Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.XII.1964 (P 106 793) 18.111.1967 52891 KI. 12 o, 23/03 MKP C 07 c A3/fiO UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Stanislaw Sekalski, mgr Jacek Szymaszkie- wicz, mgr Stanislaw Hedwik, mgr inz. Jan Woz¬ niak, mgr Anna Krasuska Wlasciciel patentu: Zaklady Chemiczne „Azot", Jaworzno Polska) Sposób wyodrebniania izomeru 2, 4, 5-trójchlorobenzenosulfochlorku Przedmiotem wynalazku jest sposób wyodrebnia¬ nie izomeru 2, 4, 5-trójchlorobenzenosulfochlorku z technicznego trójchlorobenzenosulfochlorku.Techniczny trójchlorobenzenosulfochlorek w posta¬ ci stalej lub cieklej otrzymywany przez chlorosul- 5 fonowanie trójchlorobenzenu prócz wymienionego izomeru zawiera niepozadane przy dalszych za¬ biegach i obróbce chemicznej izomery 2, 3, 4- i 2, 4, 6-trójchlorobenzenosulfochlorku.Znany sposób wyodrebniania polega na mecha- 10 nicznym oddzielaniu mieszaniny izomerów przy wy¬ korzystaniu róznicy ich temperatur topnienia oraz na krystalizacji z takich rozpuszczalników jak chlo- robenzen, eter naftowy, benzyna, benzen, itp. Izo¬ mery 2, 3, 4- i 2, 4, 6-trój chlorobenzenosulfochlorku 15 topnieja w nizszej temperaturze niz izomeryczny 2, 4. 5- trójchlorobenzenosulfochlorek.W wyniku opisanych operacji uzyskuje sie nie¬ wystarczajacy stopien oczyszczenia, a dalsze prze¬ rabianie zanieczyszczonego 2, 4, 5- trójchlorobenze- 20 nosulfochlorku przez kondensacje metoda Friedel- -Crafts'a z chlorobenzenem w celu otrzymania 2, 4, 5, 4,- czterochlorodwufenylosulfonu prowadzi do otrzymywania malych wydajnosci tego produktu.Wielokrotne krystalizacja mieszaniny izomerów 25 trójchlorobenzenosulfochlorków polepsza wprawdzie stopien oczyszczenia, jednak w warunkach prze¬ myslowych jest uciazliwa z uwagi na koniecznosc operowania duzymi ilosciami rozpuszczalników.Stwierdzono, ze unika sie powyzszych niedogod- 30 nosci znanego procesu wyodrebniania izomeru 2, 4, 5- trójchlorobenzenosulfochlorku, jezeli techniczny trójchlorobenzenosulfochlorek traktuje sie metano¬ lem w temperaturze nie wyzszej niz 35°C. Korzy¬ stnie jest jezeli techniczny trójchlorobenzenosulfo¬ chlorek zawiera sladowe ilosci wody oraz wyraznie wyksztalcone krysztaly izomeru 2, 4, 5- trójchloro¬ benzenosulfochlorku.Nieoczekiwanym bylo faktem, ze w tych warun¬ kach prawie nie zachodzi estryfikacja metanolem sulfochlorków, natomiast niepozadane izomery wy¬ kazuja wyzsza rozpuszczalnosc w metanolu.Sposób wedlug wynalazku przedstawiony jest w ponizszych przykladach, które nie ograniczaja jego zakresu.Przyklad I. 100 czesci wagowych technicz¬ nego trójchlorobenzenosulfochlorku w postaci zesta¬ lonego w temperaturze pokojowej stopu rozdrabnia sie na luzne krysztaly o sredniej wielkosci 5 mm, nastepnie przenosi sie do emaliowanego lub cera¬ micznego mieszalnika, traktuje 64 czesciami tech¬ nicznego metanolu w temperaturze pokojowej, mie¬ sza 1—2 godzin, nastepnie mieszanine poddaje sie wirowaniu, po czym oddzielone krysztaly suszy sie w temperaturze nie wyzszej niz 35°C. Po wysusze¬ niu otrzymuje sie 2, 4, 5- trójchlorobenzenosulfo¬ chlorek o wysokiej czystosci w ilosci okolo 77 czesci wagowych. Otrzymany w powyzszy sposób 2, 4, 5- trójchlorobenzenosulfochlorek moze byc uzyty bez- 5289152891 3 4 posrednio do syntezy 2, 4, 5, 4- czterochloro-dwu- fenylo-sulfonu gwarantujac jego wysoka jakosc oraz wydajnosc.Przyklad II. Postepuje sie podobnie jak w przykladzie I, z ta róznica, ze operacje wymy¬ wania prowadzi sie w dwóch etapach po 32 czesci wagowe metanolu, odwirowujac po pierwszym trak¬ towaniu metanolu zawiesine krysztalów.Przyklad III. Postepuje sie podobnie jak w przykladzie I i II z tym, ze krysztaly na wi¬ rówce przemywa sie 10 czesciami wagowymi swie¬ zego technicznego metanolu. PL PL