23.XII.1964 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 30.XI.1967 53940 KI. 63 c, 46 MKP 4P« | UKD Twórca wynalazku: inz. Wilhelm Wingen Wlasciciel patentu: Rupert Fritzmeier, Monachium (Niemiecka Republika Federalna) Sprezyste zawieszenie z równoleglobocznym ukladem dzwigni, zwlaszcza do siedzen skorupowych Wynalazek dotyczy sprezystego zawieszenia z równoleglobocznym ukladem dzwigni, przezna¬ czonego dla siedzen skoru(powych zwlaszcza ma¬ szyn rolniczych, ciaginitaóiw i tym podobnych ma¬ szyn roboczych.W dotychczas znanych rozwiazaniach siedzenia skorupowe byly w przypadku sprezystego zawie¬ szenia równoleglobocznego wyposazone w dwa drazki wraz z przynaleznymi wychylnymi dzwig¬ niami i sprezynami, na skutek czego konstrukcja taka miala dosc duze wymiary gabarytowe wyma¬ gajace znacznej ilosci miejsca.Tego rodzaju zawieszenia z równoleglobocznym ukladem dzwigni wykazywaly przy tym te wielka wade, ze trudno bylo zawieszenie takie w ten spo¬ sób uksztaltowac, by bez wiekszych technicznych nakladów mozna bylo zmieniac wysokosc siedze¬ nia, pochylenie wzdluzne i poprzecznie, jak 1 pozy¬ cje siedzenia wzdluz osi wzdluznej maszyny.Celem wynalazku jest skonstruowanie zawiesze¬ nia, które przy wzieciu prostych srodków umozli¬ wia wszystkie wyzej wymienione mozliwosci prze¬ stawiania. Cel ten osiagnieto dzieki terriu, ze za¬ wieszenie ma tylko jeden drazek stanowiacy czesc skladowa równoleglobocznego ukladu dzwigniowe¬ go, umieszczony w obudowie i oparty o te obudo¬ we w sposób podatny. Przy takiej zasadzie kon¬ strukcyjnej mozna uzyskac zawieszenie wymaga¬ jace malo miejsca i materialu, przy czym za po moca malej tylko ilosci zespolów pomocniczych 25 mozliwe jest kazde z wyzej wymienionych na¬ stawien.W przypadku rozwiazania standartowego mozna stosowac nieskrecajaca sie rure stanowiaca obu¬ dowe, majaca na koncach obudowy lozyskowan, przy czm w kazdej z tych obudów lozyskowan znajduje sie jedna wychylna dzwignia. Obydwie wychylne dzwignie sa polaczone za pomoca drazka umieszczonego w rurze stanowiacym obudowe, przy czym jedna wychylna dzwignia jest polaczo¬ na sztywno z maszyna, a druga z siedzeniem. Po¬ trzebny opór sprezysty mozna uzyskac w prosty sposób przez osiowe oparcie drazka na jednym koncu o obudowe za posrednictwem zespolów tale¬ rzowych sprezyn o progresywnej charakterystyce.W innym rozwiazaniu elementu sprezynujacego zastosowano drazek skretny, z którym jest pola¬ czona co najmniej jedna wychylna dzwignia, przy czym jeden koniec drazka skretnego jest przymo¬ cowany do obudowy lozyskowania, a drugi koniec do sztywnej rury, stanowiacej os wychylen wy- chylnej dzwigni. Sztywna rura jest wyposazona w urzadzenia do umocowania siedzenia lufo umoco¬ wania jej do pojazdu.Przy takim rozwiazaniu mozna zmieniac napre¬ zenie drazka skretnego za posrednictwem slimacz¬ nicy, polaczonej z drazkiem i slimaka zamocowa¬ nego do obudowy lozyskowania. Polozenie katowe drazka skretnego, a tym samym wstepne napre¬ zenie tego drazka mozna uwidocznic za pomoca 53 94053 940 wskazówki umieszczonej na wychodzacym w tek z obudowy koncu tego drazka.Przestawienie wysokosci siedzenia mozna uzy¬ skac przez przestawienie nastawczej sruby na czo¬ lowej stronie obudowy lozyskowania wkrecanej 5 •osiowo w stosunku do drazka.Bo zmiany poprzecznego pochylenia siedzenia sluzy nasadowe uzebienie wewnetrzne wykonane w obudowie lozyskowania, umozliwiajace nastawia-, nie siedzenia pod dowolnym katem wzgledem ru- 10 rowej obudowy. Aby umozliwic wzdluzne przesta¬ wiania siediaenia zarówno rurowa obudowa, jak i drazek skladaja sie z dwóch teleskopowo wsuwa¬ nych jedna na drugaf czesci, przy czym zawsze jedna z:tych czesci jest polaczona badz to z obu- 15 dowa lozyskowania, badz tez z wychylna dzwignia.Przy takim wykonaniu korzystnie jest, gdy te¬ leskopowe czesci rurowej obudowy — w zakresie zachodzenia na siebie — maja nie okragly zwlasz¬ cza- wielokatny przekrój, a zewlnetrzna czesc tele- 20 skopowa jest zaopatrzona w szereg otworów rów¬ noleglych do cc: rurowej obudowy. Otwory sluza do wprowadzania w nie blokujacego przycisku, na¬ ciskanego sprezyna w kierunku od wewnetrznej teleskopowej czesci rurowej obudowy promienio- 25 wo na zewnatrz.~" VTZ€Z Tia^ciskanie przycisku "mozna zwolnic za¬ blokowane wzgledem siebie czesci rurowej obudo¬ wy, tak ze mo;ga byc one rozsuwane wzgledem sie¬ bie lub lez wsuwane jedna w druga. 3p Dla odpowiedniego przestawiania teleskopowych czesci drazka wzgledem siebie korzystne jest za¬ stosowanie zacisku blokujacego, który moze byc ^W^tatofljr;9d;.-*ewnatW.-.prlez przycisk telesfropo^ wych czesci rurowej obudowy. 35 ¦Prjcy tym rozwiazaniu mozna zmieniac pochyle¬ nie siedzenia dzieki temu, ze wychylna dzwignie polaczona z siedzeniem po zwolnieniu zacisku blo¬ kujacego od zewnatrz przesuwa sie w polozenie lime katowe wzgledem drugiej dzwigni wychylnej. 40 Korzystnie jest, gdy wychylne dzwignie sa osa¬ czone na wale w obudowie lozyskowania wysta¬ jacym w bok ? tej oftu Uzebienie czolowe przymocowania do maszyny. Za pomoca tego uze- 45 bienia mozna w prosty sposób nastawic normalna pozycje zawieszenia, jak równiez najwygodniejsze polozenie wzdluzne siedzenia. Wychodzac z tego nastawienia podstawowego mozna zmieniac w pew- H?m zftta?e§ie wy*<*°sc ppte*em*a siedgenia za po- TOOpa .faujby nastewwj umae§zczgnej na czolowej stronie rurowej obudowy.Szczególnie dobre tlumienie uzyskuje sie, gdy drazek jest zaopatrzony w tlok pracujacy w ko¬ morze, której wewnetrzne sciany sa utworzone 55 przez wewnetrzne sciany obudowy i zewnetrzna powierzchnie drazka. Komora ta moze byc wypel¬ niona olejem lub polimerem, przy czym ten ostatni moze byc sciskany i sluzy zarówno jako element sprezysty, jak i element tlumiacy. 60 W innym rozwiazaniu konstrukcyjnym mozna drazek wykonac z nieskrecajacej sie rury, na któ¬ rej koncach sa nieobrotowo osadzone stozkowe ze¬ bate kola, przy czym wychylne dzwignie stanowia stozkowe kola zazebione z stozkowymi kolami osa- 65 dzonymi na wyzej wymienionej rurze. Zawiesze¬ nie uzyskuje sie przy tym rozwiazaniu najkorzyst¬ niej w ten sposó'?, ze we wnetrzu rury umiesci sie skretny drazek, który ma na jednym koncu sztywno osadzone zebate kolo, a którego drugi ko¬ niec jest zamocowany do obudowy. Zamocowanie do obudowy mozna zrealizowac za posrednictwem slimacznicy i slimaka, dzieki czemu mozna zmie¬ niac naprezenie drazka skretnego.Sprezyste zawieszenie wedlug wynalazku objas¬ niono ponizej na podstawie kilku przykladów wy¬ konania pokazanych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zawieszenie wraz z siedzeniem umiesz¬ czone na maszynie roboczej w widoku z boku, fig. 2 — to zawieszenie w widoku od przodu, fig. 3 — w powiekszonej podzialce zawieszenie wedlug fig.I i 2 w widoku z boku, czesciowo w przekroju, fig. 4 — to zawieszenie w przekroju wzdluz linii IV — IV na fig. 3, fig. 5 — inna postac wykonawcza za¬ wieszenia w widoku z boku, czesciowo wirzekro- ju, fig. 6 jeszcze inna postac wykonawcza zawie¬ szenia w widoku z góry, czesciowo w przekroju po7*.cmym, fig. 7 — odmiane zawieszenia w prze¬ kroju analogicznym, jak na fig. 4, a fig. 8 — dalsza odmiane konstrukcyjna zawieszenia w przekroju coorzecznym.W urzadzeniu wedlug fig. 1 i 2 skorupowe sie¬ dzenie 1 nie pokazane na rysunku maszyny robo¬ czej jest umocowane wedlug wynalazku na umiesz¬ czonym z jednej strony równoleglobocznym ukla¬ dem 2 dzwigni prowadzacych. Uklad ten ma tylko jeden drazek 11, który — jak to pokazano na fig. 3 i 4 jest w miejscach oznaczonych liczbami 12 li* B9JtQ»ny i4w§ma wyeftylnymi ramionami 14 i 15. Ramiona te §a za pomoca ;eh lozyskowych czopów .U i 17 uloiwfcewane w ofeudowach -u i m które s$ trw^Je ©elaczwe z Hancami u obudowa rurowa 10 drazka 11.Czop lozyskowy 16 wystaje na zewnatrz obudo¬ wy 18 i jest polaczony nieobrotowo z uchwytem 31 zawieszenia, natomiast czop lozyskowy 17 wy¬ staje z ofcudowy 19 i jest polaczony nieobrotowo z podstawa 30 siedzenia (fig. 2 i 4). Drazek 11 na koncu blizszym maszyny opiera sie na zespole ta¬ lerzowych sprezyn 46 o progresywnej charaktery- styce, które z kolei opieraja sie o gniazdo 41.Gniazdo to za pomoca nastawczej sruby 42 moze byc przestawione w 'kierunku osiowym we wnetrzu rury 10.Przez obracanie nastawczej sruby 42 nastawia s\a katowe poloAenie wyohylnyeh dzwigni 14 i 15 wzgledem obudów 18 i 19, a tym samym zmienia sie wysokosc polozenia siedzenia 1. Po obciazeniu, siedzenie 1 przyjmuje pozycje pokazana linia kre¬ skowa na fig. 1, w której zespól talerzowych spre¬ zyn zostaje scisniety pomiedzy koncem drazka 11 a gniazdem 41. Zastosowanie talerzowych sprezyn ma te zalete, ze w zaleznosci od ich zestawienia mozna uzyskac wymagane tlumienie.- Dla zmiany wlasciwosci sprezynujacych, lub tlu¬ miacych ukladów mozna zastosowac przy drazku II tlok 43, umieszczony w olejowej komorze 44.Obudowy 18 i 19 lozyskowan musza byc w tym przypadku zaopatrzone w uszczelnienia wzgledem komory olejowej. Tak samo mozna komore 44 wy-53 940 peMe polimerem, który moze tyc sciskany przez tlok i iktory moze stanowic" zarówno element tlu¬ miacy, jak i sprezynujacy. Zamiast tloka mozna tez stosowac w komorze 44 pakiet sprezyn, który moze skladac sie ze s^prezym talerzowych, M) spre- 5 zyny srubowej, albo gumowego elementu sprezy¬ stego. W tym przypadku nie potrzeba stosowac sprezyny 40 umieszczonej przed koncem drazka 11.W prosty sposób mozna wychodzac z wyzej opi¬ sanej konstrukcji podstawowej uzyskac zawiesze- io nie, które umozliwia zmiane pozycji siedzenia, a wiec na przyklad w przypadku pracy maszyny na stokach, pochylac siedzenie w kierunku bocz¬ nym, zmieniac pochylenie w kierunku wzdluznym i przesuwac siedzenie w kierunku wzdluznym w 15 stosunku do mcszyny.Pochylenie siedzenia w kierunku poprzecznym mozna uzyskac dzieki zastosowaniu zebatego nasa¬ dowego zlacza 50, przy czyim w zlaczu tym zarówno na rurze 10, jak i w obudowie 18 sa wykonane po- 20 wierzchnie wielokartowe. Przez zwolnienie za¬ trzasku 51 zwalnia sie rure 10, przy czym po osio¬ wym wysunieciu tej rury mozna przekrecic o do¬ wolny fcat Biedzenie wokól podciecia 25. Zaryglo¬ wanie siedzenia w obranej pozycji uzyskuje sie 25 przez cofniecie az do zazebienia powierzchni wie- lokarbowych.Do przestawienia w kierunku wzdluznym wy¬ starczy zastosowanie teleskopowej konstrukcji za¬ równo rury 10, jak i drazka 11, tak jak to pokaza- M no na fig. 5. W konstrukcji tej rura 10 sklada sie z czesci 10', polaczonej zatrzaskiem 50 z obudowa 18 oraz z -czesci 10", polaczonej z obudowa 19, przy czym czesc 10" nasuwa sie na czesc 10'. Korzyst¬ nie jest, gdy czesci 10' i 10" sa w zakresie wza- M jemnej wspólpracy nieokragle i gdy maja na przy¬ klad przekrój wielokatny. Ma to na celu uniemo¬ zliwienie obracania sie tych elementów wzgledem siebie.Drazek 11 sklada sie z dwu czesci, z czesci 11* *o polaczonej z wychylna dzwignia 14 oraz czesci 11" polaczonej z dzwignia J5. Czesci 10* i 10" rury 10 i czesci 11' i 11" drazka 11 sa za pomoca nadaja¬ cych sie do zwalniania ryglujacych urzadzen 53 i 54 zabezpieczone przed wydluzaniem lub skraca- 45 niem.Ryglujace urzadzenie 53 dla czesci 10' i 10" rury sklada sie z prostego przycisku 55, który jest za posrednictwem plaskiej sprezyny 56 przynitowany do czesci 10* rury 10. Sprezyna ta wypycha przy- 50 cisk 55 promieniowo na zewnatrz, przy czym wcho¬ dzi on w otwory 57 wykonane w czesci 10" telesko¬ powej rury. Przycisk sluzy równoczesnie do zwal¬ niania ryglujacego urzadzenia 54 czesci drazka 11.Czesci te sa wzgledem siebie zablokowane za po¬ moca nastawczej dzwigni Koblera.Obydwie umocowane w czesci 11' drazka na- stawcze dzwignie 59 sa wypychane za pomoca spre¬ zyn 60 do uwidocznionej na rysunku pozycji skos¬ nej, w której blokuja one w czesci 11' i 11" drazka go wzgledem siebie z dwóch stron. Przez zduszenie ku dolowi przycisku 55 obydwie dzwignie 59 zosta¬ ja za pomoca klina 61 wychylone do plaszczyzny promieniowej, przy czym czesci 11' i 11" moga byc wzgledem siebie przesuniete. Aby przy wysuwaniu 65 6 55 obudowy 19 przynalezna do niej czesc 11" drazka przesuwala sie wraz z nia, zastosowano sprezyne 62, która w kazdym przypadku przezwycieza tar¬ cie wystepujace miedzy czesciami drazka.Jak to pokazano, czesc 10* rury teleskopowej jest na koncach zaopatrzona w lozyska 63 i 64, dziejki czemu równiez w tym przypadku miedzy obydwu rurami mozna zastosowac hydrauliczny tlumik lub sprezyny, tak jak to opisano powyzej w przy¬ padku konstrukcji wedlug fig. 3.Do zmiany pochylenia siedzenia w kierunku wzdluznym zwalnia sie poprostu zacisk miedzy czesciami 11* i 11" drazka 11, a dzwignie 15 prze¬ stawia sie za pomoca podstawy 30 siedzenia 1, przy czym pozycja obydwu wychylnych dzwigni 14 i 15 wzgledem siebie zmienia sie nieco.W rozwiazaniu konstrukcyjnym pokazanym na fig. 6 zastosowano nieco inny system. W tym przy¬ padku, drazek 71 umieszczona w obudowie 70 ma postac sztywnej rury 72 ze stozkowymi kolami ze¬ batymi 73 na obydwóch 'koncach, przy czym role wychyilnych dzwigni spelniaja w tylm przypadku stozkowe kola zebate 74, zazebione z stozkowymi kolami 73, umocowanymi sztywno: na koncach ru¬ ry 72.Od usytuowanego po prawej stronie stozkowego zebatego kola 73 prowadzi we wnetrzu sztywnej rury 72 skretny drazek 75, który jest polaczony nieobrotowo z lewym przednim koncem obudowy 70 za posrednictwem slimaka i slimacznicy. Za pomoca slimaka mozna skretny drazek 75 obrócic wzgledem stozkowego kola zebatego 73 po prawej stronie, aby poddac ten drazek skretny wstepne¬ mu naprezeniu.Wstepne naprezenie drazka skretnego mozna uzyskac tez gdy drazek ten jest polaczony za po¬ srednictwem slimaka i slimacznicy z stozkowym kolem 76, który w rozwinieciu pokazanym na fig. 6 jest kolem nie pracujacym. Przy takim wykona¬ niu, podczas sprezynowania ukladu drazek skretny zostaje skrecony o podwójny kat obrotu stozkowe¬ go kola 73, jezeli oczywiscie przekladnia stdzKto* wyeh kól zebatych wynosi 1:1.Do tlumienia wychylen ukladu zastosowano w tym przypadku pomiedzy sztywna rura 72 i obu¬ dowa 70 tak zwany hydrauliczny tlumik promie¬ niowy 79. Zamiast drazka skretnego równiez moz¬ na zastosowac gumowy element pracujacy na skre¬ canie lub tez stalowa sprezyne nawojowa. Ponad¬ to mozna zastosowac cierny tlumik 80 miedzy stozkowym kolem 73 a glowica obudowy 70 na jej prawym koncu.Dalsza mozliwoscia rozwiazania urzadzenia spre¬ zynujacego jest konstrukcja pokazana na fig. 7, na której uwidoczniono obudowe lozyskowania 19 w przekroju odpowiadajacym przekrojowi wedlug fig. 4. W tym przypadku, zamiast talerzowych sprezyn 40 zastosowano skretny drazek 90 polaczo¬ ny z jednej strony sztywno z wychylna dzwignia 15, a z drugiej strony za posrednictwem slimaka 92 i slimacznicy 93 z obudowa 19 lozyskowania.Skretny drazek jest za posrednictwem okalajacej go rury 94, w której jest na koncu 95 nieobrotowo osadzony, polaczony z wychylna dzwignia 15 przy-7 spawana do tej rury 94 w miejscach oznaczonych liczba 96.Rura 94 sluzy równoczesnie jako umocowanie dla siedzenia, luib jako element mocujacy do po¬ jazdu. Do tego celu sluza [gwintowane otwory 97.Wstepne naprezenie drazka skretnego 90 uzyskuje sie dzieki slimakowi 92, przy czym do pokazywa¬ nia kata skrecenia sluzy mala wskazówka 98 pola¬ czona z koncem skretnego drazka. Skrecenie to moze byc odczytywane na podzialce umieszczonej na obudowie 19 lozyskowania.Przy zawieszeniu sprezystym wedlug fig. 6, jato elementy sprezyste sluza dwa gumowe elementy J0O pracujace na skrecanie. Te gumowe elementy sa z jednej strony polaczone z wychylna dzwignia 15, która w tym przypadku jest nieco inaczej -uksztaltowana, a z drugiej strony sa polaczone z przestawna plyta 101. Wychylne dzwignie 15 iHP*»6stawna plyta 101 moga byc za pomoca nie AflMlrazanej na rysunku i polaczonej sztywno z obu- «dowa 19 sruby majacej prawy i lewy gwint, prze¬ stawione wzgledem siebie, aby zmienic wstepne naprezenie sprezyny.Nastawienie wstepnego naprezenia mozna doko¬ nac nie pokazanym na rysunku pokretlem, które jest poftacioae z wyzej wymieniona sruba. Wska¬ zanie obciazenia moze nastapic za pomoca szczeli¬ ny wykonanej w obudowie lozyskowania oraz kol¬ ka polaczonego z przestawna plyta 101. Jak we Wszystkich przykladach wykonawczych, wychylna dzwignia 15 jest sztywno polaczona z walem 17, przy czym korzystnie jest gdy wal ten jest na koncach zaopatrzony w wielowypusty.Zawieszenie z równoleglym ukladem dzwigni wedlug wynalazku moze byc zarówno usytuowa¬ ne po boku obok siedzenia kubelkowego, tak jak to pokazano na fig. 2, luib tez na przyklad w srodku ponizej siedzenia, do czego siedzenie to jest u dolu zaopatrzone w oprawe 110. Centralne usytuowanie zawieszenia ma te zalete, ze rozklad sil jest równomierniejszy, a przechylanie siedze¬ nia w kierunku bocznym jest latwiejsze. PL