PL48332B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo Opublikowano: 30. VII. 1§64 48332 KI. 12 o 25/92 MKP C 07 c 46^38 UKD BIBLIOTEK Ai (Urzedu Patentowego! Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Romana Jaworska, mgr Henryk Saiwa ft**l faCEttplftl Liswe* Wlasciciel patentu: Instytut Farmaceutyczny, Warszawa (Polska) Sposób wyodrebriiatlia cholekalcyferolu z kompleksu chólekalcyferol-chdlfesterol Wytwarzanie cholekalcyferolu czyli witaminy D3 polega na naswietlaniu 7-dehydrocholesterolu promieniami nadfioletowymi i wydzielaniu po¬ wstalego cholekalcyferolu z mieszaniny poreak¬ cyjnej. Do wydzielania wykorzystuje sie tworze¬ nie trwalego kompleksu z cholesterolem. W tym celu zadajeistie mieszanine poreakcyjna z;choleste¬ rolem, przy czym krystalizuje powstaly kom¬ pleks, który oczyszcza sie przez dalsza krystaliza¬ cje. Kompleks cholekalcyferol^holesterol ma ce¬ chy raczej zwiazku chemicznego niz adduktu, gdyz zawiera scisle równowazne ilosci obu sklad¬ ników, wykazuje ostra temperature topnienia 118 — 119°, skrecalnosc wlasciwa (D = + 25,5 i aktyw¬ nosc biologiczna 20.108 j.m./gram) oraz odznacza sie znacznie wieksza trwaloscia niz wolny chole¬ kalcyferol.Kompleks bywa stosowany jako lek lub sklad¬ nik leków, jednakze tylko w pewnych krajach, gdyz farmakopeje innych krajów wymagaja, aby wszelkie formy leków witaminy D3 byly oparte na czystym krystalicznym cholekalcyferolu. Wy¬ maga to rozkladania wydzielonego i oczyszczone¬ go kompleksu w celu wyodrebnienia cholekalcy¬ ferolu. Znany jest sposób rozdzielania kompleksu na skladniki, polegajacy na dzialaniu digitonina lub tomatyna, które majac wieksze powinowactwo do Cholesterolu niz cholekalcyferol tworza z cho¬ lesterolem trwale polaczenie i wyzwalaja wolny cholekalcyferol. Nowopowstale polaczenia wytra- 10 15 20 25 30 caja sie z roztworu, w którym obok cholekalcy¬ ferolu pozostaja zanieczyszczenia. Otrzymanie czystego krystalicznego cholekalcyferolu z tego roztworu jest trudne i klopotliwe oraz polaczone z jego rozkladem, a uzycie bardzo kosztownych odczynników jakimi sa digitonina lub tomatyna wplywa niekorzystnie na koszt wytwarzania wi¬ taminy D3. Inny sposób wyodrebniania czystego cholekalcyferolu polega na dzialaniu na mieszani¬ ne poreakcyjna po fotochemicznej przemianie 7- dehydrosterolu kwasem dwUinitrobenzoesowym w obecnosci srodków katalizujacych procesy estryfi- kacji. Wytwarza sie ester dwunitrobenzoesowy cholekalcyferolu, który latwo oczyszcza sie przez krystalizacje. Po zmydleniu tego estru i usunie¬ ciu kwasu dwunitrobenzoesowego otrzymuje sie cholekalcyferol. Ten drugi sposób jest mniej uzyteczny, gdyz daje mniejsza wydajnosc produ¬ ktu.Do rozdzialu mieszanin, a zwlaszcza mieszanin pokrewnych zwiazków chemicznych stosuje sie metody chromatograficzne. Nie mozna bylo spo¬ dziewac sie skutecznosci tych metod wzastosowa¬ niu do wyodrebniania cholekalcyferolu z kom¬ pleksu bedacego trwalym zwiazkiem chemicznym, a nie mieszanina. Podczas prób majacych na celu oczyszczanie surowegokompleksu cholekaicyferol- cholesterol polegajacych na itratobowaniu róznych jego roztworów substancjami o rozwinietej po¬ wierzchni, znanymi ze zdolnosci adsorpcyjnych,48 3 okazalo sie nieoczekiwanie, ze w przypadku trak¬ towania roztworów kompleksu cholekalcyferol- cholesterol w organicznych rozpuszczalnikach, adsorbentami takimi jak tlenek glinu, tlenek ma¬ gnezu itd. zachodzi rozklad kompleksuiw pierw¬ szym (rzedzie odsorpcja cholesterolu.Wynalazek polega ha rozkladaniu kompleksu cholekalcyferol-cholesterol rozpuszczonego w or¬ ganicznych rozpuszczalnikach na powierzchni ad- sorpcyjnej cial chlonnych jak tlenek glinu lub tlenek magnezu, stosowanych w takiej ilosci, aby nastapilo równiez zaadsorbowanie obu skladni¬ ków, a nastepnie na selektywnej desorpcji przy uzyciu wiekszej ilosci tego samego lub innego rozpuszczalnika organicznego.Najkorzystniejsza ze wzgledu na prostote mani¬ pulacji postac wykonania sposobu wedlug wyna¬ lazku, polega na poslugiwaniu sie stalym zlozem adsorbenta w kolumnie chromatograficznej. Kom¬ pleks cholekalcyferol-cholesterol rozpuszczony w jak najmniejszej ilosci benzenu lub eteru nafto¬ wego wysuszonych sodem, przelewa sie przez ko¬ lumne, w której nastepuje calkowite pochlonie¬ cie substancji rozpuszczonej. Jako adsorbent moz¬ na stosowac tlenek magnezu lub tlenek glinu z tym, ze przy zastosowaniu tego ostatniego nalezy unikac jego odmian o wysokiej aktywnosci, któ¬ re spowodowalyby trudnosci przy pózniejszej de¬ sorpcji. Na przyklad do handlowego tlenku glinu nalezy dodac odpowiednia ilosc wody, aby obni¬ zyc aktywnosc do III stopnia wedlug Brockmana.Jako eluent mozna z powodzeniem stosowac ten sam rozpuszczalnik organiczny, to jest benzen lub eter naftowy, a takze etanol lub mieszaniny tych rozpuszczalników z acetonem. Pierwsza dosc ob¬ fita frakcje stanowi eluent nie zawierajacy ani cholekalcyferolu ani cholesterolu. Druga frakcja zawiera czysty cholekalcyferol. Pojawienie sie cholekalcyferolu, a nastepnie znaczne zmniejsze¬ nie sie jego stezenia stwierdza sie barwna reak¬ cja za pomoca znanego odczynnika Nielda. Z frakcji tej po odpedzeniu rozpuszczalnika otrzy¬ muje sie do 90% cholekalcyferolu zawartego w substancji wyjsciowej, przy czym czystosc pro¬ duktu jest bardzo wysoka. Trzecia frakcja zawie¬ ra minimalne ilosci cholekalcyferolu i cholestero¬ lu oraz zanieczyszczenia. Czwarta i ostatnia frak¬ cja zawiera czysty choresterol, który moze byc u- zyty do wytworzenia dalszych ilosci kompleksu.Okazalo sie, ze cholekalcyferol o tej samej wy¬ sokiej czystosci osiaga sie zarówno przy zastoso¬ waniu jako produktu wyjsciowego kompleksu cholekalcyferol-cholesterol doskonale oczyszczone¬ go przez krystalizacje, jak równiez surowego kompleksu wprost wydzielonego z mieszaniny po¬ reakcyjnej. Wobec tego sposób rozkladania kom¬ pleksu cholekalcyferol-cholesterol wedlug wyna¬ lazku stanowi zarazem doskonaly sposób oczysz¬ czania cholekalcyferolu.Przyklad I. 1 g kompleksu cholekalcyferol- cholesterol otrzymanego przez wydzielenie z mie¬ szaniny poreakcyjnej po fotochemicznej przemia¬ nie 7-dehydrocholesterolu, do której fto mieszaniny dodano cholesterolu, a nastepnie oczyszczony przez dwukrotna krystalizacje z 85%-go acetonu 332 4 rozpuszczono w minimalnej ilosci benzenu osu¬ szonego sodem i wprowadzono na kolumne chro¬ matograficzna zawierajaca 50 g tlenku glinowego.Tlenek ten stanowi produkt handlowy, do które- 5 go dodano 8% wody, gdyz jak stwierclzono do¬ datek ten obniza aktywnosc tlenku do III stopnia wedlug Brockmana. Nastapilo calkowite pochlonie¬ cie rozpuszczonej substancji w absorfcencie. Na¬ stepnie przez kolumne przeprowadzano" czysty 10 benzen. Po otrzymaniu w kolumnie okolo 90 ml czystego eluentu, stwierdzono (pojawienie sie cho¬ lekalcyferolu reakcja barwna za pomoca odczyn¬ nika Nielda, a mianowicie próbka benzenu z tym odczynnikiem dawala zabarwienie zólte. Frakcja 15 ta wyniosla okolo 120 ml. Po odpedzeniu benze¬ nu', otrzymano z niej czysty cholekalcyferol w ilo¬ sci wynoszacej 00% zawartosci tego zwiazku w kompleksie. Nastepna frakcja okolo 120 ml za¬ wierala minimalne ilosci cholekalcyferolu oraz 20 cholesterolu. Nastepnie eluowano kolumne mie¬ szanina 80% benzenu i 20% acetonu, az do calko¬ witego wymycia kolumny. Zuzyto na to okolo 150 ml eluentu, który jak sie okazalo zawieral jedy¬ nie czysty cholesterol w ilosci 80% zawairitosci 25 jego w kompleksie, nadajacy sie do zastosowania w nastepnej szarzy.Przyklad II. Jako produkt wyjsciowy zastoso¬ wano surowy kompleks cholekalcyferol-choleste¬ rol otrzymany iprzez wydzielenie z mieszaniny po- 30 reakcyjnej po fotochemicznej przemianie 7-dehy- drosterolu, do której to mieszaniny dodano chole¬ sterolu i postepowano scisle jak w 'przykladzie I.Wyniki otrzymane, praktycznie nie róznily sie od wyników otrzymanych w przykladzie I. Cholekal- 35 cyferol otrzymano w ilosci takiej samej jak w przykladzie I, a jedyna istotna róznica polegala na tym, ze frakcja posrednia, która w przykladzie I zawierala jedynie minimalne ilosci czystego choiekalcyferollu i czystego cholesterolu, w tym 40 przypadku zawierala rózne zanieczyszczenia.Przyklad III. 1 g czystego przekrystalizowa- nego kompleksu cholekalcyferol-cholesterol roz¬ puszczono w minimalnej ilosci wrzacej mieszani¬ ny skladajacej sie z 98% eteru naftowegjo i 2% 45 acetonu. Po ochlodzeniu do temperatury pokojo¬ wej roztwór wprowadzono na kolumne chromato- giraficzna zawierajaca 50 g tlenku magnezowego.Tlenek ten stanowil czysty odczynnik handlowy, który najpierw przemywano woda destylowana, 50 nastepnie alkoholem, po czym wysuszono w tem¬ peraturze 110° do stalej wagi. Nastapila komplet¬ na adsorpcja substancji rozpuszczonej. Jako elu¬ ent zastosowano ten sam rozpuszczalnik. Wyplyw z kolumny regulowano stosujac niewielkie nad- 55 cisnienie azotu w górnej czesci kolumny. Pierw¬ sza frakcja stanowiaca czysty eluent wynosila o- kolo 250 ml- Nastepna frakcja wynoszaca okolo 290 ml zawierala 85% cholekalcyferolu zawartego w kompleksie. Dalsza frakcja okolo 210 ml zawie- 60 " rala minimalne ilosci cholekalcyferolu i choleste¬ rolu, które wyodrebniono z niej w postaci kom¬ pleksu cholekalcyferol-cholesterol po odparowa¬ niu do malej objetosci. Ostatnia frakcja okolo 150 ml uzyskana przy kompletnym wymyciu kolumny 65 zawierala czysty cholesterol.48332 5 6 Przyklad IV. Postepujac jak w przykladzie III, rozdzielano 1,2 surowego kompleksu cholekalcyfe- rol-cholesterol otrzymujac wyniki identyczne do wyników podanych w przykladzie III, z ta jedy¬ nie róznica, ze we frakcji drugiej, która w przy- 5 kladzie III zawierala wylacznie minimalne ilosci czystego cholekalcyferolu i czystego cholesterolu, w danym przypadku odnaleziono zanieczyszczenia. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wyodrebniania cholekalcyferolu na drodze rozkladania kompleksu cholekalcyferol- cholesterol, znamienny tym, ze rozklad kom¬ pleksu przeprowadza sie na powierzchni ad- sorpcyjnej cial chlonnych takich jak tlenek gli¬ nowy lub magnezowy i uwolniony cholekalcy- ferol eluuje rozpuszczalnikiem.

2. Sposób wedlug, zastrz. 1, znamienny tym, £e jako adsorbent stosuje sie tlenek glinowy o aktywnosci zmniejszonej dodatkiem wody do aktywnosci III stopnia wedlug Brockmana.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 10 do zetkniecia z powierzchnia adsorpcyjna do¬ prowadza sie surowy kompleks cholekalcyfe- rol^chblesterol wydzielony z mieszaniny po¬ reakcyjnej po fotochemicznej przemianie 7- dehydrocholesterolu, do której to mieszaniny 15 dodano cholesterolu. 10 15 937. RSW „Prasa", Kielce. Naklad 300 egz. PL