W wielu procesach wskazane jest otrzy¬ mywanie olowiu w postaci chlorku olowiu, ale zwiazek ten nie posiada szerszego za¬ stosowania, a wskutek swej lotnosci daje sie z trudnoscia przetopic na olów metaliczny bez strat, Niemozliwem równiez bylo do¬ tychczas przerabianie chlorku olowiowego w taki sposób, aby ekonomicznie otrzymy¬ wac nietylko olów metaliczny lub dajacy sie zuzytkowac inny zwiazek olowiu, lecz aby jednoczesnie odzyskac cala ilosc chlo¬ ru, zawarta w chlorku olowiowym w po¬ staci umozliwiajacej zuzytkowanie chloru do traktowania dalszych porcyj rud, od¬ padków lub tym podobnych materjalów.Przedmiotem niniej szego wynalazku jest prosty sposób przemiany chlorku olo¬ wiowego w bardziej wartosciowy weglan olowiowy, zasadniczo wolny od chlorku.Dalszym przedmiotem wynalazku jest sposób traktowania rud olowiowych, stezo¬ nych roztworów lub odpadków polegajacy na tern, ze olów przemienia sie na chlorek, który nastepnie przerabia sie na weglan, przyczem chlor, zawarty w chlorku olowio¬ wym, odzyskuje sie do ponownego uzytku.Okazalo sie, ze jezeli chlorek olowiowy, w postaci zawiesin, bedzie przerabiany we¬ dlug procesu w warunkach, opisanych po¬ nizej, to wówczas przemienia sie on w czy-sty lub prawie czysty weglan olowiowy, a chlor przechodni/dp'roztworu jako cMorefc amonowy. V Chlorek olowiowy miesza sie z równo¬ wazna iloscia olowiu w zwyklym weglanie amonowym i mieszanine te rozciera sie bez ogrzewania z taka iloscia wody, aby utwo¬ rzyc ciastowata papke. Otrzymane w ten sposób cialo jest weglanem olowiowym.Nalezy jednak zauwazyc przytem, ze chlo¬ rek olowiu musi byc uprzednio równiez przygotowany w sposób odpowiedni, pole¬ gajacy na traktowaniu tlerjku olowiu chlor¬ kiem sodowym celem utworzenia sody zra¬ cej. Wiadomo, ze przy tym procesie wy¬ twarza sie niie chlorek olowiowy, lecz, tleno¬ chlorek, czyli chlorek olowiowy zasadowy; Chlorek olowiowy uzyty do celów ni¬ niejszego wynalazku powinien byc mialko rozdrobniony i najlepiej, gdy otrzyma sie go przez zmielenie jego soli krystalicznej lub stracenie chlorku, jak np. przez wle¬ wanie stezonego roztworu tego chlorku do wielkiego nadmiaru zimnej wody. Mozna go równiez otrzymac przez rozklad odipo- wiedniej soli podwójnej chlorku olowiowe¬ go z woda, i, jezeli wtenczas sól polaczona z chlorkiem olowiowym nie wplywa nieko¬ rzystnie na proces, to ta sól podwójna (np. sól chloro-amonowa olowiu) moze byc uzy¬ ta bezposrednio i wówczas chlorek olowio¬ wy wytwarza sie bezposrednio (im situ).Mozna równiez uzyc chlorku olowiowego, otrzymanego zapomoca zwyklych sposobów na drodze mokrej z tern jednak zastrzeze¬ niem, iz przytem bedzie stosowane ener¬ giczne mieszanie mechaniczne. Im chlorek jest bardziej mialko zmielony, tern szyb¬ ciej poste|puje przemiana i potrzebnem jest mniej energiczne mieszanie, w kazdym ra¬ zie jednak mieszanie mechaniczne jest za¬ wsze korzystne.Przyklad I. Z chlorku olowiowego two¬ rzy sie zawiesine w roztworze amonjaku i przez te mieszanine przepuszcza sie stru¬ mien gazów, zawierajacy dfwutlenek wegla w odpowiedniej temperaturze i przy cia- glem mieszaniu. Stosunek chlorku olowio¬ wego do cieczy powinien byc taki, aby moz¬ na bylo manipulowac mechanicznie zawie¬ sina, a ilosc uzytego amonjaku musi byc wieksza od ilosci równowaznej chlorku olo- wiiiowelgo.W ciagu procesu dbdaje sie jeszcze aiwoanjak dla wyrównania strat airuomjaku, spowodowanych przez pociaganie przez gazy.Przepuszczaiiie gazów, zawierajacych dwutlenek we(gla trwa az do chwili ustania pochlaniantiia.. Dzialanie ciepla, wywiazuja¬ cego sie w czasie tego procesu, mozna usu¬ nac przez ochladzanie. Cisnienie cziesciowe dwutlenku wegla, znajdujacego sie w sto¬ sowanych gaizach, powiania byc mozliwie jak najwyzsze i moze przewyzszac cisnie¬ nie atmosferyczni.Utworzone ciala stale mozna oddzielic od cieczy zapomoca filtrowania lufo w inny dowolny sposób, poczem przemywa sie je woda. Ciecz dzieli sie nastepnie na d^wie czesci o znanych wielkosciach, wagowych, z których jedna (nazwana ponizej ,,ciecza zasadnicza"). uzywa sie do nowej porcji chlorku olowiowego, a druga (,,ciecz pozo¬ stala") odciaga sie celem odzyskania jej skladników zapomoca znanych sposobów.Do cieczy zasadniczej dodaje sie teraz': 1) wody w ilosci równej ilosci zawartej w cie¬ czy pozostalej, 2) amon jaku w ilosci rów¬ nej lub nieco wiekszej od ilosci tegoz, za¬ wartej w cieczy pozostalej w postaci amo- njaku wolnego i zwiazanego i wreszcie 3) chlorku olowiu w ilosci równowaznej lub nieco mniejszej od ilosci chlorku amonowe¬ go, zawatrteigo w cieczy pozostalej, przy- czem 278 czesci wagowych chlorku olowio¬ wego równowaza 107 cz. wag. chlorku amo¬ nowego.Przez te mieszanine (przepuszcza 'sie na¬ stepnie gazy, zawierajace dwutlenek wegla, w takich samych warunkach, jak i poprzed¬ nio, poczem wytworzony weglan olowiu od¬ dziela sie od cieczy< która dzieli sie potemna 1fciecz zasadnicza" i „ciecz pozostala".Powyzszy cykl tych czynnosci powtarza sie dowolna ilosc razy.Sposób nie ogranicza sie jednak jedy¬ nie do podanego powyzej porzadku w do¬ dawaniu czynników reagujacych, a wiec czesc lub cala ilosc dwutlenku wegla moze byc pochlonieta przez amonjak jeszcze przed doprowadzeniem chlorku olowio¬ wego.Ciezary cieczy zasadniczej i cieczy po¬ zostalej mqga byc takie, aby ciezar cieczy zasadniczej zblizal sie do zera i moze byc tak maly, by mógl byc pominiety, czyli ze wówczas, po oddzieleniu cial stalych, trak¬ tuje sie cala ilosc cieczy celem odzyskania amon jaku i w tym wypadku do cieczy, wol¬ nej poczatkowo od chlorku amonowego, do¬ daje sie potem chlorku olowiowego.Przy powyzszym sposobie, postepowa¬ nia niema potrzeby podawania warunków temperatury, cisnienia, stezenia lub stosun¬ ków, poniewaz okreslaja sie one same przez sie w czasie przebieigu procesu. Ponizej po¬ dane przyklady wskazuja warunki, które pozwalaja osiagnac zasadniczo czysty we- • glan olowiowy w wypadku, gdy roztwór amonjajku posiada stezenie 14%, Przyklad II. Z 400 wagowych czesci chlorku olowiowego, otrzymanego przez stracenie, tworzy sie zawiesine w 1000 cz, wajg, woidiy, zawierajacej 140 oz. wag. aimio^ njaku (NHBJ. Przez mieszanine te przepu¬ szcza sie potem dwutlenek wegla, utrzymu¬ jac ciala stale w postaci zawiesiny zapo¬ moca mieszania mechanicznego w mieszar¬ ce Gabibett^a. Temperatura utrzymywana jest na wysokosci okolo 30° C i, gdy juz niema dostrzegalnego pochlaniania dwu¬ tlenku wegla, to proces przerywa sie, po- czem ciala stale oddziela sie od cieczy i przemywa mala iloscia wody stwierdzajac jednoczesnie, ze stanowia one czysty, prak¬ tycznie biorac, weglan olowiowy.Proces przemiany na weglan odbywa sie lepiej w temperaturach, przewyzszajacych 30° C, ale zato strata amonjaku, uchodza¬ cego z gazami jest w powyzszej tempera¬ turze wieksza. Pomimo to ijedtaak tempera¬ ture mieszaniny utrzymuje sie na niskim poziomie (najlepiej okolo 30^ C) w ciagu pierwszego okresu procesu przemiany na weglan, gdy jeszcze stezenie amonjaku jest wysokie i podnosi sie ja (najlepiej do 40^ —50° C lub nawet wyzej i) w ciagu ostat¬ nich okresów, kiedy wskutek reakcyj che¬ micznych napiecie pary amonjaku jest juz zmniejszone. Postepujac w ten sposób, mozna w dainym przykladzie przemienic o wiele wiecej od 400 czesci chlorku olowio¬ wego, praktycznie biorac, w czysty weglan.Chlorek olowiowy mozna traktowac w czasie procesu przemiany na weglan wedlug zasady przeciwpradu, to jest, mozna swiezy chlorek olowiowy poddac najpierw przed¬ wstepnej przemianie na weglan w cieczy, która byla juz uzyta do tego procesu juz czesciowo przemienionego chlorku olowio¬ wego i posiada mniejsze stezenie wolnego amonjaku, a nastepnie poddac juz czescio¬ wa lub prawie calkowicie zmienione cialo przed ukonczeniem procesu dzialaniu cie¬ czy, zawierajacej najwyzsze stezenie wol¬ nego amonjaku w obecnosci kwasu weglo¬ wego, Zapomoca opisanego procesu mozna o- trzymac wzglednie stezone roztwory chlor¬ ku amonoweigo, który mozna nastepnie u- zyc i z którego mozna równiez ekonomicz¬ nie odzyskac amonjak zapomoca wapna lub innego ciala alkalicznego przy niewielkiem zuzyciu paliwa. Roztwory te moga byc tak stezone, ze przy ochladzaniu chlorek amo¬ nowy krystalizuje sie, a ciecz, z której od¬ dzielony zostal ten chlordc anionowy, moz¬ na potem uzyc jako osrodek, w którym tworzy sie zawiesine i zamienia na weglan dalsze porcje chlorku olowiu.Jak widac z wyzej powiedzianego, pro¬ ces opisany daje moznosc odzyskiwania chlorku amonowego bez potrzeby stezaniaprzez odparowywanie cieczy, zawieraja¬ cych chlorek amonowy* Mozna ponadto otrzymac zapomcca dzialania na chlorek amonowy wapnem roz¬ twór stezony chlorku wapniowego, zawie¬ rajacy zasadniczo caly chlor, zwiazany po¬ czatkowo z chlorkiem olowiowym.Znane sa juz sposoby traktowania rud, stezonych roztworów lub odpadków meta¬ lurgicznych, zawierajacych olów, zapomo- ca których olów otrzymuje sie w postaci chlorku olowiowego. Otrzymany w powyz¬ szy sposób chierek olowiowy przemienia sie wedlug niniejszego wynalazku w weglan olowiowy w sposób, wyzej opisany, przy- czem chlor z chlorku olowiowego odzysku- je sie w postaci chlorku amonowego, a chlo¬ rek wapniowy lub temu podobny mozna w razie potrzeby uzyc do otrzymywania dal¬ szych ilosci chlorku olowiowego.Przyklad III. Podczas wielu operacyj metalurgicznych rudy siarczanc-cynkowe, zawierajace zwiazki olowiu, prazy sie aby uczynic cynk rozpuszczalnym w roztworze kwasu siarkowego w celu usuniecia go, przyczem pozostala reszta zawiera siarczan olowiowy i srebrowy, jezeli, naturalnie, srebro bylo obecne w pierwotnej rudzie.Reszte te traktuje sie goracym roztworem chlorku, który moze zawierac troche kwa¬ su celem rozpuszczenia zwiazków olowiu i srebra, potem ciala stale oddziela sie od cieczy, usuwajac jednoczesnie srebro w znany sposób. Przy ochladzaniu roztworu chlorek olowiowy wydziela sie, peczem usu¬ wa sie go zapiomoca saczenia lub w dowolny znany sposób i traktuje w oplisainy juz ,spo- tób. Wytworzony roztwór goracy chlorku amonowego lub otrzymany z niego przez traktowanie wapnem, celem odzyskania amon jaku, goracy roztwór chlorku wapnio¬ wego mozna uzyc, jako goracy roztwór chlorku dc rozpuszczania dalszych porcyj olowiu i srebra.Przyklad IV, Przy znanym r sposobie traktowania -rud, skladajacych sie z siarcz¬ ków olowiu i cynku, stezonych roztworów i temu podobnych materjalów polegajacym na ogrzewaniu rudy z kwasem w obecnosci chlorku, który powoduje przejscie olowiu do roztworu, oraz na oddzieleniu goracego roztworu od siarczku cynkowego, mozna, postepujac wedlug wynalazku, zastosowac go w nastepujacy sposób: wlewa sie gora¬ cy roztwór chlorku do duzej ilosci wody tak, aby otrzymac chlorek olowiowy w po¬ staci bardzio mialkiej albo tez wywolac oka¬ dzenie sie chlorku olowiowego w roztworze w postaci bardzo nazdrobmionej zapomoca np, szybkiego ochlodzenia i mieszania.Chlorek olowiowy traktuje sie potem w sposób juz opisany* a ciecz pozostala, zawierajaca chlorek amonowy, ogrzewa sie z wapnem celem odciagniecia amonjaku do zbiornika i ponownego uzycia orazi celem otrzymania roztworu chlorkuj wapniowego, stosowanego do przerabiania nowej porcji rudy.Przyklad V. Proces wedlug wynalazku mozna stosowac do otrzymywania olowiu przez ogrzewanie rudy siarczano-olowio- wej z chlorkiem cynkowym lub ze stopu, zawierajacego chlorek cynkowy, co powo¬ duje utworzenie sie chlorku olowiowego i siarczanu cynkowego. Oddziela sie wów¬ czas chlorek olowiowy zie stopu w zmiany juz sposób, a po przemienieniu goi na we¬ glan olowiowy w sposófb opisany wyzej, od¬ zyskuje sie w znattiy sposób chlorek amono¬ wy, który mozna uzyc do wytwarzania amonjaku oraz chlorek cynkowy.Przyklad VI. Przy zastosowaniu opisa¬ nego procesu do traktowania rud, zawiera¬ jacych siarczek olowiowy, stezonych roz¬ tworów lub tym podobnych materjalów, ru-f. de poddaje sie najpierw prazeniu nasiarko- wujacemu, a potem odciaga sie olów wraz z obojetnym lub nieco kwasnym roztworem solnym i ochladza roztwór celem oddzie¬ lania soli olowiowej, skladajacej sie w za)- sadzie z chlorku olowiowego, poczem sól — 4 —te traktuje sie w sposób opisany powyzej celem otrzymania weglanu olowiowego i roztworu chlorku, przeznaczonego do dal¬ szego zuzytkowania.Zupelnie podobnie mozna odciagnac siarczan olowiowy, poczerni sól olowiowa, wydzielona przy ochlodzeniu roztworu, mozna traktowac jak powyzej.Przyklad VII, Proces niniejszy mozna takze zastosowac do przemieniania olowiu metalicznego, pochodzacego z odpadków na weglan olowiowy, rozpuszczaj'ac najpierw olów zajpomoca roztworu kwaisul chlorowo¬ dorowego, chlorku zelazowego lub temu po¬ dobnego, celem wytworzenia chlorku olo¬ wiowego, a nastepnie ten chlorek olowiowy traktuje sie, jak wyzej.Ta droga mozna wytworzyc czysty we¬ glan olowiowy, a stad tlenek olowiu,z olo¬ wiu nieczystego, jak np. olowiu twardego, stopów olowiowych i tym podobnych, jak równiez i ze szlaki olowiowej. PL PL