci usuwa cal¬ kowicie zastosowanie przyrzadu do przecinania ze¬ wnetrznej warstwy gumowej wezy wysokocisnie¬ niowych, który jest przedmiotem niniejszego wyna¬ lazku.Przyrzad ten jest zaopatrzony w zderzak, zapew¬ niajacy wykonywanie obwodowego przeciecia ze¬ wnetrznej warstwy gumowej weza stale w tej sa¬ mej odleglosci od konca weza, oraz w imak nozo¬ wy, w którym zamocowany nóz gwarantuje prze¬ ciecie tylko zewnetrznej warstwy gumowej weza nie naruszajac jego oplotu. Dzieki zastosowaniu przyrzadu uniknieto równiez klopotliwego obraca¬ nia weza wokól jego osi, w- czasie wykonywania przeciecia obwodowego zewnetrznej warstwy gu¬ mowej, gdyz ruch obrotowy wykonuje tu nóz z imakiem a waz tkwi nieruchomo zamocowany w przyrzadzie.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, którym fig. 1 przedstawia przyrzad w widoku z góry, fig. 2 — w przekroju wzdluz linii A — A zaznaczonej na fig. 1, fig. 3 — w przekroju wzdluz linii B — B zazna¬ czonej na fig. 1, fig. 4 — w widoku z boku, fig. 5 — w przekroju wzdluz linii C — C zaznaczonej na fig. 4.Przyrzad wedlug wynalazku sklada sie z podsta¬ wy 1, do której przyspawana jest tuleja 2, plaskow¬ nik 3 oraz plaskowniki 4 i 5. W tulei 2 umieszczo¬ ne jest obrotowo wrzeciono 6, na którego koncu znajduje sie zderzak 7 wraz z nakretka 8 oraz kor¬ ba 9 przymocowana do wrzeciona 6 wkretami 10 i 11. Zderzak 7 zamocowany jest w gwintowanym otworze 12 wrzeciona 6, co stwarza mozliwosc re¬ gulacji polozenia zderzaka w odpowiednim zakre¬ sie. Na srodkowej czesci wrzeciona 6 zamocowana jest za pomoca srub 13 prowadnica 14 wraz z ima¬ kiem 15, nozem 16 i sprezyna dociskowa 17. W ima- ku 15 umieszczone sa sruby 18 sluzace do regulacji ustawienia noza 16 oraz sruba 19 sluzaca do moco¬ wania noza 16. Na prowadnicy 14 zamocowana jest nasadka 20 za pomoca wkretów 21. Bezposrednio pod imakiem 15 wrzeciono 6 posiada otwór 22, przez który nóz 16 przechodzi do wnetrza wrzecio¬ na. Do plaskowników 4 i 5 przymocowana jest za posrednictwem osi 23 i nakretki 24 dzwignia 25 wraz z wysiegnikiem 26, którego pólka 27 sluzy do podnoszenia i zwalniania imaka 15 lacznie z nozem 16. Górna szczeka 28 przyspawana do dzwigni 25 stanowi wraz z dolna szczeka 29, przymocowana do podstawy 1 za pomoca srub 30, uchwyt mocujacy waz. Do plaskownika 3 przymocowana jest sruba¬ mi 31 prowadnica 32 rygla 33. Rygiel 33 wraz z tu¬ leja 34, sprezyna 35 i nakretkami 36 i 37 stanowi zatrzask dzwigni mocujacej 25. Na tulei 2 zamonto¬ wana jest smarowniczka 38 ulatwiajaca smarowa¬ nie wewnetrznej powierzchni tulei 2.Przyrzad wedlug wynalazku dziala w sposób na¬ stepujacy. Po ustaleniu odleglosci obwodowego przeciecia zewnetrznej warstwy gumowej od kon¬ ca weza nastawia sie odpowiednio zderzak 7 i blo¬ kuje sie jego polozenie nakretka 8. Z kolei ustala sie polozenie noza 16 w imaku 15 w taki sposób, by nóz 16 nie nacinal oplotu weza w miejscach, gdzie zewnetrzna warstwa gumowa jest najciensza.Po takim przygotowaniu przyrzadu przystepuje sie do wykonywania operacji obwodowego przecinania zewnetrznej warstwy gumowej. Lewa reka odcia¬ ga sie rygiel 33 zatrzasku dzwigni mocujacej 25 a prawa podnosi sie dzwignie mocujaca 25 w jej górne polozenie, podnoszac jednoczesnie, za pomo¬ ca wysiegnika 26 przyspawanego do dzwigni 25 i pólki 27 przymocowanej do wysiegnika 26, imak 15 wraz z nozem 16. Podnoszenie imaka 15 odby¬ wa sie w ten sposób, ze pólka 27 w swym ruchu do góry zahacza o kolek 39 przymocowany do ima¬ ka 15. Po uniesieniu prawa reka dzwigni mocujacej 25, lewa reka wsuwa sie koniec weza do przyrza¬ du, az do oporu o zderzak 7. Z kolei prawa reka opuszcza sie dzwignie mocujaca 25 w dól, po czym naciska sie ja mocno, co powoduje zeslizgniecie sie dzwigni 25 po skosnej powierzchni 40 rygla .33 zatrzasku dzwigni, odepchniecie tegoz rygla 33 do tylu, ugiecie sprezyny 35 i zablokowanie dzwigni 25 w pozycji mocujacej waz miedzy szczekami 28 i 29.Zablokowanie dzwigni 25 odbywa sie przez gwal¬ towne przesuniecie sie rygla 33, pod wplywem dzialania sprezyny 35, nad górna powierzchnie 41 dzwigni mocujacej 25. Wraz z opuszczeniem dzwigni 25 w dól imak 15 przesuwa sie równiez w dól, az do oparcia sie noza 16 o zewnetrzna warstwe gumowa weza. Pod wplywem dzialania sprezyny 17 nóz 16 wbija sie w zewnetrzna warstwe gumowa weza. Te¬ raz za pomoca korby 9 powoduje sie obrót wrze¬ ciona 6 wraz z prowadnica 14, imakiem 15 i nozem 16. Obrót noza 16 wokól nieruchomo zamocowa¬ nego weza powoduje przeciecie jego zewnetrznej warstwy gumowej. W koncowej fazie przecinania 10 15 20 25 30 35 10 45 50 55 605 54469 6 imak 15 opiera sie o zewnetrzna powierzchnie wrze¬ ciona 6 co zapobiega uszkodzeniu przez nóz 16 stalowego oplotu weza. Po odciagnieciu rygla 33 i podniesieniu dzwigni 25 wyjmuje sie waz z przy¬ rzadu. PL