PL48011B1 - - Google Patents

Description

RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 48011 Politechnika Lódzka*) (Katedra Technologii Barumikóiu) Lódz, Polska KI.KI. 22 internat. C O^/a 09 b Sposób wytwarzania blekitów antrachinonowych, stanowiacych pochodne kwasu l-amino-4-aminofenyloaminoantrachinono-2-sulfonowego Patent trwa od dnia 25 kwietnia 1963 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania blekitów antrachinonowych stanowiacych pochodne kwasu 1 ¦.— amino - 4-amiinofenylo- aminoantrachinono - 2 - sulfonowego, (posiadaja¬ cych w pierscieniu fenylowym, zwiazanym gru¬ pa iminowa ze szkieletem amtrachinonowym, wolna grupe aminowa w polozeniu m lub p.Blekity tego typu sa cennymi pólproduktami do wytwarzania barwników antrachinonowych kwasowych, bezposrednich i reaktywnych.Znany jest sposób wytwarzania blekitów an¬ trachinonowych przez kondensacje kwasu 1-ami- no - 4 - bromoaotrachinono' - 2 - sulfonowego, tak zwanego kwasu bromaiminowego z p-amino- acetanilidem albo kwasem p-aiminoacetanilido- o-sulfonowym, a nastepnie odszczepienie grupy acetylowej w utworzonych produktach konden- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze. wspól¬ twórcami wynalazku sa doc. dr Wincenty Wojt¬ kiewicz, mgr inz. Jan Kraska. sacji przez hydrolize w srodowisku zasadowym lub kwasnym.Przy stosowaniu p-aminoacetanilidu przepro¬ wadzanie procesu hydrolizy jest zwlaszcza klo¬ potliwe ze wzgledu na czesciowy rozklad pro¬ duktu kondensacji z wytworzeniem trudnych do oddzielenia produktów ubocznych. Natomiast kwas p-aimiinoacetainiilido-o-sulfonowy jest pro¬ duktem bardzo kosztownym.Znany jest równiez sposób otrzymywania kwasu 1 - amino - 4/3' - amino - 4' - sulfoani- lino/ - antrachinono - 2 - sulfonowego przez kon¬ densacje kwasu brcmamimowego z kwasem fe- nyleno - 1, 3 - dwuaimino - 4 - sulfonowym w srodowisku wedno-alkoholewym, w obecnosci kwasu nitrobenzeno-m-sulfonowego w tempera¬ turze wrzenia, przy czym na 1 mol kwasu bro- maminowego bierze sie 4 mole kwasu i 0,2 mola kwasu nitrobeinizeno-m^sulfonowego. Jednakze wyzej opisanym sposobem nie udaje sie prze¬ prowadzic kondensacji kwasu bromaminowegoz kwasem p-fenyleno-4wuaminosulfonowym al¬ bo z wolna m- lub p-fenylenodwuamina. W tym przypadku w wyniku reakcji otrzymuje sie mie¬ szanine róznych produktów. Przyczyna jest du¬ za sklonnosc wymienionych amin do utleniania sie w warunkach reakcji i tworzenia produktów ubocznych trudnych do oddzielania.Kondensacje kwasu bromaminowego z amina¬ mi aromatycznymi lub alifatycznymi prowadzi sie zwykle w srodowisku wodnym lub wodno alkoholowym w temperaturze 60—100°C i w obecnosci soli miedziowych (zwykle chlorku lub siarczanu) jako katalizatora oraz srodków zasa¬ dowych, wiazacych wydzielajacy sie podczas re¬ akcji bromowodór, np. sody.Nalezy tu zaznaczyc, ze podczas przeprowa¬ dzania procesu kondensacji w temperaturze 60—100°C nastepuje czesciowa hydroliza atomu bromu kwasu ibromaminowego na grupe hydro¬ ksylowa, co wplywa na zmniejszenie wydajnosci procesu i utrudnia oczyszczanie wytwarzanego produktu kondensacji. Poza tym stosowanie sto¬ sunkowo wysokich temperatur podczas procesu kondensacji pociaga za soiba koniecznosc uzy¬ wania kosztownej aparatury emaliowanej.Przewodnia mysla wynalazku jest wytwarza¬ nie blekitów antrachinonowych stanowiacych pochodne kwasu l-amino-4-aminofenyloamino- antrachinono-2-sulfonowego przez przeprowa¬ dzanie kondensacji kwasu bromaminowego ze znacznie tanszymi pólproduktami, uzywanymi przy tym w aiacznie mniejszej ilosci.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze kwas bromaminowy kondeinsuje sie z m- lub p-fenylenodwuamina albo z kwasem p-fenyle- nodwuaminosulfonowym w srodowisku wodnym w temperaturze 10—60°C w obecnosci lagodnych srodków redukujacych, np. siarczynów, tiosiar¬ czanu lub glukozy, oraz katalizatora miedziowe¬ go, przy czym reakcja przebiega wedlug wzo¬ ru 1, w którym X oznacza H lub S03H.W celu zabezpieczenia dwuamin przed utle¬ nieniem sie podczas kondensacji, jest rzecza wskazana proces ten przeprowadzac w atmosfe¬ rze gazu obojetnego, np. azotu.Wedlug wynalazku zamiast kwasu bromami¬ nowego mozna równiez stosowac kwas 1-amino- 4Hbromoantrachinono-2,5 (2,6; 2,7; 2,8) - dwusul- fonowy, przy czym reakcja przebiega wedlug wzoru 2.Wedlug dalszej odmiany sposobu wedlug wy¬ nalazku zamiast m- lub p-dwuamin stosuje sie ich pochodne zawierajace w dowolnym poloze¬ niu w pierscieniu benzenowym grupe alkilowa alkoksylowa lub halogen, przy czym reakcja przebiega wedlug wzoru 3, w którym X oznacza H lub -SOaH, a Y oznacza grupe -CH3, alkoksy lub halogen.Znaczne obnizenie temperatury oraz wyelimi¬ nowanie alkoholu podczas procesu kondensacji umozliwia stosowanie taniej aparatury z wykla¬ dzina gumowa.W podanych nizej przykladach czesci oznacza¬ ja czesci wagowe.Przyklad I. Do roztworu 38 czesci kwasu p-fe- nylenodwuaminosulfonowego w • 250 czesciach wody dodaje sie kolejno 20 czesci siarczynu so¬ dowego i 25 czesci sody kalcynowanej. Nastepnie dodaje sie roztworu 38,2 czesci kwasu bromami¬ nowego w 750 czesciach wody oraz 1,5 czesci chlorku miedziowego. Otrzymana mieszanine reakcyjna miesza sie w temperaturze 27—30°C w ciagu 6—8 godzin w atmosferze obojetnego gazu. Po uplywie tego czasu reakcja kondensacji jest zakonczona. Mieszanine reakcyjna zadaje sie 5 czesciami wegla aktywnego i po krótkim wy¬ mieszaniu saczy. Produkt kondensacji wytraca sie z przesacza przez dodanie 220 czesci soli ku¬ chennej, po krótkim wymieszaniu odsacza sie i przemywa na saczku 17%-owa solanka. Wydaj¬ nosc kwasu l-amino-4-(4,-amino-3,-sulfoanilino) -antrachinono-2-sulfonowego wynosi 81% wy¬ dajnosci teoretycznej. Produkt kondensacji nie zawiera zanieczyszczen i z powodzeniem nadaje sie do dalszej przeróbki, w celu otrzymywania cennych barwników.Przyklad II. Do roztworu 38,2 czesci kwasu bromaminowego w 1200 czesciach wody wlewa sie roztwór 32 czesci p-fenylenodwuaminy w 200 czesciach wody, po czym dodaje sie 15 czesci so¬ dy kalcynowanej, 14 czesci bezwodnego siarczy¬ nu sodowego oraz 0,2 czesci chlorku miedzio¬ wego. Po 2 godzinach mieszania w temperatu¬ rze 19—21°C reakcja kondensacji jest zakonczo¬ na. Reakcje przeprowadza sie w atmosferze ga¬ zu obojetnego. Po zakonczeniu procesu konden¬ sacji mieszanine reakcyjna zadaje sie 5 czescia¬ mi wegla aktywnego i po krótkim wymieszaniu saczy. Produkt kondensacji wytraca sie z prze¬ sacza po dodaniu 24 czesci kwasu solnego, po krótkim wymieszaniu odsacza i przemywa na saczku woda lekko zakwaszona kwasem solnym.Wydajnosc kwasu l-amino-4-(4'-aminoanilino)- antrachinono-2-sulfonowego wynosi 79% wydaj¬ nosci teoretycznej.Przyklad III. Do roztworu 38,2 czesci kwasu bromaminowego w 1100 czesciach wody dodaje sie roztworu 22 czesci mnfenylenodwuaminy w 150 czesciach wody, 18 czesci siarczynu sodowe-go, 30 czesci sody kalcynowanej i 2 czesci chlor¬ ku miedziowego, po czym calosc miesza sie w atmosferze gazu obojetnego w temperaturze 30°C w ciagu 3 godzin. Dalej postepuje sie jak w przykladzie II. Wydajnosc kwasu 1 - amino - - 4-(3' - aminoanilino) - anitrachinono - 2 - sul¬ fonowego wynosi 81,2% wydajnosci teoretycz¬ nej. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenia paten to we 1. Sposób wytwarzania blekitów antraohinono- wych, stanowiacych pochodne kwasu 1-ami¬ no - 4 - aminofenyloamino antrachinono - 2 - sulfonowego, przez kondensacje kwasu bromaminowego z m- lub p - fenylenodwu- amina albo z kwasem p - fenyleno-dwuami- nosulfonowym w obecnosci katalizatora mie¬ dziowego i srodków wiazacych wydzielajacy sie broimowodór, znamienny tym, ze kwas bromaminowy kondensuje sie z m- lub p-fe- nylenodwuamina albo z kwasem p-fenyleno- dwuaminosulfonowym w srodowisku wod¬ nym w temperaturze 10—60°C i w obecnosci lagodnych srodków redukujacych, np. siar¬ czynów, tiosiarczanu lub glukozy, po czym wytworzony produkt kondensacji wydziela sie z mieszaniny reakcyjnej znanymi meto¬ dami, przy czym reakcja przebiega wedlug wzoru 1, w którym X oznacza H lub -SOzH, 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kondensacje prowadzi sie w atmosferze ga¬ zu obojetnego, np. azotu. 3. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 112, zna¬ mienna tym, ze zamiast kwasu bromamino¬ wego stosuje sie kwas l-amino-4-bromoan- trachinono-2,5 (2,6; 2,7; 2,8) - dwusulfonowy. 4. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1—3, zna¬ mienna tym, ze zamiast m- lub p-dwuamin stosuje sie ich pochodne zawierajace w pier¬ scieniu benzenowym grupe alkilowa, alko- ksylowa lub halogen, przy czym reakcja przebiega wedlug wzoru 3, w którym X ma wyzej podane znaczenie a Y oznacza grupe -CH3, alkoksy lub halogen. Poli.technika' Lódzka (Katedra Technologii Barwników) Zastepca: mgr inz. Aleksander Samujllo rzecznik patentowyDo cpj.su patentowego nr 48011 Wzór! 0 Br 0 NHt 0 ^A^NH, Vtó2 MOjS 0 HHi 0 Br 0 MH2 5O3H X 0 NU NHt Wzór3 & MHi 0 Br A 0 MH2 S03H X 0 NH ¦NH, 2551. RSW „Prasa", Kielce. Naklad. 250 egz. [BIBLIOTEKA Urzedu Patentowego um ngczyysptlitej LrtmJl PL