Pierwszenstwo: 18.111.1964 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano; 20.1.1967 KI. 52684 34 I, 15/02 mkp_ajh-j- ' UKD i&IBL JO t- *v. ^ Wspóltwórcy wynalazku: Ernst Hartl, Alfred Dudssus, Reinhold Franz, Christoph Rethfeld, Hubert Wienert, Rudolf Miike, Franz Hauptmann, Giinther Bolze Wlasciciel patentu: Institut fur Schiffbau, Rostock (Niemiecka Republika Demokratyczna) C5955S9I9IM Sposób filetowania ryb oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu filetowania ryb i urzadzenia do stosowania tego sposobu.Znane sa rózne sposoby filetowania ryb. W celu otrzymania filetów, oglowiona i wypatroszona ry¬ be poddaje sie licznym zabiegom. Za pomoca urza¬ dzen transportowych i przenosnikowych obrabia¬ na ryba jest doprowadzana do poszczególnych na¬ rzedzi i urzadzen obróbkowych. Przy stosowaniu znanych sposobów filetowania rybe poddaje sie kilku pojedynczym zabiegom roboczym, jak odci¬ nanie osci grzbietowych, osci brzusznych, osci ze¬ browych i wreszcie odcinanie samych filetów od kregoslupa. W tych znanych sposobach jako na¬ rzedzia i urzadzenia stosuje sie obrotowe lub nie¬ ruchome noze, wykonane w postaci nozy kolo¬ wych, radel lub nozy dlutowych.Zane sposoby i urzadzenia do filetowania maja jednak szereg wad. Wobec duzej liczby poszcze¬ gólnych zabiegów, dokonywanych kolejno jeden po drugim, nalezy stosowac nie tylko liczne urza¬ dzenia i narzedzia, ale i uklady sterujace i regu¬ lujace. Powoduje to z jednej strony wysokie kosz¬ ty zakupu i konserwacji tych urzadzen, a z dru¬ giej strony sprawia, ze znane urzadzenia do file¬ towania, wraz z niezbednymi urzadzeniami do transportowania, zajmuja duzo miejsca.Przy stosowaniu znanych sposobów filetowania zabieg przecinania rozpoczyna sie od przecinania lusek, a wiec od twardej czesci w strone miekkie¬ go miesa. Wada takiego ciecia jest wystepowanie 10 15 20 30 nacisku na filety, co powoduje obnizanie ich ja¬ kosci. Oprócz tego przy tym sposobie ciecia sa potrzebne specjalne uchwyty, które w celu zape¬ wnienia niezaklóconego przebiegu obróbki wyma¬ gaja stosowania licznych urzadzen sterowniczych.Poniewaz przy znanych sposobach filetowania filety otrzymuje sie przy uzyciu róznych zabie¬ gów, przeto konieczne jest stosowanie rozmaicie uksztaltowanych, specjalnych nozy, co wplywa niekorzystnie na ekonomike procesu. Zastosowanie nieruchomych nozy do filetowania ma te wade, ze filety sa czesciowo rozrywane, co obniza jakosc produktu koncowego. Natomiast znane noze obro¬ towe maja te wade, ze przy ich uzyciu nie mozna otrzymywac filetów bez osci, co wynika z nieru¬ chomego prowadzenia noza. Inna wada jest ko¬ niecznosc czestego ostrzenia i wymiany nozy ko¬ lowych.Wynalazek ma na celu usuniecie powyzej wspomnianych niedogodnosci, co osiaga sie przez zespolenie kilku dotychczas pojedynczo wykony¬ wanych zabiegów w jeden nowy, racjonalny spo¬ sób filetowania.Sposób filetowania ryb wedlug wynalazku po¬ lega na tym, ze oglowiona i wypatroszona rybe, przytrzymywana w polozeniu przygotowania, pod¬ daje sie w jednym tylko zabiegu roboczym kom¬ binowanemu wycinaniu zarówno osci grzbieto¬ wych, jak i brzusznych oraz zebrowych.Do stosowania sposobu wedlug wynalazku sluzy 52684-¦*» 3 urzadzenie skladajace sie z dwóch sierpowych no¬ zy filetujacych, zamocowanych na obrotowej, na¬ pedzanej osi, w okreslonej z góry odleglosci tak, iz jeden nóz stanowi zwierciadlane odbicie dru¬ giego. Odleglosc miedzy oboma nozami zalezy od rodzaju obrabianej ryby, a w szczególnosci od grubosci jej kregoslupa. Zgodnie z wynalazkiem bowiem proces oddzielania miesa ryby od osci rozpoczyna sie od grzbietu po obu stronach krego¬ slupa, totez w celu unikniecia straty miesa oba noze powinny zaglebiac sie w mieso tuz przy kregoslupie. Kazdy z tych nozy sklada sie z dwóch polaczonych ze soba na stale czesci, majacych krawedzie wykonane w postaci ostrzy.Plaska czesc kazdego noza ma krawedz bieg¬ naca mimosrodowo wzgledem osi obrotu noza, przy czym promien krzywizny wzrasta w miare oddalania sie od szpiczastego wierzcholka sierpo¬ wego noza. Krawedz ta sluzy do kombinowanego odcinania miesa ryby od osci grzbietowych i od osci brzusznych. Stozkowa czesc kazdego z nozy, osadzona na osi obrotu nozy, laczy sie z czescia plaska noza wzdluz luku kola o stalym promieniu, przy czym powierzchnia stozka jest korzystnie prostopadla do plaskiej czesci noza, a srednica czesci stozkowej jest dostosowana do rodzaju obrabianej ryby. Stozkowa czesc kazdego noza ma krawedz tnaca, sluzaca do kombinowanego odcinania miesa ryby od osci brzusznych i od osci zebrowych. Do utrzymywania ryby w urza¬ dzeniu sluzy podstawa, zamocowana na osi obro¬ tu nozy i ksztaltem dostosowana do ksztaltu czes¬ ci stozkowej nozy. Noze do filetowania sa na szpi¬ czastych koncach odchylone nieco na zewnatrz.Sposób wedlug wynalazku ma szereg zalet, a mianowicie dzieki zespoleniu procesów ciecia, wy¬ konywanych dotychczas pojedynczo, liczba narze¬ dzi tnacych zostala wedlug wynalazku ograniczona tylko do jednej pary nozy do filetowania i odpo¬ wiednio zmniejszono liczbe niezbednych mecha¬ nizmów sterujacych. Dzieki uproszczonej budowie, urzadzenie wedlug wynalazku zajmuje znacznie mniej miejsca niz znane urzadzenia do filetowa¬ nia ryb i moze byc korzystnie stosowane w nie-: wielkich pomieszczeniach, na przyklad na stat¬ kach.Wynalazek jest wyjasniony w przykladzie jego wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia urzadzenie w widoku ogólnym, fig. 2 — to samo urzadzenie w widoku z przodu, fig. 3 — urzadzenie w polozeniu roboczym, a fig. 4 i 5 przedstawiaja fragment urzadzenia w przekroju poprzecznym w dwóch fazach procesu.Urzadzenie sklada sie z obrotowej osi 1, na któ¬ rej w okreslonej z góry odleglosci A, zaleznej od rodzaju obrabianych ryb, sa zamocowane dwa no¬ ze do filetowania 2, 3, ustawione tak, iz jeden sta¬ nowi zwierciadlane odbicie drugiego. Kazdy z tych nozy 2, 3 sklada sie z czesci stozkowej, zamoco¬ wanej na osi 1 oraz z czesci plaskiej, umieszczo¬ nej pod katem prostym do osi 1. Plaska czesc kaz¬ dego noza jest tak wykonana, ze promien krzy¬ wizny jej zewnetrznej krawedzi 4 wzglednie 5 wzrasta w miare oddalania sie od szpiczastego wierzcholka sierpowego noza 2 wzglednie 3. Te * 4 zewnetrzne krawedzie 4, 5 sa wykonane Jako ostrza tnace i sa przeznaczone do odcinania miesa ryby zarówno od osci grzbietowych, Jak 1 od osci brzusznych. Stozkowa czesc kazdego z nozy 2, 3 5 rozpoczyna sie równiez od szpiczastego wierzchol¬ ka i laczy z czescia plaska wzdluz luku kola o sta¬ lym promieniu r0, przy czym srednica stozka wzrasta od szpiczastego wierzcholka noza do pew¬ nej wartosci granicznej, zaleznej od wielkosci 10 obrabianej ryby. Krawedzie 6 i 7 stozkowej czesci nozy sa wykonane jako ostrza tnace i przy fileto¬ waniu ryby odcinaja mieso zarówno od osci brzusznych, jak i od osci zebrowych.W celu zapewnienia wlasciwego przebiegu pro- 15 cesu odcinania miesa od osci grzbietowych, zwla¬ szcza na poczatku tego procesu, szpiczaste wierz¬ cholki obu nozy sa lekko odchylone na zewnatrz tak, iz tworza kat p nie wiekszy niz 90°. Obie kra¬ wedzie tnace 4 i 6 wzglednie 5 i 7 nozy sa usta- 20 wione wzgledem siebie pod katem a równym ka¬ towi rozwarcia stozkowej podpory 8, skladajacej sie z dwóch jednakowych czesci, które za pomoca odpowiednich znanych uchwytów sa osadzone na osi 1 tak, iz odleglosc miedzy nimi równa sie 25 wspomnianej wyzej odleglosci A. Na podporze 8 uklada sie oglowiona i wypatroszona rybe 10 w ten sposób, ze rozwarte boki ryby leza na stozko¬ wych powierzchniach bocznych podpory, a osci kregoslupa przypadaja miedzy jej obiema czescia- 30 mi. W czesci podpory 8 najbardziej oddalonej od osi 1 sa wykonane zeby 9, zapobiegajace usuwa¬ niu sie ryby pod dzialaniem sil, stosowanych przy cieciu.Na fig. 3 przedstawiono noze do filetowania 2, 35 3 w widoku z boku na poczatku procesu fileto¬ wania. Ryba 10, przytrzymywana w odpowiedni znany sposób, jest ukladana na podporze 8. Na¬ pedzane noze 2, 3 przebijaja szpiczastymi wierz¬ cholkami rybe az do odbytu, a krawedz tnaca 6 40 wzglednie 7 oddziela filety od zeber brzusznych.Poniewaz ksztalt przekroju nozy 2, 3 odpowiada ksztaltowi przekroju koscca ryby, przeto krawedz tnaca 6 wzglednie 7 slizga sie po osciach zebro¬ wych ryby wzdluz linii B-C-D na fig. 4, a równo- 45 czesnie druga krawedz tnaca 4 wzglednie 5 odci¬ na filet od osci grzbietowych i brzusznych wzdluz linii C-B. W ten sposób mieso ryby zostaje od¬ dzielone równoczesnie od wszystkich osci, a przy tym unika sie niepozadanego przecinania osci, wy- 50 stepujacego przy stosowaniu sposobów i urzadzen znanych.W chwili rozpoczynania procesu filetowania oba noze 2, 3 zaglebiaja sie w cialo ryby po obu stro¬ nach jej kregoslupa. Jak wyzej wspomniano, kon- 55 ce nozy sa lekko odgiete na zewnatrz, totez w mia¬ re wglebiania sie w cialo ryby przyciskaja je do podloza 8, powodujac dodatkowe zamocowanie fi¬ letowanej ryby. Poniewaz zas to zaglebianie sie nozy 2, 3 odbywa sie w stalej odleglosci od krego- 60 slupa ryby, przeto dzieki temu zostaje ona pod¬ czas procesu filetowania dodatkowo utrzymywana w polozeniu srodkowym, przy czym zgrubienia kregów kregoslupa ukladaja sie w wycieciach 9 w postaci zebów w podstawie 8. Przy dalszym 65 obracaniu osi 1 z nozami 2, 3 zebra brzuszne ryby52684 5 leza pomiedzy krawedziami tnacymi 6, 7 nozy i obiema czesciami podpory 8. Przy obróceniu no¬ zy o 360° filety 11 zostaja za pomoca jednego, kombinowanego ciecia odciete wzdluz linii B-C-D od calego ukladu kostnego. PL