Pierwszenstwo: 15.Y.1962 Francja 51552 KI.MKP UKD f4^ al|02 Opublikowano: 5.YIL1966 3L&LIOTEKA Urzedu Patentowego filstii) Izecz^ospchlt) Urogti Twórca wynalazku: inz. Andre Gabriel Mousset Wlasciciel patentu: Union Siderurgiaue et Industrielle, Paryz (Francja) Urzadzenie uszczelniajace do rur zwlaszcza betonowych Kanalizacyjne rury betonowe laczy sie w ogól¬ nosci w ten sposób, ze bosy koniec jednej rury wklada sie do kolnierza rury poprzedniej, zesrod- kowuje sie je ze soba i zatyka pakulami z zapra¬ wa murarska. Jednak ta zaprawa murarska moze popekac z powodu starzenia sie cementu jak rów¬ niez pod wplywem zewnetrznych czynników na przyklad drgan, ruchów podloza itp. którym od¬ dzialywaniu sa poddawane rury. W wyniku tego za¬ traca sie szczelnosc tego przewodu rurowego.W celu zapewnienia szczelnosci proponowano juz otoczyc bosy koniec rury pierscieniowa uszczelka z kauczuku lub innego podobnego materialu, która stykala sie z kolnierzem rury poprzedniej.W czasie laczenia rur wykonywanie uszczelnie¬ nia bylo bardzo zmudne i niepewne, poniewaz nie¬ uniknione przy tym uderzenia i tarcie nie gwa¬ rantowaly wlasciwego ulozenia uszczelki. Ponadto bose konce rur, na które naklada sie uszczelki sa narazone w czasie wytwarzania i transportu na uszkodzenia.Jezeli równiez przewiduje sie gniazdo uszczelki na dnie lub we wnetrzu kolnierza, wówczas osa¬ dzenie jej jest jeszcze trudniejsze i malo skuteczne.Zatem, skutecznosc takich uszczelek jest ogra¬ niczona i zalezna od stopnia zacisniecia i objeto¬ sci materialu plastycznego w miejscu najbardziej oslabionym, zacisnietego pod wplywem katowego ustawienia rur lub bledów przy ich zesrodkowy- 10 15 20 25 30 waniu. Wynikiem tego jest niepewne uszczelnienie.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie uszczel¬ niajace do rur, zwlaszcza betonowych, pozbawione podanych róznych niedogodnosci i zezwalajace na stosowanie róznych polaczen rurowych, zarówno polaczen z tuleja nasuwkowa jak i polaczen kie¬ lichowych, kolnierzowych i innych.Zgodnie z wynalazkiem, urzadzenie uszczelnia¬ jace do rur, zwlaszcza betonowych, w którym pierscieniowa uszczelka z materialu gietkiego lub elastycznego jest osadzona miedzy dwiema czescia¬ mi rurowymi, z których jedna otacza druga, w ce¬ lu polaczenia rur wyróznia sie zwlaszcza tym, ze uszczelka jest osadzona w rowku pierscieniowym wykonanym w pierwszej czesci rurowej i otwar¬ tym naprzeciwko drugiej czesci rurowej, przy czym uszczelka jest osadzona w tym rowku ruchomo w kierunku promieniowym, miedzy polozeniem zakrytym, w którym nie ma przeszkód do swobod¬ nego (podluznego zachodzenia na siebie obydwóch czesci rurowych a polozeniem czynnego uszczel¬ niania, gdzie po nalozeniu obydwóch czesci ruro¬ wych, wystaje ona dostatecznie przed otwór row¬ ka, aby oprzec sie silnie o te druga czesc rurowa, i ponadto jest ona ujeta w urzadzenie zaciskajace do wywolywania dzialania sciskajacego uszczelke na calej jej dlugosci, w celu jej przemieszczenia z polozenia wyjsciowego do polozenia czynnego i zacisniecia jej przy tym dla uzyskania uszczel¬ nienia. 5155251552 3 4 Dzieki temu ukladowi uszczelka zezwala na da¬ jacy sie regulowac montaz i ma szczeline obwodo¬ wa neutralizujaca znaczne odchylki od prostolinio- wosci i uderzenia przy zachowaniu skutecznego uszczelnienia, a ponadto jest latwa w montazu i tansza.Zgodnie z mna cecha znamienna, urzadzenie za¬ ciskajace zawiera element zaciskajacy, który opa¬ suje uszczelke oraz srodki do dowolnego zmniej¬ szania obwodu tego elementu w celu zmniejszenia wymiaru srednicy uszczelki i tym samym jej za¬ cisniecie.Szczególy, cechy znamienne i korzysci przed¬ miotu wynalazku wynikaja z dalszego opisu wy¬ branej przykladowo postaci jego wykonania uwi¬ docznionej na rysunku, na którym fig. 1 — przed¬ stawia schematycznie w przekroju podluznym po¬ laczenie z nasuwka tulejowa, wyposazone w urza¬ dzenie uszczelniajace wedlug wynalazku, fig. 2 — w powiekszonej skali, uszczelke wedlug wynalaz¬ ku w polozeniu wyjsciowym zakrytym i w prze¬ kroju wedlug linii II — II na fig. 3, fig. 2 a — uszczelke w widoku podobnym jak na fig. 2, lecz w polozeniu wysunietym przez zacisniecie, fig. 3 — czesciowy przekrój polaczenia plaszczyzna prosto¬ padla do osi rury zilustrowana na fig. 2 za pomoca linii III — III, fig. 4 — widok polaczenia z plasz¬ czyzny IV — IV na fig. 3, fig. 5 — odmiane spo¬ sobu laczenia a fig. 6 — widok podobny do przed¬ stawionego na fig. 1, lecz dla przypadku stosowa¬ nia polaczenia kielichowego.W wykonaniu przedstawionym na fig. 1 — 4 w postaci nie ograniczajacego przykladu przystoso¬ wania wynalazku do laczenia rur 10 o prostych i zestawionych ze soba koncach 11 na które jest nasunieta zasuwka tulejowa 12, dwa rowki piers¬ cieniowe 13 sa wykonane w sciance wewnetrznej zasuwki 12, które stanowi pierwsza czesc rurowa, przy czym kazdy z nich znajduje sie naprzeciw wymienionej rury 10, z których kazda stanowi dru¬ ga czesc rurowa otoczona przez ta pierwsza.Kazdy rowek 13 ma prosty przekrój w postaci trapezu, którego duza podstawa stanowi dno 14 rowka a mala podstawa jego otwór 15 zas boki od¬ powiadaja jego sciankom bocznym 16. W dnie 14 jest wykonany maly zlobek 17, który laczy sie z otworem 18 utworzonym we wglebieniu powierz¬ chni zewnetrznej czesci pierwszej 12. Otwór 15 jest skierowany do srodka naprzeciw drugiej cze¬ sci 10.W rowku 13 jest osadzony pierscien uszczelnia¬ jacy z materialu elastycznego lub gietkiego, naj¬ korzystniej odksztalcalnego elastycznie, na przy¬ klad takiego jak kauczuk naturalny lub syntety¬ czny, tworzywo sztuczne lub bitumiczne itd.W zlobku 17 jest osadzony element zaciskowy 20, który opasuje uszczelke 19 i jest przeznaczony do dzialania sciskajacego wywieranego na te uszczel¬ ke. Element zaciskowy stanowi wiazadlo 20 z kaz¬ dego odpowiedniego materialu np. struny, kabla, Obreczy, wlókna nylonowego itd.Zlobek 17 jest tak wykonany, ze mozna w nim umiescic co najmniej dwa zwoje ciegna 20, którego obydwa konce sa skierowane na zewnatrz czesci 12 i przechodza przez otwór 18. Jeden z tych kon¬ ców jest zaczepiony swym uskokiem 21 we wklad¬ ce 22, osadzonej w otworze 18 i opierajacej sie o jego boczne scianki 23. Inny koniec 24 ciegna 20 przechodzi przez otwór 25 wkladki 22, gdzie jest 5 poddawany w okreslony sposób rozciaganiu (poka¬ zanemu schematycznie za pomoca strzalki F na fig. 3).Oslona 26 zakrywa obwód uszczelki 19 i jest wy¬ konana w postaci tasmy plóciennej, kartonu lub innego odpowiedniego materialu, przeznaczonego do zabezpieczenia uszczelki przed uszkodzeniami mogacymi powstac w wyniku zacisku ciegnem 20.Uszczelka 19 moze ibyc zamontowywana badz w fabryce wyrabiajacej rury, badz tez przez monta¬ zyste na placu budowy rurociagu.W jednym i drugim przypadku postepuje sie w nastepujacy sposób.Gdy rowek 13 jest pusty, umieszcza sie wkladke 22 w otworze 18 i poczawszy od zaczepionego kon¬ ca 21 wsuwa sie cieglo 20 do zlobka 17 wykonujac co najmniej dwa zwoje po czym koniec 24 ciegla przetyka sie przez otwór 25. Nastepnie w rowek 13 osadza sie oslone 26 i uszczelke 19. Przekrój uszczelki 19 jest tak dobrany, ze w tym stanie uszczelka 19 nie wystaje z otworu 15. Z tego po¬ wodu zestawianie elementów rurowych 10 i 12 nie sprawia zadnego klopotu. Teraz pociaga sie za ko¬ niec ciegna 24, które zaciska sie z pozadana sila.Jesli to jest potrzebne przyrzad naciagowy moze byc polaczony z dynamometrem zezwalajacym na kontrole sily zacisku.W koncu, mocuje sie w dowolny sposób koniec 28 ciegna 24 a otwór 18 zalewa okreslonym mate¬ rialem zabezpieczajacym przed korozja metalowe czesci zakopanych przewodów kanalizacyjnych.Gdy zaczyna sie .pociagac za koniec 24, zwoje ciegna 20 zaciskajace sie dosrodkowo opieraja sie przy tym na tasmie oslonowej 26. Nastepnie wraz ze zwiekszeniem sie stopnia zacisniecia material uszczelki 19 wychodzi z rowka 13 poza zwezenie okreslone otworem 15 stanowiacym mala podsta¬ we przekroju trapezowego. Material uszczelki 19 przemieszcza sie az do zetkniecia sie z lezaca na¬ przeciwko powierzchnia czesci 10 po czym napreza sie tworzac wypukle obrzeza 19a wychodzace z dwóch boków uszczelki 19 w szczeline zawarta mie- dzj7, czesciami 10 i 12 co zapewnia prawidlowa szczelnosc (fig. 2a).Ciegno jest zaciskane az do osiagniecia pozada¬ nego zgniotu. Nalezy zaznaczyc, ze opór przemiesz¬ czania sie uszczelki 19 wzrasta w trakcie zaciska¬ nia ciegna 20 oraz, ze zwoje dzialajace na powierz- nie obwodowa uszczelki wywoluja parcie na na¬ chylone boki 16, zapewniajac calkowita szczelnosc zarówno w czesci 12 jak i dookola czesci 10.Jak mozna latwo stwierdzic opisane urzadzenie zapewnia nastepujace korzysci: umozliwia nastaw¬ ne zestawienie rur w celu zlagodzenia róznic wy- wymiarowych powstalych przy ich wytwarzaniu oraz jest wytrzymale na cisnienie cieczy; pod wplywem oddzialywania na obwód czesci zewne¬ trznej jest przystosowane bez zmniejszenia skute¬ cznosci dzialania do znacznych odchylen od wy¬ tknietej linii rurociagu a nawet do uskoków, za¬ chowuje stala skutecznosc uszczelnienia z mozli- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 51552 6 woscia przemieszczania sie uszczelki w rowku, ze¬ zwala na szybki i latwy montaz, praktycznie bez uzycia specjalnych przyrzadów ibadz narzedzi oraz jest znacznie tansze.Ponadto korzystne jest to, ze sposób montazu rur przedstawiony na fig. 1 do którego szczególnie dobrze nadaje sie urzadzenie wedlug wynalazku, zezwala na uzycie rur betonowych o prostej kon¬ strukcji, to znaczy o prostych koncach, wymagaja¬ cych uzycia jednego typu formy i wytwarzanych tanio i latwo.Jak widac na fig. 5 przedstawione tu urzadzenie jest podobne do opisanego juz i pokazanego na na fig. 1—4 jednak element zaciskowy 20, zamiast ciegla wielozwojowego stanowi tutaj tasme, któ¬ rej konce 27 sa laczone za pomoca klamry 28.Otwór 18 laczacy otoczenie z rowkiem pierscie¬ niowym 13, w którym znajduje sie material pla¬ styczny uszczelki 19 otrzymuje sie w czasie formo¬ wania betonu w wyniku uzycia rdzenia. Otwór ten jest oznaczony na fig. 5 linia kreskowana.W ten otwór 18 osadza sie ceownik 29 którego boki sa ograniczone sciankami otworu 18. Nastep¬ nie na dno rowka pierscieniowego 13 wklada sie tasme 20 tak, aby otwory perforacyjne 30 kazdego konca 27 byly widoczne wzdluz otworu 18. Nakla¬ da sie teraz uszczelke 19 z materialu plastycznego, na dno rowka 13 w polozenie schowane.Po zestawieniu ze soba rur nalezy teraz zaciag¬ nac tylko tasme 20, która zaciskajac sie sciska ma¬ terial plastyczny 19 az do uzyskania zupelnej szczelnosci.W celu zapiecia pasa wklada sie szpony 31 przy¬ rzadu 32 w otwory perforacyjne 30 wykonane na koncach 27 pasa 20 po czym obracajac srube 33 o dwóch przeciwnych zwojach osiaga sie wymaga¬ ny docisk materialu, plastycznego 19 na obwodzie laczonego przewodu, przy czym ukosne scianki boczne rowka nie dopuszczaja do calkowitej pro¬ mieniowej ucieczki tego materialu.W tym stanie nalezy osadzic klamre 28 w odpo¬ wiednich otworach 30 przed klami 31, co nie do¬ puszcza do cofniecia tasmy i zezwala na latwe uwolnienie klów 31.Nalezy wskazac, ze dno ceownika 29 ma na celu umozliwic latwe slizganie sie konców tasmy 20, które ,nie napotykaja w czasie naginania na opór materialu plastycznego.W odmianie przedstawionej na fig. 6 urzadze¬ nie wedlug wynalazku jest zastosowane do prze¬ wodów rurowych, z których jeden ma koniec pro¬ sty 10 osadzony w kielichowym zakonczeniu 12 drugiego przewodu. Rowek 13, podobnie jak po¬ przednio, jest przewidziany w pierwszej czesci 12 i zawiera uszczelke 19, która po zakleszczeniu pod wplywem zacisku elementu opasajacego 20 wspól¬ pracuje z druga czescia 10, stanowiaca przylegly 5 bosy koniec sasiedniej rury.Oczywiscie wynalazek nie ogranicza sie do po¬ staci wykonan uprzednio przedstawionych i opisa¬ nych, lecz obejmuje wszystkie odmiany zwiazane ze stosowaniem' róznych elementów. PL