PL53336B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.Y.1967 53336 KI. 12 o, 11 MKP C 07 c UKD AlAt.Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wladyslaw Brud, dr Jerzy Lange, doc. dr Barbara Serafinowa, prof. dr Tadeusz Urbanski Wlasciciel patentu: Lódzkie Zaklady Farmaceutyczne „Polfa" Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Lódz (Polska) Sposób wytwarzania trójnitryli, pochodnych beta-podstawionego kwasu trójkarballilowego Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia trójnitryli, pochodnych beta-podstawionego kwasu trójkarballilowego o ogólnym wzorze 1, w którym Ar oznacza dowolny podstawnik aroma¬ tyczny, taki jak feny Iowy, m-bromofenylowy, p-metylofenylowy lub heterocykliczny o charak¬ terze aromatycznym, jak pirydylowy, tienylowy albo nienasycony, jak cykloheksenylowy albo tez inny podstawnik, posiadajacy zdolnosc aktywo¬ wania atomów wodoru, zwiazanych z sasiednim atomem wegla.Zwiazki te stanowia pólprodukty do otrzymy¬ wania kwasów trójkarboksylowych i ich pochod¬ nych, mogacych znalezc zastosowanie do produkcji szeregu leków w przemysle farmaceutycznym.Znane jest otrzymywanie zwiazków o wzorze 1, przez reakcje pochodnych acetonitrylu z chlorow- co-acetonitrylem w srodowisku bezwodnych roz¬ puszczalników organicznych, jak benzen, toluen lub eter wobec czynników kondensujacych, jak sód, amidek sodu, wodorek sodu lub alkoholan sodu, wiazacych wydzielajacy sie w czasie reakcji chlorowcowodór. Prowadzenie procesu cyjanome- tylowania w warunkach koniecznosci przestrzega¬ nia absolutnej bezwodnosci srodowiska reakcji i stosowania bardzo niebezpiecznych srodków jak sód, amidek sodu lub wodorek sodu, stwarza wie¬ le niedogodnosci.Stwierdzono, ze niedogodnosci te przy wytwa¬ rzaniu trójnitryli o ogólnym wzorze 1 mozna 10 15 25 30 ominac, jezeli zawierajace aktywna grupe me¬ tylenowa pochodne acetonitrylu o wzorze 2, w którym Ar ma wyzej podane znaczenie, podda sie reakcji z chlorowcoacetonitrylem o wzorze 3, w którym X oznacza atom chlorowca, w obecnosci wodorotlenków metali alkalicznych w srodowisku wodnym lub w srodowisku organicznego rozpusz¬ czalnika albo tez w srodowisku mieszanin orga¬ nicznych rozpuszczalników z woda wobec czwar¬ torzedowej soli lub zasady amoniowej.Czwartorzedowa sól lub zasada amoniowa spel¬ nia role katalizatora reakcji i stosuje sie w ilosci ponizej 0,1 mola na 1 mol wyjsciowego nitrylu.Mozna takze stosowac jako katalizatory reakcji zamiast czwartorzedowych zwiazków amoniowych aminy trzeciorzedowe, które tworza z chlorowco- acetonitrylem odpowiednie czwartorzedowe zwiaz¬ ki amoniowe. Wedlug wynalazku proces cyjano- metylowania prowadzi sie w granicach tempera¬ tur od 10 do 50° w czasie od kilkunastu minut do okolo 2 godzin, stosujac na 1 mol pochodnej acetonitrylu dwa mole chlorowcoacetonitrylu.Trój nitryle, otrzymane sposobem wedlug wy¬ nalazku, mozna latwo wyodrebnic ze srodowiska poreakcyjnego na drodze frakcjonowanej krysta¬ lizacji.Zwiazki otrzymywane sposobem wedlug wyna¬ lazku posiadaja dwie grupy nitrylowe o charak¬ terze pierwszorzedowym i jedna grupe nitrylowa o charakterze trzeciorzedowym. W zwiazku z tym 5333653336 3 oba rodzaje grup nitrylowych róznie zachowuja sie w procesie reakcji hydrolizy. W zaleznosci od warunków hydrolizy otrzymanych trój nitryli moz¬ na przeprowadzac je w odpowiednie kwasy trój- karboksylowe, cyjanokwasy, amidokwasy, cyjano- amidy, cyjanoestry, cyjanoimidy i inne zwiazki, przy czym dla niektórych z nich istnieje jeszcze mozliwosc izomerii polozeniowej.Nizej podane przyklady wykonania wynalazku y wyjasniaja blizej istote wynalazku, nie ogranicza¬ cie jej zakresu.* '" Pr z y k l a d I. 40 g cyjanku p-fluorobenzylu, 40 g chlor oacetoni trylu i 0,06 g trój ety loaminy miesza sie i dodaje 98 ml 50°/o-go wodnego roz¬ tworu wodorotlenku sodu. Mase reakcyjna mie¬ sza sie przez 20 minut w temperaturze od 25—40°, a po tym czasie dodaje 700 ml wody, ekstrahuje eterem, warstwe eterowa wydziela sie, przemywa woda i suszy. Z wysuszonego roztworu eterowego odpedza sie rozpuszczalnik, a pozostalosc krysta¬ lizuje z alkoholu butylowego, uzyskujac 44 g trój- nitrylu kwasu (p-fluorofenylo)-trój karballilowego o temperaturze topnienia 91—93°, co stanowi 71% wydajnosci teoretycznej.Przyklad II. 30 g cyjanku p-bromobenzy- lu 36,7 g bromoacetonitrylu i 0,34 g chlorku trój- etylobenzyloamoniowego zadaje sie przy ciaglym mieszaniu 40 ml 50-procentowego wodnego roz¬ tworu wodorotlenku sodu w temperaturze poko¬ jowej. Nastepnie mase poreakcyjna rozciencza sie woda i chlodzi do temperatury 2—3°, przy czym wydziela sie krystaliczny osad, który odsacza sie i przekrystalizowuje z wody. Uzyskuje sie po wy¬ suszeniu 34 g trój nitrylu kwasu 0-(p-bromofeny- lo)-trójkarbollilowego o temperaturze topnienia 106—108°, co stanowi 81% wydajnosci teoretycz¬ nej. 10 15 20 25 85 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenia patentowe Sposób wytwarzania trój nitryli, pochodnych beta-podstawionego kwasu trójkarballilowego o ogólnym wzorze 1, w którym Ar oznacza podstawnik aromatyczny, taki jak feny Iowy, m-bromofenylowy, p-metylofenylowy lub hete¬ rocykliczny o charakterze aromatycznym, jak pirydylowy, tienylowy albo nienasycony, jak cykloheksenylowy albo tez inny podstawnik, posiadajacy zdolnosc aktywowania atomów wo¬ doru, zwiazanych z sasiednim atomem wegla przez reakcje pochodnych acetonitrylu z chlo- rowcoacetonitrylem w obecnosci czynników kondensujacych, w srodowisku organicznych rozpuszczalników, znamienny tym, ze zawie¬ rajace aktywna grupe metylenowa acetonitryle o wzorze 2, w którym Ar ma wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z chlorowco- acetonitrylem o wzorze 3, w którym X oznacza atom chlorowca, wobec wodorotlenków metali alkalicznych jako srodków kondensujacych w srodowisku wodnym albo w srodowisku orga¬ nicznych rozpuszczalników albo tez w srodo¬ wisku mieszanin organicznych rozpuszczalni¬ ków i wody, w obecnosci czwartorzedowych zwiazków amoniowych w ilosci ponizej 0,1 mo¬ la na 1 mol alkilowanego nitrylu jako katali¬ zatorów reakcji w temperaturze od 10 do 50° w czasie od kilkunastu minut do okolo dwóch godzin, stosujac na 1 mol pochodnej aceto- nitrylu dwa mole chlorowcoacetonitrylu, po czym otrzymany produkt wyosobnia sie w zna¬ ny sposób. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako katalizator stosuje sie trzeciorzedowa ami¬ ne, która w warunkach reakcji tworzy z cyja- nometylujacym chlorowcoacetonitrylem odpo¬ wiedni czwartorzedowy zwiazek amoniowy. CHi-CN Ar-C-CN CHz-CN Wzór i Ar-CHz-CN Wzór 2 X-CHz-CN Wzór 5 WDA-l. Zam. 425/67. Nakl. 310 egz. PL