PL51279B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 20. II. 1963 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 10. V. 1966 51279 KI, 63 c, 16/03 MKP BG£d 6G< UKD Twórca wynalazku: inz. Gunter Aokermann Wlasciciel patentu VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau, Zwickau (Niemiecka Republika Demokratyczna) Urzadzenie do samoczynnego wlaczania i wylaczania sprzegla zwlaszcza do samochodów Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sa¬ moczynnego wlaczania i wylaczania sprzegla, zwla¬ szcza do samochodów, które wlacza sprzeglo pod wplywem dzialania sily dodatkowej, zaleznej od ilosci obrotów silnika spalinowego oraz umozliwia doprowadzanie oleju pod cisnieniem do silownika poprzez zawór sterujacy, uruchomiany za pomoca elektromagnesu, przy czym w jednym polozeniu za¬ woru sterujacego silownik jest polaczony z olejowa pompa cisnieniowa przewodem cisnieniowym, a w drugim polozeniu ze zwrotnym przewodem.W znanych tego rodzaju rozwiazaniach regula¬ tor mocy, w zaleznosci od ilosci obrotów silnika spalinowego otwiera zawór bedacy w kolowym obiegu oleju, znajdujacego sie pod cisnieniem, je¬ zeli ilosc obrotów osiagnie taka wartosc, która jest nieco wyzsza od ilosci obrotów biegu jalowego sil¬ nika spalinowego. Sprzeglo jest w tym przypadku sterowane w poczatkowej fazie rozruchu za po¬ moca regulatora mocy.Przy tych rozwiazaniach, istnieje jednakze tego rodzaju niedogodnosc, ze w zimnej porze roku po¬ mocnicze urzadzenia startowe, potrzebne do roz¬ ruchu silnika spalinowego podwyzszaja ilosc jego obrotów na biegu jalowym, co w przypadku cze¬ stego osiagniecia juz okreslonej liczby obrotów przez regulator mocy, uniemozliwia wlaczenie bie¬ gów lub pozwala tylko na bardzo trudne ich wla¬ czenie, a przy wlaczonym biegu wprawia samochód w ruch. 10 15 20 30 W innych znanych rozwiazaniach, w celu uzys¬ kania okreznego obiegu oleju pod cisnieniem, sto¬ suje sie do uruchomienia sprzegla smar olejowy z wanny silnika spalinowego. Rozwiazania te maja te niedogodnosc, ze w zimnej porze roku sprzeglo nie moze pracowac bez zarzutu wskutek zmian w stezeniu oleju. Z tego powodu stosuje sie rózne dodatkowe urzadzenia, pracujace niezaleznie od zmian temperatury, które steruja zaworami lub wymagaja stosowania zaworów obiegowych, sprze¬ zonych z pomocniczym urzadzeniem startowym.Rozwiazania te maja skomplikowana konstrukcje oraz wywieraja ujemny wplyw na skutecznosc dzialania calego urzadzenia.Znane sa jeszcze takie urzadzenia, w których dwie pompy olejowo-cisnieniowe sa uruchomiane za pomoca silnika spalinowego, a sprzeglo przy wlaczaniu i w czasie pracy jest sterowane za po¬ moca odpowiedniego urzadzenia sterujacego, przy czym jedna pompa olejowo-cisnieniowa ma wów¬ czas taka sama ilosc obrotów jak silnik spalinowy, a druga pompa ma taka sama ilosc obrotów jak wal napedowy.Wszystkie te rozwiazania maja skomplikowana i kosztowna konstrukcje, która szczególnie w sa¬ mochodach nizszych klas jest niedogodna i niemo¬ zliwa do zastapienia.Celem wynalazku jest skonstruowanie takiego urzadzenia do samoczynnego wlaczania i wylacza¬ nia sprzegla, które mialoby okreslona ilosc obrotów 5127951 3 cd chwili jego wlaczenia do chwili wylaczenia, a ponadto umozliwialoby miekkie jego wlaczanie, przy czym na poczatku rozruchu tego sprzegla ilosc jego obrotów bylaby nieco wieksza niz ilosc obro¬ tów na biegu jalowym silnika spalinowego. Istotne jest równiez, aby sprzeglo to moglo byc takze szyb¬ ko wylaczane w czasie zmiany biegów, a po zakon¬ czeniu wlaczania, w zaleznosci od ilosci obrotów silnika spalinowego, przy natychmiastowym pel¬ nym wycisnieciu pedalu gazu, szybko wlaczane oraz przy nieznacznym uruchomieniu tego pedalu lub bez jego udzialu, powoli wlaczane.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie w obudowie zaworu sterujacego, zaworu nadcisnie- niowego, zaopatrzonego w otwór dlawikowy. Za¬ wór nadcisnieniowy jest w znany sposób pola¬ czony z suwakiem sterujacym, umieszczonym w tej samej obudowie zaworu sterujacego oraz z komo¬ ra, utworzona przez elektromagnesy. Komora ota¬ cza rdzen elektromagnesu, majacy wzdluz srodko¬ wej linii nawiercony otwór wyrównawczy. W celu polaczenia tego otworu z komora elektromagnesów, otwór ten ma wylot z boku rdzenia elektromagne¬ su. Na koncu dzwigni wylaczajacej odwróconym od sprzegla jest umieszczona sprezyna naciagowa, a na koncu dzwigni wylaczajacej zwróconym w stro¬ ne sprzegla zamocowana jest dzwignia przestawna, umieszczona wychylnie na wylaczajacym lozysku sprzegla.Zawór nadcisnieniowy sklada sie z tulei orac z umieszczonej w niej sprezyny dociskowej. Tuleja ma na swym obwodzie w zasiegu kanalu zwrotne¬ go kilka otworów zwrotno-przeplywowych. Suwak sterujacy ma, w celu ograniczenia jego przesuwu w jednym kierunku, okucie, wykonane w ksztalcie czopa. Na okuciu tym jest osadzona sprezyna do¬ ciskowa, która opiera sie jednym koncem na su¬ waku sterujacym, a drugim koncem na plaszczyz¬ nie czolowej komory, utworzonej przez obudowe zaworu sterujacego i stanowiacej przedluzenie otworu suwaka sterujacego. Komora ta jest pola¬ czona ze zwrotnym kanalem poprzez kanal prze¬ plywowy.Rdzen elektromagnesu wystaje z czopa, który jest prowadzony osiowo przesuwnie w otworze na¬ sady okucia, przy czym do nasady tej przylega su¬ wak sterujacy, w celu ograniczenia jego przesuwu w drugim kierunku. Na trzpieniu tloka sa przewi¬ dziane narzady do ustawiania sprezyny naciago¬ wej. Dzwignia przestawna ma podluzny otwór. Do sprezyny naciagowej dotyka w znany sposób urza¬ dzenie prowadzace lub blokujace.Dzieki prostej i nieskomplikowanej konstrukcji sprzegla wedlug wynalazku, osiaga sie pewniejsze jego dzialanie i tansze wykonanie.Wynalazek jest blizej wyjasniony na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sprzeglo po jego wlaczaniu, w widoku ogólnym i czesciowo w przekroju, fig. 2 — zawór sterujacy w przekroju podluznym, przy wlaczonym sprzegle, fig. 3 — za¬ wór sterujacy w przekroju podluznym przy wyla¬ czonym sprzegle, fig. 4 — dzwignie wylaczajaca i przestawna, w widoku z przodu i z boku, fig. 5 — wykres cisnienia oleju jako funkcje ilosci obrotów pompy przy róznych wielkosciach dysz dlawiacych, 279 4 fig. 6 — wykres momentu obrotu silnika spalino¬ wego w zaleznosci od ilosci jego obrotów, z uwi¬ docznieniem róznych zakresów ilosci sprzegania, przy nastawianiu odpowiednich dysz dlawiacych, 5 fig. 7 — wykres zaleznosci momentu obrotu silni¬ ka spalinowego od jego obrotów i przesuniecia za¬ kresu ilosci obrotów sprzegania przy wiekszej ilo¬ sci obrotów tego silnika i fig. 8 — wykres pomia¬ ru czasu stref, uwzgledniajacy czas wylaczenia 10 sprzegla, zmian biegu i wlaczania sprzegla.Jak wynika z fig. 1 zbiornik 1 na olej jest po¬ laczony za pomoca przewodu ssacego 2 z pompa olejowo-cisnieniowa 3 (na rysunku uwidoczniono znana pompe zebata), napedzana w znany sposób 15 przez silnik spalinowy samochodu. Od pompy ole- jowo-cisnieniowej 3 prowadzi przewód cisnieniowy 4 do obudowy zaworu sterujacego 5, przedstawio¬ nego w powiekszeniu na fig. 2 i 3. Przewód cis¬ nieniowy 4 wchodzi do kanalu 6 (fig. 2), polaczo- 20 nego z kanalem nadcisnieniowym 7, który z kolei wychodzi z kanalu zwrotno-przeplywowego 8. Na przedluzeniu kanalu nadcisnieniowego 7 znajduje sie cylindryczny otwór 9, w którym jest ulozysko- wany zawór nadcisnieniowy 10. 25 Zawór nadcisnieniowy 10 sklada sie z tulei 11, osadzonej ruchomo w otworze 9 oraz z umieszczo¬ nej w niej sprezyny dociskowej 12. Tuleja 11 przy¬ lega pod dzialaniem sily sprezyny dociskowej 12 do lozyska zaworowego 13, a sprezyna dociskowa 12 30 opiera sie w tulei 11 i w obudowie zaworu steru¬ jacego 5. Tuleja 11 ma na swej powierzchni czo¬ lowej 14 (fig. 3) otwór dlawiacy 15 (fig. 2), a na swym obwodzie w zasiegu kanalu zwrotno-prze- plywowego 8 kilka otworów zwrotno-przeplywo- 35 wych 16.Kanal nadcisnieniowy 7 jest polaczony poprzez otwór dlawiacy 15 i otwory zwrotno-przeplywowe 16 z kanalem zwrotno-przeplywowym 8. Od kana¬ lu zwrotno-przeplywowego 8 prowadzi do zbiorni- 40 ka 1 na olej (fig. 1) przewód zwrotny 17 (fig. 2).W obudowie zaworu sterujacego 5 jest umieszczo¬ ny jednoczesnie suwak sterujacy 18, który jest ulo- zyskowany osiowo przesuwnie w otworze 19 suwa¬ ka. Suwak sterujacy 18 ma czop w celu ograni- 45 czenia jego przesuwu w jednym kierunku, wyko¬ nany w ksztalcie okucia 20.Otwór 19 suwaka rozszerza sie poza okucie 20 az do komory 21, w która wchodzi to okucie 20.Na suwak sterujacy 18 oddzialywuje umieszczona 50 w komorze 21 sprezyna dociskowa 22, przy czym pod wplywem dzialania tej sprezyny suwak steru¬ jacy 18 w celu ograniczenia jego przesuwu w dru¬ gim kierunku przylega do nasady 23 okucia 20.Nasada 23 okucia 20 jest umieszczona w komorze 55 zwrotno-przeplywowej 24, która stanowi przedluze¬ nie otworu 19 suwaka i jest polaczona z kanalem zwrotno-przeplywowym 8. Na obudowie zaworu sterujacego 5 jest zamocowany znany elektromag¬ nes 25 w ten sposób, ze znajdujaca sie wewnatrz 60 komora 26 jest polaczona z otworem 19 suwaka.Komora 26 elektromagnesu 25 obejmuje jego rdzen 27, który przesuwa sie w strone czopa 28, prowadzonego w otworze 29 nasady 23 okucia 20.W rdzeniu 27 elektromagnesu 25 znajduje sie bieg- tf nacy wzdluz srodka otwór wyrównawczy 30, który51 5 w celu polaczenia go z komora 26 elektromagnesu 25 ma wylof z boku rdzenia 27.Wokól otworu 19 suwaka sterujacego 18 sa wy¬ konane symetrycznie dwa kanaly pierscieniowe 31 i 32, przy czym kanal pierscieniowy 31 jest pola¬ czony z kanalem nadcisnieniowym 7, a kanal pier¬ scieniowy p2 jest polaczony z przewodem cisnie¬ niowym 34, Promieniowe otwory 33 lacza z kolei kanaly pierscieniowe 31 i 32 z otworem 19 suwaka sterujacego 18.Z komory 21 wychodzi kanal przeplywowy 35, który wchodzi w kanal zwrotno-przeplywowy 8.Kanal zwrotno-przeplywowy jest wykonany w tym celu, aby umozliwial odprowadzanie cieklego oleju gromadzacego sie w komorze 21. W ten sposób uni¬ ka sie sprezajacego dzialania oleju na suwak ste¬ rujacy 18. Jezeli ciekly olej gromadzacy sie w ko¬ morze 21 nie zostanie z niej odprowadzony, to ko¬ mora 21 wypelnia sie wówczas olejem i wskutek sprezajacego dzialania oleju niemozliwe jest prze¬ suniecie suwaka sterujacego 18 w polozenie przed¬ stawione na fig. 3, utrudnione jest takze wtedy wylaczenie sprzegla.Jak wynika z fig. 1, przewód cisnieniowy 34 pro¬ wadzi do cylindra 36 uruchomiajacego sprzeglo.Cylinder ten ma w swym otworze tlok 37, uszczel¬ niony za pomoca pierscienia uszczelniajacego 38, zamocowanego w znany sposób do podstawy tloka 37. W czolowej czesci tloka 37, polozonej naprze¬ ciwko jego podstawy, jest umieszczony wychylnie trzpien 39 tloka 37 wchodzacy w nagwintowany czop 40 zakonczony nakretka 41.Na gwintowany czop 40 jest nakrecona dzwignia wylaczajaca 42, polaczona ze sprezyna napinajaca 43. Sprezyna napinajaca 43 jest zamocowana trwa¬ le do odpowiedniej czesci 44 samochodu, na przy¬ klad do napedu lub do karoserii oraz jest napina¬ na na gwintowanym czopie 40 przez pokrecanie dzwigni wylaczajacej 42. Dzwignia wylaczajaca 42 jest zaopatrzona w gwintowana nakretke 41, spel¬ niajaca role sruby kontrujacej.Jak wynika z fig. 4, gwintowany czop 40 jest wkrecony w lozysko oporowe 45, zaopatrzony w tym celu w wewnetrzny gwint. W celu wyrówna¬ nia odchylen spowodowanych przez trzpien 39 tlo¬ ka 37 i dzwignie wylaczajaca 42, lozysko oporowe 45 jest ulozyskowane wychylnie na dzwigni wyla¬ czajacej 42 i zabezpieczone w znany sposób przed » jego wysuwaniem sie z dzwigni wylaczajacej 42.Jest równiez mozliwe ewentualne wykonanie w lo¬ zysku oporowym 45 wewnetrznego gwintu. W tym przypadku zmienilby sie odpowiednio widok z bo¬ ku dzwigni, przedstawionej na fig. 4.Dzwignia wylaczajaca 42 jest osadzona obroto¬ wo na walku 47, ulozyskowanym obrotowo na trwalej czesci samochodu, na przyklad na nape¬ dzie. Do walka 47 jest równiez zamocowana dwu- ramienna dzwignia przestawna 48, która jest za¬ kotwiona trwale swym ramieniem za pomoca na¬ kretki 49 na dzwigni wylaczajacej 42 i moze byc obracana wokól niej za pomoca otworu 50. Dzwig¬ nia przestawna 48, jak przedstawia to fig.v 1, jest zamocowana wychylnie swym drugim ramieniem 51 na wylaczajacym lozysku 52 znanego jednotar- czowego sprzegla 53. 279 6 Jak wynika z fig. 1, z elektromagnesu 25 wy¬ chodza dwa kable 54 i 55, przy czym kabel 54 pro¬ wadzi do akumulatora 56, a kabel 55 do wlacznika 57 umieszczonego na dzwigni 58 wlaczajacej prze- 5 kladnie.Pompa napedzona silnikiem spalinowym, wytwa¬ rzajaca cisnienie oleju i stosowana bezposrednio do uruchomiania tloka 37 w cylindrze 36, nie na¬ daje sie do jej uzycia w przypadku poslugiwania 10 sie sprzeglem wedlug wynalazku, poniewaz juz przy malej ilosci obrotów i nieznacznym ich wzro¬ scie wzrasta stosunkowo szybko cisnienie oleju i osiaga okreslona wartosc za pomoca zaworu nad- cisnieniowego 10. Ten szybki wzrost cisnienia przy w niewielkiej ilosci obrotów uniemozliwia uzyskanie miekkiego rozruchu, uwarunkowanego okreslona iloscia obrotów. Jezeli wlaczy sie w obieg okrezny olej pod cisnieniem poprzez otwór dlawiacy 15, przez który wraca ten olej przy malej ilosci obro- 20 tów i niewielkim cisnieniu, to cisnienie i ilosc obrotów pompy zmienia sie w sposób przedsta¬ wiony na fig. 5. Przy zastosowaniu róznych duzych dysz dlawiacych Di, D2, D3 i D4 rozpoznaje sie z latwoscia, ze przy zwiekszeniu otworu dlawiace- 26 go 15 cisnienie wzrasta wolniej niz ilosc obrotów, przy czym zakres ilosci obrotów zwieksza sie w miare wzrostu wielkosci zaworu nadcisnieniowego 10.Z uwagi na to, ze pompa olejowo-cisnieniowa 3 30 jest sprzezona z silnikiem spalinowym za pomoca napedu i ilosc jej obrotów jest zalezna od ilosci obrotów tego silnika, przeto z przeliczenia wzajem¬ nego stosunku tych wielkosci wynikaja dla dysz dlawiacych Di i D2 rózne odpowiadajace im zakre- 35 sy obrotów sprzegania KDi i KD2 przedstawione na fig. 6.Z fig. 6 wynika, ze w miare wzrostu dyszy dla¬ wiacej wzrasta zakres ilosci obrotów sprzegania, 40 który jest okreslony przez poczatek i koniec cyklu sprzegania. Na podstawie okreslonej liczby mozli¬ wych wielkosci dysz dlawiacych moze byc wiec wybrany najwlasciwszy zakres ilosci obrotów sprzegania potrzebny do rozruchu. Okreslenie wiel- 45 kosci dyszy dlawiacej i wybór zakresu ilosci obro¬ tów sprzegania nie wystarczaja jednak jeszcze do osiagniecia prawidlowego rozruchu. Niezaleznie od tolerancji pasowan elementów konstrukcyjnych sprzegla, zróznicowanych ilosci jalowych obrotów 50 silnika oraz pomocniczych wlaczajacych urzadzen starterowych i odchylen stezenia oleju hydraulicz¬ nego, konieczne jest wlasciwe ustawienie poczat¬ ku zakresu ilosci obrotów sprzegania, a w szcze¬ gólnosci ustalenie wymaganej wartosci poczatku 55 sprzegania dla kazdego samochodu. Parametry te sa osiagniete w sprzegle wedlug wynalazku dzieki temu, ze naciag sprezyny 43, który przy nierucho¬ mym ustawieniu lub prostym biegu silnika spali¬ nowego umozliwia wylaczenie sprzegla 53, jest na- 60 stawny.Jak wynika z fig. 7, zakres ilosci obrotów sprze¬ gania KD2 moze byc zróznicowany przez zmiane sily naciagu sprezyny 43 dla okreslonej wielkosci dyszy dlawiacej, przy czym ilosc obrotów sprzega- 65 nia moze byc regulowana powyzej jalowej ilosci51279 7 8 obrotów bez zmiany wielkosci zakresu ilosci obro¬ tów sprzegania.Przez wspóldzialanie otworu dlawiacego 15 i sprezyny napinajacej 43 rozruch samochodu mo¬ ze byc dostosowany do praktycznych warunków jazdy.Sprzeglo S moze byc w tym przypadku wlaczane na lozysku wylaczajacym 52 oraz ustawione na okreslony czas za pomoca dzwigni nastawnej 48.Jezeli cylinder 36 uruchomiajacy sprzeglo, po¬ laczony z pompa olejowo-cisnieniowa 3 nie jest wypelniony, to wówczas powstaje strefa czasów przedstawiona na fig. 8, przy czym przy duzej ilo¬ sci obrotów silnika, a wiec przy pelnym wycisnie¬ ciu pedalu do gazu, czas wlaczania sprzegla jest bardzo krótki i wlaczanie sprzegla, przy nieznacz¬ nej ilosci obrotów, nastepuje powoli i miekko.Pompa olejowo-cisnieniowa 3 pracuje wówczas z taka wydajnoscia, ze zazebienie sie sprzegla po jego wlaczeniu w czasie zmiany biegu odpowiada warunkom jazdy.Jak wynika z fig. 8, odpowiedniej drodze suwu sprzegla odpowiadaja okreslone czasy ti, t2, t3 i t4, przy czym ti, oznacza czas wylaczenia sprzegla tz — czas potrzebny do zmiany biegu, t3 — czas potrzebny po wylaczeniu biegu, przy naglym do¬ daniu gazu i t4 — czas wymagany do miekkiego sprzegania, przy nieznacznej ilosci obrotów silnika spalinowego. Pomiedzy czasem t3 i U wystepuje nieskonczona ilosc czasów odpowiadajaca ilosci obrotów.Sprzeglo wedlug wynalazku dziala w nastepuja¬ cy sposób: ze zbiornika 1 pompa olejowo-cisnie¬ niowa 3 zasysa olej poprzez przewód ssacy 2 i do¬ prowadza go do kanalu 6 w zaworze sterujacym 5 poprzez przewód cisnieniowy 4, pod cisnieniem od¬ powiadajacym ilosci obrotów pompy. Przy niezna¬ cznej ilosci obrotów silnika spalinowego, a tym samym pompy olejowo-cisnieniowej 3 olej wraca z powrotem pod malym cisnieniem do zbiornika 1 poprzez otwór dlawiacy 15 znajdujacy sie wtuleill zaworu nadcisnieniowego 10, kanal zwrotno-prze- plywowy 8 i przewód zwrotno-przeplywowy ff.Przy otwartym styku wlacznika 57 suwak steru¬ jacy 18 znajduje sie w polozeniu przedstawionym na fig. 1 i 2. Dzieki temu olej wypelniajacy kanal nadcisnieniowy 7 i kanal 6 przeplywa poprzez pierscieniowe kanaly 31 i 32, otwór 19 suwaka i dwa otwory promieniowe 33 oraz wplywa do cy¬ lindra 36 uruchomiajacego sprzeglo.Przy ilosci obrotów nieco wiekszej od ilosci ja¬ lowych obrotów silnika spalinowego cisnienie oleju jest jeszcze, wskutek przeplywu oleju przez otwór dlawiacy 15, tak male, ze tlok 37 w cylindrze 36 uruchomiajacym sprzeglo nie pokonuje jeszcze sily naciagu sprezyny 43. Wraz ze wzrostem ilosci obro¬ tów nie moze juz odplynac olej przez otwór dla¬ wiacy 15, w zwiazku z czym gromadzi sie jego pe¬ wna ilosc w kanale nadcisnieniowym 7. Wtedy na¬ stepuje dlawiace dzialanie oleju, które powoduje niezalezny od ilosci obrotów wzrost cisnienia w obiegu okreznym oleju. Wzrost cisnienia przeka¬ zywany jest wówczas na cylinder 36 uruchomia¬ jacy sprzeglo, co powoduje przesuw tloka 37 w prawo, mimo naciagu sprezyny 43. Wtedy mozli¬ we jest obrócenie dzwigni wylaczajacej 42 i dzwig¬ ni przestawnej 48 w kierunku ruchu wskazówek zegara i wlaczanie sprzegla 53.Po wlaczeniu biegu samochód moze byc wpra- 5 wiony w ruch. Dalsze zwiekszenie obrotów umoz¬ liwia podwyzszenie cisnienia, które powoduje prze¬ suw tloka 37 w jego polozenie koncowe, przedsta¬ wione na fig. 1. W tym polozeniu sprzeglo 53 jest calkowicie sprzezone.Jezeli wskutek podwyzszenia ilosci obrotów zo¬ stanie osiagniete cisnienie, ograniczone przez za¬ wór nadcisnieniowy 10, to wówczas wskutek dzia¬ lania sprezyny dociskowej 12 podnosi sie tuleja 11 z lozyska zaworowego 13 i umozliwia odplyw nad¬ miaru oleju do zbiornika 1 poprzez kanal zwrotno- przeplywowy 8 i przewód zwrotny 17.W czasie zmiany biegu obwód pradu zamyka sie za pomoca wlacznika 57, który uruchomia dzwig¬ nie 58 wlaczajaca przekladnie. Z chwila urucho¬ mienia dzwigni 58 rdzen 27 elektromagnesu 25 przesuwa sie i dociska suwak sterujacy 18 do spre¬ zyny 22, która wskutek tego napina sie (fig. 3).Powoduje to otwarcie otworu promieniowego 33 i umozliwia odplyw pozbawionego cisnienia oleju, znajdujacego sie w cylindrze 36 do zbiornika 1, poprzez przewód cisnieniowy 34, kanal zwrotno- przeplywowy 8 i przewód zwrotny 17. Pod wply¬ wem dzialania sprezyny 43 nastepuje jednoczesnie obrócenie dzwigni wylaczajacej 42 i dzwigni prze¬ stawnej w kierunku przeciwnym do ruchu wska¬ zówek zegara i przesuniecie tloka 37 do jego po¬ zycji wyjsciowej. Ruch obrotowy dzwigni wyla¬ czajacej 42 powoduje natomiast wylaczenie sprze¬ gla 53.Przesuw rdzenia 27 elektromagnesu 25 odbywa sie ruchem gwaltownym, poniewaz olej znajduja¬ cy sie w komorze 26, z przodu lub z tylu rdzenia 27, nie hamuje tego rdzenia tylko plynie bez prze¬ szkody przez otwór wyrównawczy 30. Dzieki temu mozliwe jest szybkie i sprawne wlaczanie sprze¬ gla, co pozwala równiez na jego stosowanie w sa¬ mochodach sportowych i wyscigowych.Po zakonczonej zmianie biegu nastepuje przer¬ wanie obwodu pradu przez wylaczenie dzwigni 58 za pomoca wlacznika 57. Suwak sterujacy 18, a wraz z nim rdzen 27 elektromagnesu 25 cofaja sie do pozycji przedstawionej na fig. 2 po zwolnie¬ niu naciagu sprezyny 22. Wtedy suwak sterujacy 18 otwiera przewód cisnieniowy 4 i sprzeglo 53 wla¬ cza sie szybko lub powoli, niezaleznie od ilosci obrotów silnika spalinowego. PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do samoczynnego wlaczania i wyla¬ czania sprzegla, zwlaszcza do samochodów, któ¬ re wlacza sprzeglo pod wplywem dzialania sily dodatkowej, zaleznej od ilosci obrotów silnika spalinowego oraz umozliwia doprowadzanie oleju pod cisnieniem do silownika poprzez za¬ wór sterujacy, uruchamiany elektromagnesem, którego styki osadzone sa na dzwigni zmiany biegów, przy czym w jednym polozeniu silow¬ nik jest polaczony z olejowa pompa cisnieniowa przewodem cisnieniowym, a w drugim poloze- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6051279 9 10 niu ze zwrotnym przewodem przeplywowym, znamienne tym, ze w obudowie zaworu steru¬ jacego (5) ma umieszczony zawór nadcisnienio- wy (10) z otworem dlawiacym (15), polaczony z jednej strony z suwakiem sterujacym (18) 5 oraz z drugiej strony z komora (26), utworzona przez elektromagnes (25), przy czym znajdujacy sie w komorze (26) rdzen (27) elektromagnesu (25) ma wykonany wzdluz jego osi otwór wy¬ równawczy (30), wychodzacy z boku rdzenia (27) 10 w celu polaczenia go z komora (26), a dzwignia wylaczajaca (42) z jednym koncem odwróconym od sprzegla (53) dociskanym sprezyna napina¬ jaca (43), ma drugi koniec zwrócony w strone sprzegla (53) zaopatrzony w dzwignie przestaw¬ na (48) zamocowana wychylnie na lozysku wy¬ laczajacym (52).

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zawór nadcisnieniowy (10) sklada sie z tulei (11) i z umieszczonej w niej sprezyny dociskowej (12), przy czym tuleja (10) ma na swym obwo¬ dzie w zasiegu kanalu zwrotno-przeplywowego (8) kilka otworów zwrotno-przeplywowych (16).

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 i 2, znamienne tym, ze suwak sterujacy (18) ma, w celu ogra¬ niczenia jego przesuwu w jednym kierunku, czop wykonany w ksztalcie okucia (20), które obejmuje sprezyne dociskowa (22), opierajaca sie jednym koncem o suwak sterujacy (18), a drugim koncem o sciane czolowa komory (21).

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, 2 i 3, znamienne tym, ze komora (21) jest polaczona z kanalem zwrotno-przeplywowym (8) poprzez kanal prze¬ plywowy (35). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, 2, 3 i 4, znamien¬ ne tym, ze rdzen (27) elektromagnesu (25) czo¬ pem (28), prowadzonym osiowo w otworze (29) nasady (23) okucia (20) przylega do suwaka ste¬ rujacego (18) w celu ograniczenia jego przesu¬ wu w drugim kierunku. 6. Sprzeglo wedlug zastrz. 1—5, znamienne tym, ze na dzwigni (42) polaczonej z trzpieniem (39) tloka (37) jest osadzona sprezyna napinajaca (43) ustawiajaca czop (40) zakonczony nakret¬ ka (41). 7. Sprzeglo wedlug zastrz. 1—6, znamienne tym, ze dzwignia przestawna (48) ma podluzny otwór (50), a do sprezyny napinajacej (43) przylega; urzadzenie blokujace. 20KI. 63 c, 16/03 51279 MKP B 62 dI KI. 63 c, 16/03 51279 MKP B 62 d » l7 30 &KI. 63 c, 16/03 51279 MKP B 62 d FigU Fig.

5. O, D, Dm DL nPampy Cmin'1] FigO "silnikaCmin'1! Fig. 7 lJ-U—t*^\ Fig.8 / "stintig/tin^J 505. Prasowe Zakl. Graf. RSW „Prasa", Kielce. Nakl. 390 egz. PL