PL54176B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.IX.1967 54176 KI. 30 h, 2/03 MKP A 61 k t/41 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Boguslaw Borkowski, Zdzislaw Kowalewski, Mieczyslaw Lukaszewski, Aleksander Ozarow¬ ski Wlasciciel patentu: Wroclawskie Zaklady Zielarskie „Herbapol", Wroc¬ law (Polska) Sposób wyodrebniania helwetykozydu i korchorozydu A i Przedmiotem wynalazku jest sposób izolowania glikozydów kardiotoniczinych helwetykozydu i kor¬ chorozydu A z nasion pszonaka Perowskiego (Ery- simum perofskianum Fisch et Mey).Badajac trzynascie róznych gatunków pszonaków B. Borkowski, J. Kozlowski i T. Wrocinski (Biul.Inst. Rosl. Leczn. 3/1957/1) stwierdzili, ze najsil- niejisze dzialanie nasercowe posiada pszonak Pe¬ rowskiego. Na tej podstawie Z. Kowalewski i in.(Helv. Chim. Acta 43 (1960), 957 i 1280) przepro¬ wadzili szczególowe badania nasion tej rosliny, identyfikujac w nich szereg glikozydów, miedzy innymi helwetykozyd i korchorozyd A. Opisany przez nich sposób izolowania ma jedynie wartosc naukowa.Wedlug patentu czechoslowackiego nr 92927 (1959) helwetykozyd otrzymuje sie z ziela Erysi- mum canescens Roth poddajac je siedmiodniowej fermentacji, a nastepnie ekstrakcji woda. Polaczo¬ ne wyciagi wodne zageszcza sie i z pozostalosci wyczerpuje glikozydy mieszanina chloroformu z metanolem (3:1). Po oddestylowaniu rozpusz¬ czalników, znajdujace sie w suchej pozostalosci glikozydy, rozdziela sie przeciwpradowo w sys e- mie: toluen-alkohol butylowy — woda (3:1:4).Wydajnosc 0,21% helwetykozydu.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze cale nasiona Erysimum perofskianum poddaje sie najpierw trzydniowej fermentacji w temperaturze 35°, a nastepnie ekstrahuje glikozydy technicznym 10 15 20 25 30 metanolem lub etanolem 95%-owym. Po oddesty¬ lowaniu rozpuszczalnika i rozcienczeniu pozosta¬ losci woda, wodny roztwór oczyszcza sie przez wytrzasanie z benzenem lub czterochlorkiem wegla, po czym zobojetnia tlenkiem magnezu do pH = 6,5—7,0. Ma to na celu neutralizacje kwa¬ sów organicznych oraz uchronienie helwetykozy¬ du przed hydroliitycznym dzialaniem kwasnego srodowiska. Po odrzuceniu fazy organicznej zawie¬ rajacej zanieczyszczenia, dodaje sie do fazy wod¬ nej chlorku sodowego i wyczerpuje glikozydy jed¬ nym z dwu sposobów: albo octanem etylu, który ekstrahuje wszystkie glikozydy zawarte w surow¬ cu albo mieszanina benzenu z acetonem w stosun¬ ku objetosciowym 2:1, która ekstrahuje sie tylko monoheterozydy, glównie helwetykozyd i korcho¬ rozyd A.Po oddestylowaniu rozpuszczalników otrzymuje sie w obu przypadkach suche pozostalosci. Znaj¬ dujace sie w nich glikozydy rozdziela sie przeciw¬ pradowo stosujac system rozpuszczalników: meta- nol-woda-ootan etylu-benzen. Z polaczonych faz górnych, po usunieciu rozpuszczalników, otrzy¬ muje sie helwetykozyd, zas z faz dolnych po usu¬ nieciu rozpuszczalników ekstrahuje sie korchoro¬ zyd A mieszanina benzenu i acetonu w stosunku objetosciowym 2:1. Odmiana sposobu wedlug wy¬ nalazku polega na tym, ze w przypadku prowa¬ dzenia selektywnej ekstrakcji glikozydów miesza¬ nina benzenu i acetonu (w stosunku objetoscio- 541763 wym 2:1) zamiast rozdzialu przeciwpradowego mozna rozdzielac glikozydy na kolumnie wypel¬ nionej tlenkiem glinu, uzywajac do ich eluowania mieszaniny acetonu z metanolem w stosunku obje¬ tosciowym 92 : 8.W sposobie wedlug wynalazku korzystne jest to, ze wykorzystuje sie nasiona cale, nieodtlusz- czane, fermentujac je w temperaturze 35°, co skra¬ ca znacznie czas operacji i zwieksza istotnie wy¬ dajnosc. Korzystne równiez jest uzycie metanolu technicznego, gdyz nie ekstrahuje on tluszczów a jedynie glikozydy i nieznaczna tylko ilosc za¬ nieczyszczen. Korzystna jest takze mozliwosc se¬ lektywnego oddzielania helwetykozydu i korchoro¬ zydu A od innych glikozydów zawartych w su¬ rowcu mieszanina benzenu z acetonem oraz prze¬ ciwpradowego rozdzialu glikozydów w systemie rozpuszczalników: metanol-woda-octan etylu-ben- zen. System ten mozna dostosowac do rozdzialu glikozydów o róznej polarnosci, zmieniajac w mim stosunek zawartosci wody i octanu etylu. Wza¬ jemny stosunek objetosciowy skladników tego sys¬ temu 0,5 : 4,5 : 4 : 1 okazal sie najprzydatniejszy do wydzielania helwetykozydu i korchorozydu A. Ko¬ rzystne wreszcie w sposobie wedlug wynalazku jest to, ze stosujac jako selektywny eluent miesza¬ nine acetonu z metanolem, mozna rozdzielac oba glikozydy na kolumnie wypelnionej tlenkiem glinu.Zaleznie od przyjetego wariantu izolowania, wy¬ dajnosc helwetykozydu wynosi 0,26%—0,29D/o, zas korchorozydu A 0,155ic/o—0,175% w przeliczeniu na powietrznie suchy surowiec.Czystosc produktu koncowego bada sie na dro¬ dze chromatografii cienkowarstwowej na talku (J. Zurkowska, A. Ozarowski — Planita Med. 12 (1964), 222), zas ilosciowo oznacza sie koloryme¬ trycznie po uprzednim rozdziale na bibule. W obu rodzajach chromatografii faza rozwijajaca jest mieszanina benzenu, octanu etylu i amidu mrów¬ kowego (J. Zurkowska, A. Ozarowski — Acta Pol.Pharm. 22 (1965) nr 2).Przyklad I. 100 g nasion Erysimum perof- skianum zwilzono 100 ml wody i poddano trzy¬ dniowej fermentacji w termostacie w temperatu¬ rze 35°. Nastepnie nasiona ekstrahowano cztero¬ krotnie, biorac kazdorazowo po 1000 ml metano¬ lu technicznego i pozostawiajac na 24 godziny przy okresowym mieszaniu. Polaczone wyciagi metano¬ lowe zageszczono w temperaturze do 45° pod zmniejszonym cisnieniem, przy koncu destylacji dodajac 100 ml wody i usunieto reszte metanolu.Wodna pozostalosc, okolo 200 ml, oczyszczono przez trzykrotne wytrzasanie po 100 ml benzenu lub czterochlorku wegla. Do oczyszczonej wodnej po¬ zostalosci dodano najpierw 0,5 g tlenku magnezu i pozostawiono do ustalenia pH = 6,5—7,0, nastep¬ nie do roztworu wodnego dodano 30 g chlorku sodu, po czym ekstrahowano pieciokrotnie octa¬ nem etylu, biorac kazdorazowo po 100 ml.Polaczone wyciagi octanu etylu (500 ml), w któ¬ rym znajduja sie wszystkie glikozydy, osuszono bezwodnym siarczanem sodu, przesaczono i odde¬ stylowano rozpuszczalnik. Otrzymana sucha pozo¬ stalosc rozpuszczono w 50 ml mieszaniny metanolu i wody (0,5 :4,5) i poddano rozdzialowi przeoiw- 54176 4 pradowemu stosujac mieszanine: metanol-woda- -octan etylu-benzen (0,5 : 4,5 : 4 : 1). Z polaczonych faz górnych po oddestylowaniu rozpuszczalników otrzymano syropowata pozostalosc, która po do- 5 daniu 4 ml wody pozostawiono do krystalizacji.Wydajnosc 0,29% helwetykozydu.Z polaczonych faz dolnych (1500 ml) oddestylo¬ wano metanol, do wodnej pozostalosci (okolo 1300 ml) dodano 65 g chlorku sodu ivekstrahowano io mieszanina benzenu i acetonu (2:1), biorac trzy¬ krotnie po 3 1. Po oddestylowaniu rozpuszczalni¬ ków sucha pozostalosc zawierala czysty korchoro- zyd A. Wydajnosc 0,155ID/o.Przyklad II. Postepujac jak w przykladzie 15 1, do 200 ml oczyszczonej wodnej pozostalosci do¬ dano 0,5 g tlenku magnezu, pozostawiono do usta- lenia sie pH = 6,5—7,0 po czym rozpuszczono w fazie wodnej 10 g chlorku sodowego. Nastepnie przeprowadzono selektywna ekstrakcje glikozydów 20 mieszanina objetosciowa benzenu i acetonu (2 : 1) biorac dwukrotnie po 600 ml i raz 300 ml. Do fazy organicznej przeszla mieszanina helwetykozydu i korchorozydu A, zas w fazie wodnej pozostaly uboczne, bardziej polarne glikozydy. Wyciagi ben- 25 zenowo-acetonowe osuszono bezwodnym siarcza¬ nem sodu, przesaczono i oddestylowano z przesa¬ czu rozpuszczalniki w temperaturze do 45° i pod zmniejszonym cisnieniem.Otrzymana sucha pozostalosc rozpuszczono w 30 10 ml acetonu, wlano na kolumne wypelniona 20 g tlenku glinu, a nastepnie eluowano glikozydy mieszanina objetosciowa acetonu z metanolem (92:8). Zebrano nastepujace frakcje: I frakcja (50 ml) zawierala sam korohorozyd A, II frakcja 35 (okolo 150 ml) zawierala mieszanine korchorozydu A i helwetykozydu, III frakcja (250 ml — 300 ml) zawierala sam helwetykozyd. Frakcje III przera¬ biano tak samo jak faze górna w przykladzie 1, otrzymujac czysty helwetykozyd. Z firakcji II, po 40 oddestylowaniu rozpuszczalników, otrzymano sucha pozostalosc, która rozpuszczono w 10 ml acetonu i zawrócono na te sama kolumne z tlenkiem gli¬ nu, eluujac jak powyzej. Po zupelnym przerobie tej frakcji otrzymano korchorozydu A 0,160%, zas 45 helwetykozydu 0,26°/o.Przyklad III. Postepowano tak samo jak w przykladzie II do chwili gdy po oddestylowaniu mieszaniny benzenu z acetonem otrzymano sucha pozostalosc zawierajaca mieszanine helwetykozy- 5o du i korchorozydu A. Te sucha pozostalosc pod¬ dano rozdzialowi przeciwpradowemu w ukladzie metanol-woda-octan etylu-benzen (0,5 : 4,5 : 4 : 1) dokladnie w taki sposób jak opisano w przykla¬ dzie I. W polaczonych fazach górnych znajdowal 55 sie czysty helwetykozyd zas w fazach dolnych korchorozyd A. Uzyskano 0,275% helwetykozydu i 0,175ID/o korchorozydu A. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe 60 1. Sposób wyodrebniania helwetykozydu i kor¬ chorozydu A przez ekstrakcje uprzednio sfer¬ mentowanych nasion pszonaka Porowskiego za pomoca metanolu technicznego lub etanolu 65 95lD/o-wego i nastepne selektywne rozdzielenie54176 5 obydwu glikozydów za pomoca rozpuszczalni¬ ków organicznych znamienny tym, ze z meta¬ nolowego lub etanolowego ekstraktu glikozy¬ dów oddestylowuje sie rozpuszczalnik a pozo¬ stalosc po rozcienczeniu woda wytrzasa sie 5 z benzenem lub z czterochlorkiem wegla i zo¬ bojetnia do wartosci pH = 6,5—7,0, po czym po odrzuceniu fazy organicznej, z fazy wodnej uprzednio zadanej chlorkiem sodowym ekstra- 3 huje sie wszystkie obecne w surowcu glikozy- 10 dy za pomoca octanu etylu albo tylko mono- heterozydy a wiec glównie helwetytoozyd i kor- chorozyd A za pomoca benzenu i acetonu a na¬ stepnie oddestylowuje rozpuszczalnik, a sucha pozostalosc ekstrahuje przeciwpradowo miesza- 15 mina rozpuszczalników metanol-woda-oc4an ety- lu-benzen, po czym z fazy górnej po usunieciu rozpuszczalnika wydziela sie helwetykozyd a z fazy dolnej po usunieciu rozpuszczalnika eks- 5. tranuje korchorozyd A mieszanina benzenu 20 i acetonu a nastepnie oddestylowuje miesza¬ nine rozpuszczalników. 2. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1 znamienna 6 tym, ze z monoheterozydów wyekstrahowanych mieszanina benzenu i acetonu w stosunku obje¬ tosciowym 2:1 oddziela sie helwetykozyd od korchorozydu A na drodze rozdzialu na kolum¬ nie z AI2O3 i przez kolejne eluowamie helwety- kozydu i korchorozydu A mieszanina acetonu i metanolu, w której stosunek objetosciowy skladników wynosi 92 : 8. Sposób wedlug zastrz. 1—2 znamienny tym, ze monoheterozydy ekstrahuje sie z fazy wodnej mieszanina benzenu i acetonu, w której stosu¬ nek objetosciowy skladników wynosi 2:1. Sposób wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze ekstrakcje przeciwpradowa prowadzi sie za po¬ moca mieszaniny metanolu, wody, octanu etylu i benzenu zawierajacej wymienione skladniki w stosunku objetosciowym 0,5 : 4,5 : 4 :

1. Sposób wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze korhorozyd A ekstrahuje sie z fazy dolnej po¬ chodzacej z rozdzialu przeciwpradowago mie¬ szaniina benzenu i acetonu, w której stosunek objetosciowy skladników wynosi 2:1. PL