Opublikowano: 4.Y.1964 48201 KI 21 a5 52/03 MKP H 04 UKD m W* BIBLIOTEKA Urzedu Patentowego Twórca wynalazku i Jerzy Zielinski, Gdansk (Polska) Wlasciciel patentu: Przystawka do telefonicznej linii zespolowej Wynalazek dotyczy przystawki do telefonicznej linii zespolowej, która umozliwia przylaczenie do automatycznej centrali telefonicznej (w skrócie CA) dwóch abonentów za posrednictwem jednej dwuprzewodowej linii polaczeniowej, zapewniajac tajemnice rozmowy oraz samoczynne zaliczanie ilosci rozmów dla kazdego z abonentów oddzielnie.Do wspólpracy z przystawka sa stosowane tzw. ze¬ spolowe aparaty telefoniczne (skrót ZAT), które róznia sie od zwyklych aparatów tym, ze wyposa¬ zone sa w przekaznik koercyjny, który poprzez uklad prostowników dziala pod wplywem napiecia baterii tzw. licznikowej.Przystawka wedlug wynalazku przeznaczona jest do wspólpracy GA z aparatami ty£u ZAT, po do¬ konaniu pewnych zmian w tych aparatach. Przy¬ stawka ta rózni sie od dotychczas stosowanych tym, ze wyróznia jedynie wywolanie CA po zyle „plus" (przez abonenta tzw. „drugiego"). Takie przebiegi jak wywolanie CA przez abonenta tzw. „pierwszego" (po zyle „minus"), oraz przebiegi blo¬ kady, realizowane sa za pomoca wlasnego wyposa¬ zenia CA (przekazniki L i K). [Rozwiazanie to daje znaczne uproszczenie schematu i. wyposazenia.Ponadto przystawka ta zapewnia, po pewnej mo¬ dyfikacji typowego aparatu ZAT, blokade linii po¬ laczeniowej od czasu jej zajecia przez jednego z abonentów, uniemozliwiajac wejscie na linie drugiego abonenta. W istniejacych rozwiazaniach tego typu, do czasu otrzymania sygnalu zgloszenia CA przez abonenta wywolujacego, jest mozliwe 20 wejscie drugiego z nich na linie, co powoduje przerwanie wywolania. Oprócz tego, rozwiazanie wedlug wynalazku eliminuje stosowany w dotych¬ czasowych rozwiazaniach, przekaznik odlaczny (oznaczony litera Z) który w wypadku wadliwej regulacji, powoduje zaklócenia w przebiegach elektrycznych przy wywolaniu abonentów ZAT z wybieraka liniowego CA.Istota wynalazku polega na zastosowaniu w przy¬ stawce dla realizacji polaczenia abonenckiego, je¬ dnego dwuuzwojeniowego przekaznika pracujacego w ukladzie pokazanym na rysunku, zamiast do¬ tychczasowych trzech przekazników.Na zalaczonym rysunku uwidoczniony jest przy¬ klad wykonania wynalazku. Fig. — 1 przedstawia schemat przystawki, fig. — 2 przedstawia schemat wyposazenia liniowego CA i sposób wlaczenia przystawki na piórka lutownicze laczówki stojaka wybieraków liniowych (skrót stojak WL), fig. — 3 przedstawia schemat typowego aparatu telefonicz¬ nego typu ZAT, przy czym aparat wlaczony jest do ukladu jako abonent tzw. „drugi", fig. — 4 przed¬ stawia sposób wlaczenia aparatu telefonicznego abonenta tzw. „pierwszego".Przystawka przedstawiona na fig. — 1 sklada sie z jednego przekaznika z opóznionym elektrycznie przyciaganiem kotwicy (oznaczonego litera X) po¬ siadajacego dwa uzwojenia (oznaczone cyframi I i 71). Uzwojenie I jest uzwojeniem przyciagania.Uzwojenie II jest wzbudzane w obwodzie blokady z zyly „p" szukacza i spelnia dwojakie zadanie: ja-3 ko uzwojenie blokady w wypadku gdy przekaznik X jest w stanie spoczynku w chwili dzialania przekaznika L (patrz fig. 2), gdyz na skutek zasi¬ lania tego obwodu z baterii z uziemionym „plu-l sem" strumienie magnetyczne wywolane przeply¬ wem pradów w uzwojeniach I i II beda przeciwnie skierowane, co uniemozliwi zadzialanie przekazni¬ ka X w wypadku jednoczesnego wzbudzenia obu uzwojen; oraz jako uzwojenie trzymania w przy¬ padku wywolania CA przez abonenta „drugiego", bowiem zadziala wtedy przekaznik X i przez swe 4 * zestyki przelaczy uzwojenie II, co spowoduje (po zadzialaniu przekaznika L) przeplyw pradu w od¬ wrotnym kierunku i magnesowanie rdzenia w kie¬ runku zgodnym dla obu uzwojen I i IZ.Fig. 2 przedstawia schemat typowego wyposaze¬ nia CA bioracego udzial w wywolywaniu CA przez abonenta zespolowego. Przekaznik L jest przekaz¬ nikiem liniowym, przekaznik K jest przekaznikiem odlacznym. W celu umozliwienia wspólpracy z przystawka nalezy zmienic zasilanie przekazni¬ ka L z baterii z uziemionym „plusem" na ba¬ terie z uziemionym „minusem" (bateria liczni¬ kowa), co zaznaczono na schemacie gruba linia v w obrysie. Punkty polozone na pionowych liniach kreskowanych oznaczaja piórka lutownicze laczów¬ ki pola wielokrotnego na stojaku wybieraków li¬ niowych, gdzie nastepuje zmostkowanie pola wie¬ lokrotnego wybieraków SL i WL tej samej grupy abonentów. Fig. 3 przedstawia schemat typowego aparatu telefonicznego typu ZAT. Zmiany pole¬ gajace na wprowadzeniu dodatkowego ukladu spre¬ zyn przycisku uziemiajacego P w szereg z oporem RD i prostownikiem, oznaczono linia gruba. Apa¬ rat ten wlaczony jest do linii jako aparat abonen¬ ta „drugiego" (zacisk Lb wlaczony na zyle „plus").Fig. 4 przedstawia aparat typu ZAT abonenta , „pierwszego" wlaczony do linii polaczeniowej za¬ ciskiem Lb na zyle „minus". Obydwa aparaty sa identyczne schematowo, róznica polega jedynie na sposobie wlaczenia do linii.Dla wyjasnienia sposobu pracy przystawki na¬ lezy wyróznic nastepujace fazy pracy: wywolanie CA przez abonenta „pierwszego" (nazywanego da¬ lej „ni"), wywolanie CA przez abonenta „drugie¬ go" („n2"), blokowanie linii zajetej przez jednego z abonentów w celu uniemozliwienia wlaczenia sie drugiego, oraz wywolanie abonentów ZAT z wy¬ bieraka liniowego CA. Wywolanie CA przez abo¬ nenta „ni" nastepuje po podniesieniu przez nie¬ go mikrotelefonu i przycisnieciu przycisku P (Fig. 3), przez co zostanie podany na linie zacisk „ziemia" w obwodzie: uzwojenie U900, przycisk Pl-2 i zacisk Lb na zyle „minus", do CA. Spowo¬ duje to zadzialanie przekazników U (fig. 3) oraz L (Fig. 2). Przekaznik L oprócz typowych przebiegów powodujacych start szukacza, swoimi sprezynami L .4—5 poda „siemie" na zyle p do wybieraka li¬ niowego, jednoczesnie nastapi przeplyw pradu przez uzwojenie II przekaznika X (Fig. 1) w obwo¬ dzie przez zestyki spoczynkowe tego przekaznika.Przekaznik U w obwodzie przez: opór RD, prostow¬ nik, zestyki U1—2, zacisk La, poda zacisk „zie¬ mia" na zyle „plus" do CA. Do tej zyly za po¬ srednictwem sprezyn spoczynkowych K3—4 przy- 4 laczone jest uzwojenie I przekaznika X. Z uwagi na opóznione (o 100 ms) zadzialanie przekaznika X, po¬ zostanie on w stanie spoczynku, w miedzyczasie przez jego uzwojenieII (na skutek dzialania przekaznika L) 5 wzbudzony zostanie w rdzeniu strumien magne¬ tyczny skierowany przeciwnie. Wypadkowa war¬ tosc obu strumieni jest za mala do zadzialania przekaznika X, który pozostanie w stanie spoczyn¬ ku. Po wejsciu szukacza na styki danego numeru io zostanie na zyle p (od strony wielokrocie SL) po- - dany „plus", który spowoduje zadzialanie prze¬ kaznika odlacznego K (Fig. 2). Przekaznik K odla¬ czy przekazniki L od zyly „minus" i X od zyly „plus". Zwolni przekaznik L, oraz zostanie prze- 15 rwany obwód wzbudzenia uzwojenia I przekazni¬ ka X, natomiast przez uzwojenie II tego przekaz¬ nika nadal przeplywa prad w obwodzie: „ziemia", zyla p, styki L 3—4 (Fig. — 2), styki X 4^5, uzwo¬ jenie X II styki X 1—2, „minus" bateria. Jednak 20 wartosc indukowanego przez to uzwojenie stru¬ mienia magnetycznego jest za mala aby przekaz¬ nik X przyciagnal. Abonent otrzymuje sygnal zglo¬ szenia CA, zwalnia wiec przycisk P, przez co zo¬ staje wlaczony na linie jego aparat. Dalsze przebie- 25 gi laczeniowe sa typowe. Licznik abonenta „ni" jest wlaczony na zyle „M" szukacza przez styki bierne Xp 21—22. Po skonczeniu rozmowy i odlozeniu mi¬ krotelefonu, zwolni na CA przekaznik K, a w apa¬ racie abonenta zostaje wlaczone uzwojenie zwal- 30 niania przekaznika U 5000 w obwodzie przez styki 7 i 8 aparatu, styki U1—2, zacisk La, po zyle „plus" do CA, oraz zestyki K 3—4 i uzwojenie I przekaznika X. Przekaznik U zostanie rozmagneso¬ wany i zwolni przerywajac powyzszy obwód swoimi 35 sprezynami U 1—2.Wywolanie CA przez abonenta ,n2" nastepuje w analogiczny sposób, jedynie zacisk „ziemia" z aparatu trafia sie po zyle „plus" do CA i przez sprezyny spoczynkowe K 3—4 do uzwojenia I 40 przekaznika X w przystawce. Opornosc i ampe- rozwoje uzwojenia I sa tak dobrane, aby prad jaki poplynie w tym obwodzie spowodowal w pier¬ wszej kolejnosci zadzialanie przekaznika X, który zwierajac swymi stykami X 26—27 uzwojenie I po- 45 woduje wzrost pradu w obwodzie do wartosci po¬ trzebnej do zadzialania przekaznika U w aparacie ZAT. Przekaznik X przez zwarcie swego uzwoje¬ nia I dziala z opóznieniem przy zwalnianiu (okolo 150 ms). Zadziflanie przekaznika U w aparacie 30 spowoduje wlaczenie przez: opór RD, styki U 1—2, oraz zacisk La, zacisku „ziemia" na zyle „minus" do CA, co spowoduje zadzialanie przekaznika L.Poprzez zestyki L 4—5 przekaznik L polaczy zacisk „ziemia" w obwód uzwojenia II przekaznika X 55 przez czynne styki tego przekaznika. Na skutek zgodnego w tym przypadku kierunku magnesowa¬ nia rdzenia przekaznik X nadal dziala. Po wejsciu szukacza na styki danego numeru, zadziala prze¬ kaznik K, który odlaczy przekaznik L. Obwód za¬ silania przekaznika X jest nastepujacy: zacisk ba¬ terii „plus", zyla p szukacza, styki bierne L 3—4, ' czynne styki X 5—6, uzwojenie X II, czynne sty¬ ki X 2—3, „minus" baterii. Obwód licznika abo¬ nenta „n2", jest wlaczony poprzez styki X 22—23 na zyle „M" szukacza, po której przychodzi impuls48201 6 na zyle „M" szukacza, po której przychodzi impuls zaliczania rozmowy. Po skonczeniu rozmowy i po¬ lozeniu sluchawki w aparacie wlaczone zostaje uzwojenie zwalniania przekaznika U 5000 i w ana¬ logicznym obwodzie jak w poprzednim przypadku, 5 przez zestyki K 21—22 i uzwojenie przekaznika L, przekaznik U zostanie rozmagnesowany.Blokowanie linii polaczeniowej od chwili jej za¬ jecia przez jednego z abonentów do chwili zglosze¬ nia sie CA, uzyskuje sie przez wlaczenie na zyle io zgloszenia drugiego z nich oporu bocznikujacego RD. Wartosc omowa opornika RD jest tak dobrana, aby przy ewentualnej próbie wlaczenia sie na za¬ jeta linie, prad jaki poplynie przez uzwojenie U 900 drugiego aparatu byl nizszy od pradu zadzia- 15 lania przekaznika U. Poniewaz opór RD jest przy¬ laczany do linii po zadzialaniu przekaznika U z aparatu ZAT, przy wolnej linii polaczeniowej do CA, mozna wymienic opór RD na równowazny mu opornosciowo wskaznik optyczny. 20 Wywolanie abonenta ZAT z wybieraka liniowe¬ go odbywa sie wylacznie za posrednictwem wla¬ snego wyposazenia CA, bez udzialu przystawki. Na rysunku (Fig. — 2) pokazano stosowany sposób wy¬ konania polaczen miedzy piófkami laczówki pola 25 wielokrotnego WL dla dwóch numerów abonen¬ tów ZAT.Zablokowanie jednego z abonentów na stale wy¬ konuje sie przez przelozenie zwieracza (fig. — 1) ze styków 1—2 na styki 2—3 (jest to blokada „ni"), 30 przez co przerywa sie obwód zgloszenia abonenta (przekaznik L moze jedynie zadzialac przez zesty¬ ki X 24—25, po przyciagnieciu przekaznika X), 4ub przez przelozenie zwieracza ze styków 4—5 na 5—6 (dla „n2").Rozmagnesowanie sie przekazników aparato¬ wych (U, patrz fig. — 4) mozliwe jest po zakoncze¬ niu rozmowy poprzez opory Rbl w przystawce (fig. — 1). PL