PL52506B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 30.X.1963 Opublikowano: 20.1.1967 52506 KI. ,57 h, 8/M MKP UKD G 03 c 4lA '40 3IBi.lOT£KAL Wlasciciel wynalazku: VEB Filmfabrik Wolfen, Wolfen (Niemiecka Republika Demokratyczna) U rzaó i* t ^l ? nt o «,vego Sposób wytwarzania emulsji zelatynowo-chlorowcosrebrowych o duzej zawartosci srebra Wynalazek dotyczy wytwarzania emulsji chlo- rowcosrebrowych w zelatynie o duzej zawartosci srebra technika jednoczesnego wlewania dwóch odczynników.Przewaznie w fotograficznych warstwach sto¬ sunek ilosci srebra (wyrazonego w metalicznym srebrze) do ilosci zelatyny wynosi miedzy 0,5:1 i okolo 1 :1. "Wyjatek stanowia emulsje do celów fizyki jadrowej, w których stosunek srebra do zelatyny moze wynosic 3,5:1. Wytwarzanie ta¬ kich bogatych w srebro emulsji nie moze byc wykonywane wedlug znanych klasycznych spo¬ sobów wytwarzania emulsji. Wtedy bowiem otrzy¬ muje sie zbyt duze zadymienie (zamglenie) i bar¬ dzo nierównomierne wlasciwosci ziarn halogen¬ ków srebrowych. Wytworzone w ten sposób ziar¬ na halogenków srebrowych pod wzgledem posta¬ ci i wielkosci sa zbyt róznorodne dla emulsji do utrwalania sladów czastek elementarnych, przy wytwarzaniu których dazy sie przeciez do mak¬ symalnej jednorodnosci. Z tych powodów stosuje sie inne sposoby wytwarzania emulsji. Raz jest to tak zwana technika jednoczesnego wlewania dwóch odczynników, innym razem jest to sposób oddzielenia fazy stalej. W ostatnim przypadku 25 postepuje sie w taki sposób, ze tworzenie sie ha¬ logenków srebra i pierwsze dojrzewanie prowa¬ dzi sie w roztworze zelatyny o mniejszym steze¬ niu.Przez odwirowanie wzglednie stracenie fazy 30 01 15 20 2 stalej emulsji oddziela sie glówna czesc zelatyny i wody od fazy cieklej. Przedsiewziecie tych srod¬ ków jest konieczne poniewaz emulsje wytwarza¬ ne wedlug klasycznych sposobów dla celów fizy¬ ki jadrowej zawieraja za duzo zelatyny. Oddzie¬ lona faza stala zawiera teraz zbyt malo zelatyny, aby mozna ja bylo wylac w postaci warstwy fo¬ tograficznej. Dlatego prowadzi sie peptyzacje w roztworze zelatyny, w którym ilosc zelatyny nastawia sie do pozadanego dla celów fizyki ja¬ drowej stosunku srebra do zelatyny. Przy wytwa¬ rzaniu emulsji wedlug techniki jednoczesnego wlewania dwóch odczynników, potrzebny stosu¬ nek ilosci srebra do zelatyny nastawia sie na po¬ czatku wytwarzania emulsji. Oddzielenie fazy stalej moze tutaj zmierzac do zmniejszenia za¬ wartosci wody, nie musi byc jednak bezwarun¬ kowo przeprowadzone.Przy wytwarzaniu emulsji bogatej w srebro technika jednoczesnego wlewania dwóch odczyn¬ ników postepuje sie w taki sposób, ze do roz¬ cienczonego roztworu zelatyny, wciagu dluzsze¬ go okresu czasu pozwala sie jednoczesnie doply¬ wac roztworowi halogenku alkalicznego metalu i roztworowi azotanu srebrowego. Przy tym na¬ lezy zwrócic na to uwage, sby utrzymac mozli¬ wie stala wartosc pAg. Pod koniec stracania przez dodatek amoniaku mozna dolaczyc proces dojrzewania wedlug Ostwalda. W tym przypadku celowym jest po okreslonym czasie przerwac 52 50652 506 3 dojrzewanie wedlug Ostwalda przez jodanie kwasu octowego. Na koniec pozwac sie emulsji debrze stezec, po czym rozdrabnia sie ja na klu¬ seczki i w zwykly sposób suszy. Mozna równiez w znany sposób stracic faze stala i przemyc i przez defcantacje, po czym peptyzowac i poddac koncowemu dojrzewaniu. Przemyta emulsje pod¬ daje sie w zwykly sposób koncowemu dojrzewa¬ niu. Podczas tego dojrzewania mozna stosowac w technice emulgowania zwykle dodatki sluzace 10 dojrzewaniu, jak sole zlota, rodanek, zwiazki siarki.Przy wytwarzaniu takich emulsji szczególne znaczenie ma fakt, ze wysoka czulosc kazdego ziarna halogenku srebra osiaga sie przy szcze- 15 golnie niskiej zawartosci ziarn zadymienia. Na 10.000 ziarn halogenków srebrowych dopuszcza sie jedynie "1 ziarno zadymienia, podczas gdy przy normalnych emulsjach o takiej samej wiel¬ kosci ziarna stwierdzono 40 ziarn zadymienia na 20 10.000 ziarn halogenków srebra. Przy wyzszej liczbie ziarn zadymienia niemozliwe jest odróz¬ nienie ziarn tworzacych slady (na plycie foto¬ graficznej) od ziarn zadymienia. Te wymagana wysoka czystosc pod wzgledem zadymienia dla ffi celów fizyki jadrowej (mala liczba ziarn zady- dymienia) mozna osiagnac, jesli ksztalt ziaren i wlasciwosci powierzchniowe emulsji chlorow- cosrebrowej od poczatku drugiego dojrzewania sa maksymalnie jednorodne. 30 Zgodnie z wynalazkiem czulosc zelatynowej emulsji halogenków srebra wytworzonej techni¬ ka jednoczesnego wlewania dwóch odczynników mozna znacznie podniesc przez to, ze stracanie srebra i (albo) nastepujace przed myciem lub ^ przed koagulacja fazy stalej pierwsze dojrzewa¬ nie prowadzi sie w obecnosci zwiazku o ogólnym wzorze 1, w którym A oznacza -siarke lub tlen, B oznacza wodór lub rodnik o wzorze 2, w któ- rym Ri, R2, R3 oznaczaja grupe alkilowa, zas n = 0, 1 lub 2. Zwiazek ten dodaje sie w roz¬ tworze metanolu w ilosci 1 do 5 mg na 1 mol srebra. Przykladowo nadajacymi sie do stosowa¬ nia zwiazkami wedlug wynalazku sa zwiazki o wzorach 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.Stosowane zgodnie z wynalazkiem substancje sa znane i czesciowo juz stosowane jako uczu- lacze optyczne dla emulsji chlorków srebrowych.W sposobie wedlug wynalazku nie idzie jednak gQ o optyczne uczulanie. To wynika juz z faktu, ze emulsje wytworzone bez tych substancji, po ich pózniejszym dodaniu, przed wylaniem, nie wy¬ kazuja wzrostu czulosci. Idzie wiec o chemiczne uczulenie, zwlaszcza na promienie jonizujace. gg Takie dzialanie tych substancji, które daje sie zauwazyc przy technice jednoczesnego wlewania dwóch odczynników podczas stracania albo pod¬ czas pierwszego dojrzewania (dojrzewanie Ost¬ walda), jest przeto nowe i zaskakujace. M Znane sa juz sposoby, wedlug których czulosc emulsji bogatej w srebro, gotowej do wylania, podnosi sie przez dodanie okreslonych substancji.Jako takie substancje proponowano na przyklad jodek l-fenylo-2-metylo-3,5-bis-dwumetyloamino- 65 4 styrylopirazoline i zwiazki jak 2p-dwumetyloami- nostyrylobenzotiazol. Tymi zwiazkami nie mozna jednak wywolac dzialania osiaganego sposobem wedlug wynalazku. Niezaleznie od tego, ze 5 zwiazki te róznia sie równiez pod wzgledem bu¬ dowy od zwiazków stosowanych zgodnie z wy¬ nalazkiem, ich dzialanie ujawnia sie na poczat¬ ku przy ich dodawaniu do gotowej emulsji.Emulsje wytworzone wedlug wynalazku na¬ daja sie dla celów fizyki jadrowej. Moga one równiez byc wykorzystane jako dodatek dla nor¬ malnych emulsji zelatynowych halogenków sre¬ browych, aby na przyklad stopniowac czulosc albo przeszkodzic odgieciu krzywej w wyzszych gestosciach optycznych. Na skutek ich bardzo du¬ zej zawartosci halogenków srebrowych w prze¬ ciwienstwie do zwyklych emulsji stosowanych jako domieszki, nie wystepuje zadna wyrazna zmiana stosunku halogenków srebrowych do zelatyny dla czulych ziarn emulsji podstawowej.Wskutek tego nie wystepuje zmniejszenie czu¬ losci albo powiekszenie przebiegu krzywej.Przyklad I. Do roztworu 34 g zelatyny w 700 ml destylowanej wody i 5 — 10 ml me¬ tanolowego roztworu (1:1000) zwiazku podane¬ go przykladowo na wzorze 3 w przeciagu 30 minut dopuszcza sie jednoczesnie 420 ml wod¬ nego roztworu zawierajacego 124 g bromku amonowego i 5 g jodku potasowego oraz 400 ml. wodnego roztworu zawierajacego 216 g azotanu srebrowego. Po zakonczeniu powstajacego przy tym stracania dodaje sie jeszcze do mieszaniny roztwór skladajacy sie ze 100 ml destylowanej wody, 3,7 g bromku amonowego i 34 g zelatyny i wszystko miesza sie pare minut. Nastepnie pozwala sie emulsji stezec na studzonej misecz¬ ce, przerabia na kluseczki (makaron) i przemy¬ wa biezaca "woda. Po ponownym roztopieniu dodaje sie na 1 kg emulsji 4 ml kwasu chloro- wodorozlotowego (zawartosc Au — 8 g/litr) jak równiez 2 ml kwasu benzotiosulfonowego (1:1000) i prowadzi dojrzewanie 10 minut w tempera¬ turze 40°C. Emulsja otrzymuje przy wylewaniu dla celów fizyki jadrowej zwykle dodatki stoso¬ wane przy polewaniu, jak plastyfikator, srodek utwardzajacy oraz srodek dezynfekujacy, po czym otrzymana warstwe suszy sie w suszarce.Badanie wytworzonej w ten sposób warstwy do celów fizyki jadrowej wykazuje silny, nie¬ przerwany slad promieni a, jak równiez wzrost liczby ziarn tego wystepujacego sladu pocho¬ dzacego z promieniowania toru elektronów o ni¬ skiej energii. Bez dodatku zwiazku o wzorze 3, slady promieni a nalezy uwazac jako luzne (nie przerwane).Przyklad II. Do roztworu skladajacego sie z 46 g zelatyny i 700 ml destylowanej wody do¬ daje sie w ciagu 30 minut jednoczesnie 340 ml wodnego roztworu zawierajacego 140 g bromku srebrowego i 1 g jodku potasowego oraz 340 ml wodnego roztworu zawierajacego 200 g azota¬ nu srebrowego. Po straceniu podwyzsza sie war¬ tosc pAg przez dodanie bromku potasowego. Na¬ stepnie dodaje sie do emulsji 2 — 5 ml meta-52 5 nolawego roztworu (1:1000) zwiazku przyklado¬ wo wedlug wzoru 4. Natychmiast po tym w celu doprowadzenia do pierwszego dojrzewania do¬ daje sie 60 ml roztworu amoniaku (25%). Po uplywie 6 minut zakancza sie dojrzewanie przez dodanie kwasu octowego. Po 3-minutowym mie¬ szaniu doprowadza sie emulsje do zestalenia, nastepnie makaronizuje sie i przemywa. Po po¬ nownym roztopieniu emulsji dodaje sie do niej zwiazku zlota, zwiazku siarki i rodanku metalu alkalicznego i prowadzi dojrzewanie w tempe¬ raturze 37°C w ciagu 2 godzin. Pod koniec doj¬ rzewania wprowadza sie stabilizator, na przy¬ klad 5-metylo-7-hydroksy-2, 3, 4-trójazaindoli- zyne.Wylewanie otrzymanej w taki sposób warstwy dla celów fizyki jadrowej prowadzi sie ze zwy¬ klymi dodatkami jak plastyfikator, srodek utwar¬ dzajacy i srodek dezynfekujacy. Suszenie jej pro¬ wadzi sie w suszarce.Ocena warstwy wykazuje: 26 -— 30 „blobsów" na 100 m przy liczbie ziarn zadymienia 1 — 2 w 1000 m8.Bez dodatku zwiazku o wzorze 4 506 6 najwyzej 20 „blobsów" na 100 m przy liczbie ziarn zadymienia 3 — 4 w 1000 m8.Pod nazwa „blobs" rozumie sie w fizyce ja¬ drowej skupienie ziarn srebra, które moze skla- 5 dac sie z jednego lub kilku ziarn i które obli¬ cza sie za pomoca mikroskopu swietlnego przy napromieniowaniu ziarnistej emulsji o wysokim uczuleniu szybkimi czasteczkami (elektronami o minimalnym zjonizowaniu). PL

Claims (2)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania emulsji zelatynowo-chlo- 15 rowcosrebrowych o duzej zawartosci srebra we¬ dlug techniki jednoczesnego wlewania dwóch odczynników, znamienny tym, ze stracanie ha- logenidków srebrowych i (albo) pierwsze doj- 20 rzewanie przebiegajace przed myciem i przed koagulacja fazy stalej prowadzi sie w obecnosci zwiazku o ogólnym wzorze 1, w którym A ozna¬ cza siarke lub tlen, B oznacza wodór lub rodnik o wzorze 2, w którym Ri, R2, R3 oznaczaja gru¬ py alkilowe, zas n = 0, 1 lub

2. \KI. 57 b, 8/01 52 506 MKP G 03 c •'5' T C = A 4KC -CH z \N/ a. ,-2 f*3 C = CH _ CH- = C Al WZ&B.5' "£ ?»i W ^ - (cm-oi) u *2c •ik. C»», = c o= ?»5 il. c =o 2J—1L f* nK o.< I-i W2dK3 W2<*£G o = c N = 6 (= Oj WZCte 7 ,5 f», ^3 1 o = c c = I ::5 r**? r. C = C- N C2H5 \M/ wzeteg S (= o) f}3 »2C H o=c e = CU £ =S wzefe g PL