ko T^o 14 marca 1927 r. *<.RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ OPIS PATENTOWY W& & Nr 5137.„Eternit" Pietra Artificiale (Genua/iWlochy).KI. 80 a 33.Urzadzenie do wyrobu rur z masy cementowo-azbestowej lub podobnych materjalów.Zgloszono 9 kwietnia 1921 r.TJ dzielono 8 czerwca 1926 r.Wyrób rur wodociagowych, wytrzymu¬ jacych wysokie cisnienie iz masy icemeinto- wo-aizbestowej (eternitu) lub podobnych materjalów zapomoca maszyn uzywanych do wyrobu plyt, zdaje sie byc na pierwszy rzut oka rzecza prosta gdyz pjljyty eternitc- we isa to [rury rozciete wzdluz1 tWorzacej i rioizwiniete nastepnie nai plaszczyznie gdy materjal jest jeszcze w stanie plastyczinym, w rzeczywistosci jednak rzecz ma sie ina¬ czej gidyz rury wodociajgoiwie mUsza odipo- wiadac nastepujacym wjymagainiom: Przedewsizystkiem rury musza byc do¬ kladnie okragle o stafej wewnetrznej sredi- niicy, grubosc scianek musi byc wszedizle jedlnakowa,, i dosc znaczna, by mogly wy¬ trzymac wysokie eisnieniie, jakiemu rtury podlegaja, dlugosc rur musi wynosic od 3 dio 4 iii to jest znalezni^ wiiecdj niz (szero¬ kosc maszyn -dic wyrobu plyt (1,20 m) zwla¬ szcza maszyn do wyrobu plyt cementowo-aiz- besto\vych; rury muisiza byc poddlalne na ca¬ lej dlugosci1 rówjnomierfiemiu cisnieniu, aze¬ by odpornosc w kazdym przekroju nury by¬ la jedbakowa.Zapomoca maisizyn, nawet o szerokosci odpowiednio dostosowalnej do poizaidataeij dlugosci rury, przy których cisnienie wy¬ wieracie na( walec glówny czyli ndlzen rtury dziala na koncu osi cylindra, inie ma siemozh ncscii, pozadanego przemosizenila cisnienia za posrednictwem pochwy do wnetrza cylindra w odpowiednich punktach, z powodu teigo, ze walcowanie rur dbkonywa sie nietylko pod dzialaniem eisniefniia, wyiwierameigo wzdJuz lifiji) zetkniecia sie walca gjlówtoegoi kraiz^J^^ taismy, lecz równiez i wskutek djzHal#niai istyczmiego, wywierane-' go-.ta^icóa':sia;fniaAerj-aA! w oelu dbisttti ^walca glównego i pokonania oparów, sprzeciwieta- wiafaicych sie temu olhrbifttjf.Te imienne opory sklaSfaJja sie glównie 'fc; tatóa) w lozyiskach i czopach walca glówna go: i sa spowodtawalne po pierwsze prosto- padlem eisnimiieim, dlziallaljafcem na cizdpy walcaii ttalsteipnie cilsnientem poziomem, poi- chqdz;aoem od1, tosmy pSLsfciioWej, Dzial&nie spowodowane ria materjall nury temi opora¬ mi zmiekla s% przy malych rurach i to tern bardziej, ze takowe wywolac musi obrót walca, glównegjo,,., W celu usitHrieteia, lub chocby umniejsze¬ nia tych wa'd nalezy tuczynie mase mozliwie ciagowa, oile to jest dopiisizczaline w zwiaiz- ku z pozostalemól wyimalgatniaiml przeróbki, nalsitepnie oswp-l&oidzic ja odl nadlmifeuru wody, zatoim tafaowa^diojdzie ido walca glównego.Zamiast zetsrddkowac cisnienie nal jednej tylkoi,tworcacej,;rozidfcttela sile je mozliwie rawttiomiernile na cala pdwie^ztdhinie rury, prizyczem przy stiópiniiowo wiznalstajajcej gni- bosbiscianki iwy, cisnienie póWifnmlo1 zmnliej- szac sile odpowfedinio ii wi ten siposób kaizda warstwa podlega pnzy powlsitawaniilu wiek- szeftwai rfsihiiiehibtniz przy nJalozenili Icoleji- nych wajrsrtw, wtefeirtdk ezefgo niema daznio- stó wy$fa£^® «ie w kietrufnfcu difcufgósci Sflfcy styczne, którym ploddaine zostója sciSwnki nur, ,pow»|nliiry byc mozliwie najmniej¬ sze. Osiaga sie to zapomoca uistiniecia luiB zminiejisfzetóa! do miininiuim tama W lozy- akafcli i zwiekszenia' powleilzichlni rury, na która rózdziblia sile cisinieinie, niezfoedtae db obroftu walca glównego i ruiry.Woefcstza ciagllilwoiSc masy olsiaga sie tern, ze miedzy zwyklym odlwialdlniajcizetm ofraz wal<^ni glównym, tmiJeiszczia sie jedna lufo Idffika pair waileów wytlafclzajjaicych. Górny Waileic kazdej' pary moze :byc minfej! lub wie¬ cej obcJazomy; stosownife do potrzeby, za pti&t&nk&ynM drazka i cietzalrkóiw. Walec ten rtuisi byc rótwttiez. zabez^Mielcz^ony od przylegania' materjalu za,. pofiredniiotwem rufchiomej ofcreznelj tafsimy pilsniowej, posia- dajacej* cklipcwiedlnie urzadzenie prowadza¬ ce, przemywa!jatoe i gniotace.W\ cdllu otrzymania równamiefrlnego rozi- kladki -cisnietoiai na* cala powierzchnie rury, najleipiieji byloby wytwarzac rture pnzy wspóldzialaniu gieltkiego ciala nip, tasmy pilsniowej, która polwiilmna! otataac mozliwie najwieksza czesc rury i równoczesnie byc utrzymywana w naprezeniu. Najlepiej by- lofely poddac ruJre dlziallatnmi zespolu obraca^ nych 'walców tlpcznycb, które.nie powinny byc obciazone n*a koncach lecz cisnac swo¬ bodnie siwym ciezarem na rure, bedac roz¬ dzielone na obwodzie rury; walce te powin¬ ny byc przestawianie1 wzdlktiz pfroistoliruj o- wych lub lukowych wcdlzidel stosownie do wjzjrostu griuibdsci scianek rurjy. Wreszcie moznaJ ipolaczyc w odpowiedni isiposób j!ai- kiiekolwiiek ruchome, .gietkie turzadlzeinie z powyzej wymienionym zespolem walców tlpcznycht w którym„ to wypaldfeu to uir^a- dzenie gietkie niietylko uisiuiwa przystawanie maisy do waloów tloczniych, letesz równiez przeszkadza odlaczaniu sie rury od walca gjtównego miedzy dwoma sasiedhiiemi wal¬ cami tlocznymi.W zwyklych wypadkateh, to jest przy o- gólnie uizyweinych sredinibach rui", wystarozia do otrzymania wymajganej grluiboiscii scianki iirzaidzeinie jiednej tylko pary wailcóiWi tlloczi- tnych, przyczieim ciezkie Walce sa urzadzone symetrycznie z kazdej stromy liniji stycznej Walloa1 glównego z, krazlkiem pcdfpórowym do tasmy. Oba wallce sa wprawianie w ruch tasma okrezna pilsniowa, dbwijajaca wiek¬ sza lub miniejisza. cizesc oibwoidu rury, przy- czcm piowierzchnia obwanieicia jest tern wiek¬ sza im wieksza ma byc srednica rury.W celu wywolania zmiialn cilsniemia dlwa walce tloczne spoczywaja nietylko na rurze, jak to powiedziano powyzej, lecz opieraja sie jeszcze swymi czopami na1 dlwóch odfpo^ wiedlnió uksztaltowanych powiierzchndiatoh, wzdluz których moga byc swobodnie przer — 2 —d^m wiloem w ckumaffi pdlobmiu, wyttika %-M«teS«iDi«C ciezlbrftt kazdego w^tea tfoezme- go na dwie .skladowe: jiedtna prostopadla db f^wserz&ktii &pitó& i^dtloiga :(sMaidoi\VSa po¬ toczna) p»sllo|pfa#a ido powierzchni nttty i© Jest w* IckdruBRkti prostej, laczacej sfrodtók w&Se& ftocztofelgo xc s*oefeicai walca gl&\#tte- §&, -Gatikmtitoe -btónietiie Ha lltiiji styka nury i ^i^^diuj^dsgldt sie pic»d nia fet^zka poidipofcty- wegio tasmy otoa&larSiie wypadkowa obu 1 Pfczy Iptó^^ wialców tlwzinych wzikiz pte^c&yzti tfW£ftofcSi^ijfc rkierzniienni^m. :--\v/B^-',«S8hitóiite,'lo sflMfertóafc ^ie nalezy ifakstó^ 4efei*afiiek prastoptadfej do po- #ktffcidhifti <*p0wmej. W tym ^wypadku po- m&w&n&mi ^otftfwa jest poziofflia, wówczas cSffófe&fe **& 4toj« 'fityfcu wialca jjtóitfflejgo ltófc^^d jfest safc i#?wtó sie wi waka tfotefcaega &C£fttóe -^t ^*ninifle^&3ef równajac sie Beru. 4iefctf& Mmmss. prostopadle do ,po- wte»?rt«ii <*^?frowej poaostafe tez zwi^a^y, to cifótttefefte ^tamte}^ fc*e wtedy gdy feal miedzy ptolPtorpadlai M&ia sr&dikaj Wzrasta, f^oft^ss^^ zwidza si^, gdy wymieniony : &&eumte <&e ise £%w&ze tftazna znalezc {tfl^Krz^iafa ^dpc^^lalj^oei wymaganym pt^tfiflm, w^tdtog tetórycik &ttHfcflik#oky sie ci¬ snienie w mntyzkfo z wza^steutt gfruibosci sciaafci j^if^; Tia&aa pilisf»k)iwa!r wis*awikrt*a miedzy *n3m?. tfefcz&fe i i«»e dwodcr iwy miai za;'¦ '--zAdltóBte fti&daptfflscic pr^s*^^*^ masy $o wiaików ttec^nycb; taasma ta musi byc iiiietylfco pedboma lecz i (prcwadijona, myta i wyciskana.: ¦"•: Uczaidzietóe to ptosiladla jfcstófcze zaieite, polegajaqa na tern, ze nsoiWa powy¬ zej #rym&&cso\tte biteflfife ^pery hub zmnieisz^a j*aiteczi^ Kia za- steM^j^ ^pr^ eilo^acli walca glównego, wierni dzlaLaniaiffli odjadaj*af a ipctó^fl&Sz dzklmria styczne gl&tfltt£j l«*my p&sttfc*W^ zos^te;|a ctóftoowkSie hub ^eaeSdiowt5 *tfyt$wini&r- ne dztelatofein istyezinm ia&ay pfifetAKwej* tóegflacei w pir^eciwwyte teienmkai$ed2a* eieij walcfc tlocatte, wiefc ii taffcfe, s^w&ditr warne ta przf&lftia. ztoj&teja--ipttWte ztt{Ntttóe ¦TJhjjw^c^Oflie,, LcizyisJka' ipodltUzyfftttfj1,^^ *v^ ^1^. kte tizywiaffiydi ittiaistZiytttKfti it^aitec glnwiiiy ^a wfegc ibytecztte i «ntoig*i)4^yc zastajli-effe zfW^ klemi prxWadtokteBi!ri), pO0Wia!ta|j^e Iftt podi-- nosaefii* sie wialictóU gldwttue^ odpowiieidlnio db wdraste snedjaliey ttnt^y.Ztó^cwtny ffysfWftdk p^sedteffciuwia pa^zy Mnd wykonania Atrzad&enia <^ed*utg Wyna* lazku nkiiejsaeigo.(FJjg. 1 przetefeajwk scli€ln»ajtyc«nie »ta s«;yne w wikliotota bcfcssaiiyttii, #g. 2 nie Wallom tfoczne 1 tfeh aesipól ^zl#s^ nftj ^ikadi, fili- 3 )j«^t to ^%krój wzdte* A —»¦» — € — O a%a %. 1 rpf^idls^wila coe^''$«& fifg. 4 i 5 ^pi^^disitfilwiafja ^ rsttrifc p*6tt«<3^ wym, ewentualnie w prz,eiflt<#jlft, tofco^ra^p*ó«- lig. 6 $mzefdsita^a jKdiwiójfoa ^ów^dirice ptmt®Wif®wa w widoteti 2p*zodn, iijg. 8 pt,z0dls4awia eidftttiatie ptfoi*v^dlfticy oraz /walców ^ówttieig^ i tloczme|ói, siadajja* ca ®ie do rtur 10 wiefesziej s(re gt^boiscii M^isek, fig. '9 fi) 9a ^zedsiaJWtiajja wylktftesy reft* dfziailii cisliieftiiai tia p^owiett^zchriie rury ^oid* pdwiieisftio d!^ wzrostu gitliajbeisci' sidifffliki.Ma&zytna pG^ia4a szereg czek:i, która spotyka ja sie ii^wtóez przy iftitózynach - wyrobu teiktury i plyt «*e«rtoiitewyfeh, a mfeb* monicie: zbióMik j^Jeffi db «^a!ffeiinjiaB% ^feb- stoiwategó», ^alcfe 2 (fJ*ewl^ziQinie sk^A < ri^Lna, czelTpiace ini^zAnki^ z^e zbioWakóW 1 i podaje \a fta t^sni^ p^etfWs3% 1, ^aa1ce tloczne 4, ulatwiajace podawanie miesza¬ niny z walców 2 na tasme przenosna 3, krazki 5 do prowadzenia tasmy, walce 6 do naciagania tasmy, krazki pirzestawialne 7, podtrzymujace tasme, urzadzenie 8 do odwodniania i osuszania mieszaniny na ta¬ smie, hijak 9 do tasmy, rury z otworami 10 do przemywania tasmy, walce tloczace 11 do wyciskania wody przemywajacej z ta¬ smy krazka glównego, 12 do podtrzymywa¬ nia tasmy przenosnej, na którym wspiera sie walec 20 do wytwarzania rury.Dalsze czesci maszyny sa nastepujace: para walców tlocznych 13, 131 do dalszego osuszania mieszaniny i nadania jej pozada¬ nej ciagiiwoscii; w tym celu walce 13, 13] sa obciazane drazkami i ciezarkami, przy- czem walec górny powinien cisnac slabiej lub silniej na walec dolny stosownie do wy¬ magan przeróbki materjalu; okrezna tasma ruchoma 14, owijajaca górny walec 131 w celu przeszkodzenia (przylegania dcn masy, walec wiodacy 15, walec wyciagowy 16, przestawny krazek 16] do podtrzymywania tasmy, rury przemywajace 17, napedzane walce tloczne do wody 18 i zbiornik 19 do wody wytloczonej. 20 jest to walec glówny, na którym two¬ rzy sie rura, 21 — 21 sa to krazki tloczne z czopami 2V, 2V do wywierania cisnienia na rure, znajdujaca sie w okresie tworzenia; 22, 22 sa to zlobki wiodace, w których spo¬ czywaja czopy walcowe 21]\ 2V i w któ¬ rych takowe moga sie przestawiac swobod¬ nie. 23 — czop, za posrednictwem którego prowadnice utrzymuja sie we wspornikach 24. Wsporniki moga byc przysuwane i od¬ suwane zapomcca kolowrotka, recznego oraz wrzeciona 25 z prawym i lewym uzwoje¬ niem srubowem 26 jest to teówka podtrzy¬ mujaca wrzeciono, 27 — pionowa prowadni¬ ca, w której moze sie przestawiac podczas dzialania walec glówny ewentualnie jego czopy; 28 sa to prowadnice, przymocowane do ramy maszyny, wzdluz których moze sie przesuwac do góry i nadól teówka 26. 29 jest to trzon tlokowy, przymocowany do teówki 26, wprawiany w ruch tlokiem 30, przesuwajacym sie zwrotnie w -cylindrze 31.Za posrednictwem cylindra hydraulicz¬ nego 31 czesc maszynowa zlozona z tloka 30, trzona' tlokowego 29, prowadnic i wal¬ ców tlocznych 13, 13[] moze byc podnoszo¬ na lub opuszczana, w celu dostosowania walca glównego do rur o dowolnej sredni¬ cy i wyjecia gotowej juz rury, 32 jest to ruchoma tasma okrezna, pro¬ wadzona-miedzy walcami tlocznymi 21 i ru¬ ra owijajaca czesc obwodu rury. 33 sa to walce wiodace, 34 — rury przemywajace, 35 — walce napedowe i równoczesnie wy¬ ciskowe w polaczeniu z tasma ruchorna, 36 — przestawne krazki do podtrzymywania tasmy. 37 jest to ciezki walec do naciagania tasmy; walec ten moze byc swobodnie osa¬ dzony na drazkach 38, lub moze sie swobod¬ nie przesuwac w pionowych zlobkach wo¬ dzacych i sluzy do nalezytego naprezania tasmy przy podnoszeniu ruchomej czesci maszynowej lub tez dc umozliwienia pod- niesienia walców tlocznych przy tworzeniu rury. 39 jest to wystep, o który opiera sie teówka 26, przy tworzeniu sie rury.Prowadnice 22 moga byc rozmaicie na¬ chylane sruba 40, wprawiajaca w ruch cie¬ gla (fig. 2 i 3) polaczone z wyskokami na wo dzidlach; w ten sposób osiaga sie zmia¬ ne rozkladu cisnienia, wywieranego walca¬ mi tlocznemi na tworzaca sie rure.Prowadnice 22 moga byc zamocowane w kaz dem polozeniu za posrednictwem srub przyciskowych 23 umieszczonych na wspcr- nikafch 24 i dzialajacych na czopy wodzace 23. Zlobki wodzace moga byc lukowe (fig. 4, 5 i 9 lub prostolinijne fig. 7) oraz, jak to widac z fig. 6 i 7 moga byc utworzone w samej teówce 26 zamiast byc do niej przytwierdzoniemi.Urzadzenie, przedstawione na fig. 8, u- mozliwia tasmie przesuwne] owijac wiek¬ sza czesc obwodu rury, anizeli to jest moz^ — 4 -Kwiesn tprtzy poprzeJdbiej ibudiowie, co jest pozadane przy wyrobie rur o wiekszej sred¬ nicy i wiekszej gjnubosci scianek, i sklada sie z walca glównego 50, walców tlocznych 51 w polozeniu pOMatkowiem, podczas gdy 5Ó1 jest to tfuira po osiagnieciu pewnej girtL- boiseii scianki i 511 sa to iwiafke tloczne w no^ wiem odlpawtódniem polozeniu. 32 jest to tasma ruchomal dwijajaca czesciowo walce tloczne loraz znaczna czesc obwodu! rury.Z filg. 9 i 9a wiiidiac, ze ipnzy wzrastajacej gprulbosci scianek rury, cisnienie wywierane walcami tlocznemi, zmniejsza sie stopniowo.Niech bedzie OP — OT' — 0"P" cle- zair wialca tlocznego. ON — OW — 0"#" sa to prostopadle do powierzchni oporowelj w kazdorazowem polozeniu O — O* — O"; OM — 0'M' — O"ilf" sa to skladowe cie- zaim wzdluz linjii slrodkowieij (to jesit cisnie¬ nia, wywierane walcami tloczmemi na mre w polozeniach O — O4r. — O"; AB — AB* — A*'B" sa to cisnienia wlzidllulz linji styko¬ wej z tasma Tiuchoma odpowiednio do po¬ lozen O — O* — O" walbów tlocznych.Sposób dzialania maiszyny jest nastepu¬ jacy: najpierw podnosi sie ruchoma czesc miaJszyncwa, nakladal sile walec glówny 20 na krazek wsporny talsmy 12 i opuszcza sie ruchoma czesc maszynowa, az walce tlocz¬ ne 21 spoczna w pozadaneim polozeniu na walcu glównym ii zamocowiuje sie ruchoma czesc maszynowa do wystepu 39.Teraz maszjyna wpriaiwia sie w ruch; w miare wztrositu grubosci scianek rury walce tloczne 21 podinosiza sie wizidluz swych wo^ dlzidlel. Gdy rura jetsit gotowa podnosi sie znowu ruchoma czesc maszynowa w celu wyjecia rury. PL